Áfram var fjallað um mál fyrrum húsfreyjunnar á sveitabænum Bakkakoti í grennd við Hvolsvöll, Þóru Elísabetar Bernódusdóttur, í Kveik á RÚV í kvöld. Þóra og eiginmaður hennar, sem lést árið 2003, tóku að sér börn í fóstur á bænum. Þóra er í dag tæplega áttræð og ekki lengur húsráðandi í Bakkakoti.
Í þætti Kveiks þann 3. febrúar stigu níu karlmenn fram, fimm þeirra undir mynd og nafni, og lýstu skelfilegu ofbeldi sem þeir máttu þola af hendi Þóru á heimilinu á tíunda áratugnum og í kringum aldamótin. Þátturinn vakti mikla athygli, reiði og óhug.
Bjarki Heiðar Bjarnason var þá lögmaður níu manna sem stefndu ríkinu og krefjast bóta fyrir ofbeldið sem þeir segjast hafa verið beittir í Bakkakoti í æsku. Mennirnir krefjast rannsóknar og bóta frá hinu opinbera. Í viðtali við RÚV sagði Bjarki Heiðar að ekki sé hægt að sækja Þóru Elísabetu til saka, þar sem brot hennar gegn drengjunum eru fyrnd. Bjarki Heiðar sagðist hins vegar vilja fá úr því skorið hvort skaðabótakrafan sé fyrnd.
Mönnunum hefur fjölgað síðan og eru þeir nú 25 talsins. Ríkisstjórnin hefur samþykkt að fara í úttekt á aðbúnaði barna sem vistuð voru í Bakkakoti, sem og úttekt á aðstöðu fósturbarna í dag.
Í Kveik í kvöld stigu þrjú fram til viðbótar sem vistuð voru í Bakkakoti, Andrea Messíana Heimisdóttir, Friðrik Már Heimisson og Unnar Þór Sæmundsson.
Unnar Þór var níu ára sumarið 1999 þegar hann var sendur í Bakkakot. Hann hlakkaði til að verja sumrinu með öðrum krökkum á hans aldri að hans sögn, en fljótlega kom í ljós að eitthvað var að á bænum. Börnin sem fyrir voru kenndu honum strax hvernig hann átti að hegða sér til að reita Þóru ekki til reiði.
Friðrik Már fór í Bakkakot sama sumar, þá 12 ára gamall. Móðir hans, Petrea Friðriksdóttir, sem einnig kemur fram í Kveik, sótti um sumardvöl í sveit fyrir son sinn. Hann var ofvirkur og hafði orðið fyrir einelti í skóla og taldi hún sveitadvölina gera honum gott. Í þættinum kemur fram að í skýrslum sumardvalareftirlits borgarinnar kom fram að Þóru líkaði afar illa við Friðrik Má. Samt var hann sendur aftur í Bakkakot. Sumarið 2001 reyndi hann að segja frá ofbeldinu sem Þóra beitti hann og aftur 2002.
Börn voru send áfram í Bakkakot, þar á meðal Svavar Þór Georgsson, sem sagði sögu sína í fyrsta þætti Kveiks. Þóra viðurkenndi að hafa barið Svavar Þór og var hann fluttur sama dag frá Bakkakoti. Áverkamyndir af honum eru birtar í þættinum og lýsti hann ofbeldinu sem hann var beittur, meðal annars í viðtali hjá sálfræðingi.
Börn voru send áfram í Bakkakot þrátt fyrir það. Og þrátt fyrir heimsóknir félagsráðgjafa Kópavogs á bæinn. Reykjavíkurborg sendi börn í Bakkakot allt fram á mitt ár 2005, eða í þrjú sumur eftir að einn skjólstæðinga félagsþjónustunnar hafði greint frá ofbeldi og óreglu í Bakkakoti, Þóra viðurkennt að hafa barið barn og Barnaverndarstofa lagst gegn því að börn yrðu send í fóstur í Bakkakot. Andrea Messíana er ein þeirra barna, en hún dvaldi í Bakkakoti sumrin 2003 og 2004, þá átta og níu ára gömul. Segist hún ekki hafa orðið vör við ofbeldi en man eftir mikilli drykkju í kringum börnin.
Mörg þeirra barna sem voru fósturbörn í Bakkakoti, sem og annars staðar, bjuggu við erfiðar og óviðunandi aðstæður heima fyrir. Það á ekki við um Andreu, Friðrik Má og Unnar Þór. Þau áttu það sameiginlegt að mæður þeirra höfðu áhyggjur af félagslegri stöðu barna sinna og óskuðu eftir tímabundinni aðstoð og ráðgjöf sérfræðinga, og fylgdu þeim fyrirmælum í góðri trú.
Unnar Þór opnar sig um ofbeldið sem hann var beittur í Bakkakoti í viðtali í Kveikþætti kvöldsins. Eftir fyrsta þáttinn þann 3. febrúar var hann tilbúinn að stíga fram með sögu sína.
„Ég hef ekki sagt nokkrum manni frá þessu, aldrei talað um þetta við nokkurn mann, engan. Ég fann bara á þessum tímapunkti, ég á ekki meira á tanknum“, segir Unnar Þór um þegar hann horfði á þáttinn og ákvað á opna á reynslu sína af Bakkakoti. Segist hann skammast sín mikið fyrir reynslu sína á Bakkakoti.
„Ég varð fyrir miklu ofbeldi á Bakkakoti.“
Lýsir hann mörgum atvikum um ofbeldi af hálfu Þóru, bæði gagnvart sér og öðrum drengjum. Strax á fyrsta degi hafi hann orðið vitni að nuddi sem aðrir hafi lýst, en þá hafi Þóra kallað drengina inn til sín, einn í einu, látið þá afklæðast og nudda sig, og hún nuddað þá. „Þetta var ekkert nudd.“
Friðrik Már lýsir sömu reynslu af nuddinu.
Unnar Þór segir einnig frá karlmanni sem beitti hann kynferðislegu ofbeldi oftar en einu sinni.
Friðrik Már og Unnar Þór eru hreinskilnir með að þeir eiga báðir sína fortíð, báðir leiddust út í neyslu og Unnar Þór á nokkra dóma að baki. Hann hefur verið edrú í áratug.
„Maður var bara í einhverju víti og í neyslu og það var bara eitthvað til þess að deyfa mann. En það gerði engum gott, þar lifði bara þessi reiði og og hún stoppaði ekkert. Maður varð bara reiðari og reiðari þegar maður sökk dýpra og dýpra í sýki slæmra hugsana,“ segir Friðrik Már.
Unnar Þór segir einhvern þurfa að bera ábyrgð, málið snúist ekki um manninn sem braut á honum eða Þóru.
„Það er ekki rétt að kerfið hafi brugðist. Það var byggt svona. Kerfið virkaði nákvæmlega eins og kerfið átti að virka. Það var eftirlit, samkvæmt kerfinu. Það fór allt fram eftir reglum. Boðaðar heimsóknir, pappírar, greiðslur. Hvað fór úrskeiðis?“
„Ég er reiðastur yfir því að það hafi ekki verið neitt gert til þess að bjarga manni frá þessu, þó maður kvartaði undan þessu. Það situr í mér, þó að maður hafi nú verið erfiður krakki, að það hafi ekki verið sýndur meiri stuðningur. Maður var frekar þrælaður út og öskrað á mann, maður væri bara lost case, það var búið að draga svo úr manni, það var engin von. Í staðinn fyrir stuðning og hlýju. Ég vona náttúrulega bara að með þessari umfjöllun að það sé hægt að skoða betur og gera betur. Ég hef reyndar enga trú á að það gerist,“ segir Friðrik Már.
Unnar Þór bætir við:
„Það hefur mikið verið talað um réttlæti. Fyrir hvern? Fyrir okkur? Það er ekkert réttlæti, kannski fyrir næstu börn. Við erum brenndir og verðum alltaf brenndir. Auðvitað vil ég að þetta skili einhverjum breytingum. Ég vil að þetta skili kerfi sem virkar fyrir börn, það er það sem ég vil.“
Horfa má á fyrsta þátt Kveiks um Bakkakot hér og þáttinn í kvöld hér.
