Úrskurðarnefnd í vátryggingamálum hefur hafnað kröfu foreldra í sjúklingatryggingu ónefndrar heilbrigðisstofnunar hjá ónefndu tryggingafélagi. Gerðu foreldrarnir alvarlegar athugasemdir við vinnubrögð á stofnuninni við meðhöndlun móðurinnar, þegar hún gekk með dóttur þeirra, og vildu þeir meina að slæleg vinnubrögð stofnunarinnar hefðu átt verulega þátt í hversu illa fór þegar móðirin var loks send á Landspítalann til að fæða barnið en svo fór að stúlkan fæddist skyndilega á baðherbergi foreldranna. Litlu munaði að móðirin léti lífið en stúlkan fæddist með verulega mikinn heilaskaða og lifði aðeins í um tvær vikur.
Í úrskurði nefndarinnar kemur fram að meðgangan og fæðingin hafi átt sér stað árið 2021. Í kæru foreldranna kom fram að vegna aldurs móðurinnar og fyrri fósturláta hafi verið um áhættumeðgöngu að ræða. Móðirin hafi greinst með meðgöngusykursýki hjá stofnuninni en ekki verið upplýst um það fyrr en níu dögum síðar og hafi því ekki getað brugðist strax við með reglulegum mælingum og breytingum á mataræði. Vegna sykursýkinnar og aldurs hafi móðurinni þá verið tjáð af starfsmanni stofnunarinnar að meðgangan mætti ekki verða lengri en 40 vikur.
Sagði móðirin að starfsmaður stofnunarinnar hafi tjáð henni að hún yrði gangsett. Engin boð um gangsetningu hafi hins vegar borist og hún hafi, þegar meðgöngunni átti að vera við það ljúka, hún mætt í skoðun á stofnuninni. Við þá komu hafi eggjahvíta greinst í þvagi hennar og blóðþrýstingur verið óeðlilega hár. Hafi það verið vísbending um meðgöngueitrun og hefði þá átt að framkvæma frekari rannsóknir en það hafi ekki verið gert. Án nokkurs vafa hafi hún á þessum tímapunkti átt að vera send samstundis með sjúkrabíl á sjúkrahús en það hafi ekki verið gert. Þess í stað hafi ljósmóðir hjá stofnuninni haft samband við Landspítalann og pantað tíma í gangsetningu.
Hafi ljósmóðirin fengið þær upplýsingar að ekki væri laus tími fyrr en þremur dögum seinna og hafi hún fallist á það án mótmæla eða athugasemda og hvorki tilkynnt spítalanum um eggjahvítu í þvagi móðurinnar né háan blóðþrýsting hennar. Hafi móðirin því farið á sjúkrahúsið að þremur dögum liðnum, þar sem henni hafi gefin lyf til að gangsetja fæðingu. Hafi hún að því loknu verið send heim til að bíða eftir virkni lyfjanna.
Sagði því næst í kærunni að eftir inntöku lyfjanna hafi stúlkan fæðst með mjög skyndilegum hætti, á baðherbergi á heimili foreldranna, síðar sama dag. Hafi móðirin gengist strax undir stóra, opna kviðaðgerð vegna mikillar blæðingar sem talið hafi verið að hafi stafað af fylgjulosi í kjölfar gangsetningar og rofs á lifur. Hafi bataferli hennar verið langt og erfitt og henni oft ekki hugað líf. Þá hafi komið í ljós að dóttir þeirra hafi hlotið mjög víðtækan heilaskaða vegna súrefnisþurrðar við fæðingu.
Stúlkan lést um tveimur vikum eftir fæðingu en foreldrarnir gerðu einnig athugasemdir við umönnun hennar á Landspítalanum.
Sögðust foreldrarnir báðir hafa orðið fyrir miklu og varanlegu heilsutjóni vegna afleiðinga rangrar meðferðar móðurinnar í aðdraganda fæðingar dóttur þeirra. Meðferðin hafi ekki verið fullnægjandi eða til samræmis við verklagsreglur umræddrar stofnunar. Móðurinni hafi ekki verið tilkynnt tafarlaust um að meðgöngusykursýki hefði greinst, gleymst hafi að bóka gangsetningu, ekki hafi verið með neinum hætti brugðist við ábendingum um meðgöngueitrun og í ljósi fyrirliggjandi áhættuþátta hefði átt að bóka keisaraskurð fyrir fram.
Vildu foreldrarnir meina að hefði móðurinni verið vísað á sjúkrahús um leið og vísbendingar um meðgöngueitrun komu upp mætti ætla að atburðarásin hefði orðið allt önnur enda mætti þá ætla að fylgst hefði verið með móður og dóttur með fullnægjandi hætti. Í stað þess hafi gangsetning átt sér stað of seint og móðirin hafi verið send heim án eftirlits. Sögðust foreldrarnir hafa orðið fyrir varanlegum miska vegna andláts dóttur sinnar. Móðirin búi enn við fjölda andlegra og líkamlegra kvilla og ekki væri víst að þeir væru allir komnir fram. Þau hafi bæði sótt áfallahjálp og hafi faðirinn einnig verið lengi frá vinnu vegna þeirra áfalla sem þau hafi orðið fyrir.
Tryggingafélagið vildi hins vegar meina að vinnubrögð stofnunarinnar hefðu verið eðlileg. Henni hafi vegna aldurs verið boðið þéttara eftirlit í mæðravernd og það hefði ekki liðið óeðlilega langur tími frá því að meðgöngusykursýkin greindist og þar til henni var tilkynnt um það. Sykurstjórnun hafi gengið vel og engin þörf verið á lyfjameðferð. Samkvæmt vinnuleiðbeiningum væri mælt með framköllun fæðingar hjá konum sem ekki væru á lyfjameðferð þegar meðgöngulengd væri milli 40 vikna og 40 vikna og sex daga.
Þegar móðirin hafi komið í umrædda skoðun hafi hún verið gengin 39 vikur og sex daga. Þrátt fyrir háþrýsting og einn plús af próteinum í þvagi hafi hún ekki uppfyllt skilmerki fyrir meðgöngueitrun. Hafi beiðni um gangsetningu verið send Landspítala samdægurs. Fyrir liggi niðurstaða landlæknis þar sem lýst sé þeim atburðum sem urðu eftir að Landspítalinn tók við meðferð móðurinnar. Þar komi m.a. fram að ekki sé með vissu hægt að fullyrða um hvað orsakaði skyndilega og ríkulega blæðingu hjá móðurinni í og eftir fæðingu en að líklegast hafi verið um að ræða fylgjulos sem sé skyndilegur atburður sem hvorki sé hægt að sjá fyrir né koma í veg fyrir.
Taldi tryggingafélagið að stofnunin hafi hagað meðferð móðurinnar eins vel og unnt var og til samræmis við reynslu og þekkingu á viðkomandi sviði og þær vinnuleiðbeiningar sem hafi verið í gildi. Væri ekki sýnt fram á orsakatengsl milli meintrar ófullnægjandi meðferðar og tjóns foreldranna og heldur ekki saknæma háttsemi af hálfu starfsmanna stofnunarinnar.
Foreldrarnir sögðu í athugasemdum við andsvör tryggingafélagsins það ekki rétt að móðurinni hefði verið boðið þéttara eftirlit í mæðraverndinni. Töldu þeir ljóst að ef móðirin hefði strax verið send á sjúkrahús þegar hún greindist með eggjahvítu í þvagi og háþrýsting í eftirliti hefði fylgjulosið þá uppgötvast og verið unnt að bregðast við því.
Í niðurstöðu úrskurðarnefndar í vátryggingamálum segir að gögn málsins bendi til að fylgjulos hafi orsakað hina alvarlegu blæðingu hjá móðurinni og súrefnisskortinn sem dóttirin varð fyrir.
Nefndin segir ekkert liggja fyrir um orsakatengsl fylgjulossins og hversu langur tími leið frá því að móðirin var greind með meðgöngusykursýki og þar til henni var tilkynnt um það. Þegar kemur að þeirri fullyrðingu foreldranna að setja hafi átt gangsetningu af stað í 39. viku meðgöngunnar en ekki þeirri 40. segir nefndin það byggja á því sem kennt sé í læknisfræði og orðum móðurinnar um fullyrðingu ljósmóður um að þetta yrði gert. Hins vegar séu ekki til staðar nein frekari gögn þessu til stuðnings og gegn staðhæfingu tryggingafélagsins um að samkvæmt vinnuleiðbeiningum sé mælt með framköllun fæðingar á tímabilinu 40 vikur til 40 vikur og sex dagar, verði því að telja ósannað að stofnuninni hafi borið að panta gangsetningu fyrr en gert var.
Þegar kemur að þeim þætti kærunnar að senda hafi átt móðurina strax á Landspítalann eftir að hún greindist með háþrýsting og eggjahvítu í þvagi segir nefndin meðal annars að af greinargerð landlæknis megi ráða að starfsfólk Landspítalans hafi metið það svo að ekki hafi verið um sérstaka áhættuþætti að ræða, og að því hafi lyfjameðferð í því skyni að framkalla fæðingu verið veitt heima eins og venjan sé.
Foreldrarnir hafi ekki lagt fram nein gögn, svo sem fræðagreinar, verklagsreglur, eða álit sérfræðinga í fæðingarlækningum, sem sýni fram á að skilmerki fyrir meðgöngueitrun hafi verið uppfyllt og að hefðbundið eða rétt verklag hafi verið með öðrum hætti en raunin var. Án slíkra gagna verði ekki talið sýnt fram á að meðferð móðurinnar hvað þetta varðar hafi ekki verið til samræmis við reynslu og þekkingu á viðkomandi sviði.
Nefndin segir að þar af leiðandi hafi foreldrunum ekki tekist að sýna nægilega fram á að skilyrði, þágildandi laga um sjúklingatryggingu, um greiðslu bóta væru uppfyllt. Bótakröfu þeirra var því hafnað.
