Halla Gunnarsdóttir, formaður VR, hefur svarað bréfi sem leikskólastjórar í Reykjavík sendu til borgaryfirvalda í vikunni sem leið. Í bréfinu lýstu leikskólastjórar yfir vonbrigðum með að svokölluð Reykjavíkurleið í leikskólamálum hafi ekki tekið gildi um áramótin. Leiðin er áþekk Kópavogsmódelinu svokallaða sem þykir umdeilt, en þar fá foreldrar 6 klukkustunda vistun gjaldfrjálst en greiða töluvert hærra vistunargjald séu börn lengur en 6 klukkustundir á leikskólanum.
Halla segir það réttmætt að leikskólastjórar kalli eftir aðgerðum. Lítið megi út af bregða í leikskólum án þess að skipulagið fari á hliðina. Það sé þó ábyrgðarhluti að kalla eftir breytingum sem feli í sér fjárhagslegar refsingar gegn foreldrum. Halla skrifar í grein sinni á Vísi:
„Reykjavíkurleiðin gengur nefnilega út á að þvinga foreldra með fjárhagslegum refsingum og tekjutengingum til að stytta vistunartíma barna sinna. Kostnaðarsamir skráningardagar og skráningarstundir auka bæði á andlegt og fjárhagslegt álag foreldra, sem eru þegar að ganga í gegnum eitt viðkvæmasta skeið lífsins.“
Halla vísar til þess að sum sveitarfélög hafi breytt skipulagi með mildi og varfærni til að koma til móts við áskoranir vegna styttingar vinnuvikunnar. Fleiri sveitarfélög hafi þó ráðist í illa ígrundaðar breytingar sem hafi valdið skaða. Nefnir hún þá sérstaklega Kópavogsmódelið svokallaða og vísar til viðtalsrannsóknar Vörðu – rannsóknarstofnunar vinnumarkaðarins. Rannsóknin benti til óánægju meðal foreldra, en bæjarstjóri Kópavogs, Ásdís Kristjánsdóttir, hefur þó gefið lítið fyrir niðurstöðurnar og segir að úrtakið hafi verið það lítið að það geti ekki talist marktækt.
Halla vísar líka til Akureyrarbæjar, en þar hafi foreldrum leikskólabarna fjölgað í hópi þeirra sem þurftu matargjafir fyrir jólin.
Halla nefnir einstaklingsdæmi um hvernig þessar breytingar geti bitnað á fjölskyldum leikskólabarna.
„Einstæða móðirin sem starfaði sem verkstjóri í litlu bæjarfélagi þegar ákveðið var að loka leikskólum kl. 14 einn dag í viku. Henni var einfaldlega tjáð að hún gæti valið á milli vinnunnar og þess að sækja barnið sitt. Amman sem er hætt að geta verið með barnabörnunum á sínum eigin forsendum því hún er komin í það hlutverk að sækja á leikskólann oft í viku til að dóttir hennar og tengdasonur geti látið daglega lífið ganga upp, praktískt séð og peningalega. Konan sem sótti um vinnu hjá sveitarfélaginu sínu og óskaði þess að fá vinnutíma sem gerði henni kleift að greiða viðráðanleg leikskólagjöld í sama sveitarfélagi, og fékk þvert nei. Í síðustu viku ræddi ég við mann af erlendum uppruna sem vinnur í einkafyrirtæki og eiginkona hans á Landspítala. Þau kynntu sér tillögur Reykjavíkurborgar og sáu fram á það að hún þyrfti að minnka við sig vinnu, einmitt á þeim vinnustað þar sem mönnunaráskoranir eru hvað mestar. Svona lítur græna grasið hinum megin út í raun og veru.“
Tilvist leikskóla verði aldrei slitin úr samhengi við samfélagið og vinnumarkaðinn. Halla bendir á að það sé óumdeilt að leikskólar, þrátt fyrir að vera mikilvægar mennta- og uppeldisstofnanir, eru líka íverustaður barna á meðan foreldrar sinna vinnu. Breytingar á vistun barna geti þannig haft víðtæk samfélagsleg áhrif. Þorri stéttarfélaga hafi varaað við breytingunum vegna þessa sem og vegna beinna áhrifa á félagsfólk.
Áherslan ætti heldur að vera á að manna leikskóla betur frekar en að velta álaginu af herðum leikskólanna yfir á herðar foreldra. Hall segir að VR, stærsta stéttarfélag barnaforeldra á Íslandi, hafi sent inn athugasemdir við Reykjavíkurleiðina og óskað eftir fundi með starfshópnum sem mótaði tillögurnar.
„Sjaldan hef ég upplifað jafn slaka áheyrn og nánast virðingarleysi gagnvart því félagsfólki VR sem þarna á hags að gæta. Fundið var að því að við kæmum ekki með tillögur til úrbóta samhliða gagnrýni okkar, sem við reyndar gerðum, og þegar við óskuðum eftir gögnum til að geta sett fram tillögur var fyrst sagt að það væri bara á færi sérfræðinga að fara yfir þau en síðan að við myndum fá þau send, sem við fengum aldrei. Það var skýrt að hagsmunir vinnandi foreldra og gildandi kjarasamningar höfðu að litlu, jafnvel engu, leyti verið teknir með í reikninginn af kjörnum fulltrúum“
Halla telur að krafa leikskólastjóra um að borgin keyri í gegn grundvallarbreytingar örskömmu fyrir kosningar sé bæði ósanngjörn og ólýðræðisleg. Krafan um aðgerðir hafi þó verið sanngjörn, en það þurfi að finna leiðir sem taka stöðu foreldra með í reikninginn.
