Nokkrir hafa leitað á náðir samfélagsmiðla til að komast til botns í málinu og hvort þeir þurfi raunverulega að borga kröfuna, eða í sumum tilvikum kröfur í fleirtölu. Kröfurnar eiga rætur að rekja til gamalla smálánaskulda sem skuldarar töldu sig vera lausa við.
„Varla er þetta skuldin síðan 2018? Og er þetta löglegt,“ spyr einn í nafnlausri færslu í hópnum Fjármálatips á Facebook. Sá vill síður lenda í vanskilum enda hefur hann undanfarin ár lagt mikið á sig til að komast í skil með sitt. Af athugasemdum má ráða að fleiri hafi lent í því að fá upp gamlar skuldir sem þeir töldu fyrndar. Töldu margir rétt að virða skuldirnar að vettugi enda gætu þær verið fyrndar, og skuldari gæti óvart endurvakið þær með því að hafa samband við BPO. Aðrir minntu á að skuldirnar eigi rætur að rekja til lána og eðli máls samkvæmt eigi fólk að endurgreiða slíkt.
„Þetta birtist í heimabankanum mínum áðan, fullt af gömlum smálánaskuldum. Með eindaga í gær,“ skrifar annar í færslu í sama hóp. Sá sagðist síðast hafa rætt við BPO fyrir fimm árum og þá verið boðinn afsláttur af vöxtum gegn því að kröfurnar yrðu gerðar upp strax.
„Fjármálaráðgjafi og umboðsmaður skuldara seinna ráðlagði mér bara að fela þessar kröfur því þetta væru í raun ólögleg lán til að byrja með. Á endanum hurfu þessar kröfur úr heimabankanum, það eru örugglega um 2 ár síðan það var.“
Viðkomandi, líkt og hinn aðilinn, hefur unnið hörðum höndum að því að vinna upp lánshæfi sitt undanfarin misseri og sé stoltur af því að hafa staðið í skilum með allt sitt á annað ár. Nú óttast færsluhöfundurinn að gamlar smálánaskuldir séu að fara að rústa þessu öllu og veltir fyrir sér hvort kröfurnar séu ekki fyrndar.
Í athugasemdum er bent á að BPO hafi líklega keypt skuldirnar á lágu verði og treysti því að fólk hafi samband til að semja um skuldirnar og rjúfi þannig fyrningu. Margir virðast telja að svona kröfur fyrnist á fjórum árum, en rétt er að geta þess að kröfur vegna peningalána fyrnast á 10 árum. Fleiri deila skjáskotum af kröfum frá BPO í þeirra eigin heimabönkum en kröfurnar nema töluverðum fjárhæðum þegar um margar er að ræða.
Helgi Hrafn Gunnarsson, fyrrum þingmaður Pírata, skrifar athugasemd undir nafni og biður þá sem hafa fengið þessar kröfur að halda ró sinni.
„EKKI FRÍKA ÚT. Þessi innheimtustofa stólar á að fólk fríki út og borgi bara. En það ERU ÞAU sem þurfa að sýna fram á skuldina, og að hún sé réttmæt. Það þýðir, að ef þú borgar ekki, þá þurfa ÞAU að sækja þig fyrir dómstólum.“
Helgi Hrafn segir að svona fyrirtæki stundi það að kaupa skuldir frá öðrum og byrja að innheimta af fullum þunga. Fyrirtækin séu ekki alltaf með góð gögn til að sýna fram á þessar skuldir og dæmi um að þetta hafi bara byggst á gömlum Excel-skjölum. Bendir Helgi Hrafn skuldurum á að tala við Umboðsmann skuldara og passa sig á því að svara ekki BPO.
„Ekki yrða á þetta lið fyrr en þú ert með ráðgjöf frá honum.“
Aðrir benda á Neytendasamtökin sem eigi að þekkja svona fyrirtæki vel og vita hvað sé best að gera í stöðunni.
Neytendastofa sektaði BPO innheimtu árið 2022 um 1,5 milljón vegna umfangsmikilla og alvarlegra brota á markaði. Þótti Neytendastofu starfshættir fyrirtækisins varðandi kröfur í heimabanka villandi gagnvart neytendum og brjóta í bága við góða og réttmæta viðskiptahætti. BPO hafði í apríl árið áður keypt allar smálánakröfur Kredia, Hraðpeninga, Smálána, 1909 og Múla. Fljótlega eftir það tóku kvartanir að streyma inn til Neytendasamtakanna vegna reikninga sem fyrirtækið sendi fólki með eindaga sama dag, og eftir eindaga margfaldaðist fjárhæð krafnanna.
Fjármálaeftirlit Seðlabanka Íslands birti árið 2022 niðurstöðu skoðunar á innheimtuháttum fyrirtækisins. Skoðun eftirlitsins á handahófskenndu úrtaki krafna, sem samanstóð af 42 lánum, leiddi í ljós að innheimtubréf sem send voru af hálfu fyrri eigenda krafnanna lágu ekki fyrir í tilviki 17 lána. Af þeim voru fjögur lán þar sem innheimtukostnaður var hluti af heildarfjárhæð krafnanna, án þess að félagið hefði haft undir höndum afrit innheimtubréfa. Niðurstaðan var að BPO hefði brotið gegn ákvæði innheimtulaga um góða innheimtuhætti.
Árið 2021 ráðlögðu Neytendasamtökin þeim sem höfðu fengið kröfu frá BPO í heimabankann að kalla eftir gögnum um kröfuna, enda ástæða til að ætla að stór hluti krafna varði ólögleg lán. Samtökin bentu á að peningakröfur fyrnast á 10 árum en annar kostnaður, svo sem vextir og innheimtukostnaður, á fjórum. Neytendasamtökin birtu þá tillögu að svari til BPO en samtökin töldu ljóst að stór hluti krafnanna sem BPO keypti varði ólögleg lán og einhverjar þeirra væru fyndar að öllu leyti.
Tillagan að svari var eftirfarandi:
Efni: Fyrirspurn um innheimtukröfu
Góðan dag.
Nýlega birtust í heimabanka mínum reikningar í nafni félagsins BPO innheimta ehf. Ég kannast ekki við að hafa átt í neinu viðskiptasambandi við félagið og óska eftir skýringum á umræddum reikningum, þar með talið gögnum er sýna fram á tilurð umræddra krafna, sönnun kröfuhafaskipta, dagsetningar, á hverju þær byggjast, hvernig sundurliðun sé háttað, hvort um lán sé að ræða sem veitt var með ólöglegum vöxtum, innágreiðslur mínar o.s.frv.
Með von um skjót svör,
[Nafn]
[kennitala]
Umræðan hefur sennilega ekki farið framhjá BPO innheimtu en nú þegar vefsíða fyrirtækisins er opnuð kemur eftirfarandi tilkynning upp:
„Kröfur hafa verið endurstofnaðar í eignasafni BPO Innheimtu ehf. í tengslum við lánasafn sem félagið keypti á sínum tíma. Endurstofnunin er framkvæmd til að tryggja gagnsæi og að kröfur séu sýnilegar í bankakerfum.
Allir skuldarar sem hafa samband fá mjög hagstæð kjör og er markmið okkar, líkt og áður, að ná farsælum og sanngjörnum samningum í hverju máli fyrir sig.
Kröfur fyrnast vanalega á 4 árum en peningakröfur fyrnast á 10 árum. Bankarnir leyfa kröfum einungis að vera virkar í 4 ár og var því nauðsynlegt að endurstofna þær núna.“
