Þar sem þolendur kynferðisbrota eru skilgreindir sem vitni en ekki málsaðilar er aðgangur þeirra að gögnum máls mjög takmarkaður. Oft hefur það gerst að sakborningur hefur viðhaft vitnisburð í skýrslutöku lögreglu sem brotaþoli gæti auðveldlega hrakið með gögnum ef hún hefði vitneskju um hann.

Þetta er eitt af því sem kemur fram í viðtali við lögmanninn Sigrúnu Jóhannsdóttur í nýstofnuðu hlaðvarpi baráttuhópsins Öfga. Þátturinn, sem hlýða má á í spilaranum hér fyrir neðan, ber yfirskriftina Vettvangur glæps – Staða þolenda. Sigrún starfaði í 15 ár sem réttargæslumaður þolenda í kynferðisbrotamálum. Hún telur að það yrði mjög til bóta ef þolendur fengju stöðu málsaðila og hefðu aðgang að málsgögnum. „Það er oft svo margt í framburði sakborninga sem er hægt að hrekja með gögnum en brotaþoli fær aldrei tækifæri til þess,“ segir Sigrún.

Sigrún bendir á að ef þolandi yrði skilgreindur sem málsaðili hefði hann aðgang að gögnum máls sem gæti hjálpað til við að leiða sannleikann í ljós í málinu. Einnig fengi þolandi tækifæri til að leggja fram gögn við aðalmeðferð dómsmála, rétt eins og sakborningur.

Í viðtalinu við Sigrúnu kemur fram að málshraði kynferðisbrota sé mjög hægur og sé í raun bara að lengjast. Einnig er vikið að mikilvægi þess að auka þekkingu réttargæslumanna í þessum brotaflokki á eðli kynferðisbrota og auka þekkingu þeirra á gerendum. „Við vitum svo ótrúlega lítið í dag um eðli ofbeldis. Af hverju fólk beitir ofbeldi og viðbrögð brotaþola við ofbeldi. Við erum öll uppfull af fyrirframgefnum hugmyndum, mýtum, fordómum um þessi mál. Mér finnst ótrúlega mikilvægt að það komist sérfræðiþekking inn í réttarkerfið, við eigum þessa þekkingu, þannig að réttargæslumenn fari í gegnum einhver námskeið áður en þeir taka að sér þessi mál.“

Segir Sigrún koma til greina að skipa sérfróðan meðdómanda í kynferðisbrotamálum líkt og tíðkast í forsjárdeilumálum. Sigrún segir ennfremur:

„Á bak við þolendur eru gerendur. Gerendur eru ekki þessi skrýmsli, sem betur fer erum við að færast frá þessari skrýmslavæðingu, gerendur eru bara alls konar, þeir eru góðir við mömmu sína, þeir eru kannski að sinna góðgerðarmálefnum, þeir eru bara manneskjur með allt sitt litróf eins og við hin, en af einhverjum ástæðum taka þeir ákvörðun um að brjóta á öðrum einstaklingi.“

Í þættinum er einnig rætt við Huldu, talskonu neyðarmóttökunar um þá starfsemi. Tanja Ísfjörð brýtur upp þáttinn og kemur inn á sína reynslu og annarra af því að vera úthlutað réttargæslumanneskju.

Viðtalið við Sigrúnu hefst eftir um 30 mínútur af þættinum en þáttinn má heyra í spilaranum hér fyrir neðan: