Kosið verður til danska þingsins á morgun og spennan orðin mikil þar í landi. Mjótt er á mununum í skoðanakönnunum milli vinstri- og hægri fylkinganna en eins og staðan hefur verið virðist hvorug fylkingin ætla að ná meirihluta á þingi og virðist þá eini flokkurinn sem neitar að fylgja hinni hefðbundnu skiptingu flokkanna á danska þinginu vera í oddaaðstöðu. Fyrir flokknum fer gamall og margreyndur refur í dönskum stjórnmálum en stjórnmálaferill hans virtist fyrir nokkru vera að fjara út en Donald Trump á þá nokkurn þátt í að þessi danski stjórnmálamaður virðist eins og eftir síðustu kosningar eiga eftir að ráða einna mestu um hverjir mynda ríkisstjórn eftir kosningarnar. Gekk hann raunar svo langt að lýsa yfir vilja til að sjá um myndun ríkisstjórnarinnar í umboði Friðriks konungs.
Hér er að sjálfsögðu átt við Lars Løkke Rasmussen sem naut sín mjög á síðasta degi kosningabaráttunnar en varð þó hissa á því hvað ungir kjósendur sýndu honum mikinn áhuga.
Løkke verður 62 ára í vor og á að baki langan feril í dönskum stjórnmálum, lengst af var hann í hægri flokknum Venstre. Hann hefur átt sæti á þingi í 32 ár. Hann var heilbrigðisráðherra og síðan fjármálaráðherra frá 2001 til 2009, þegar hann tók við formennsku í flokknum og forsætisráðherrastólnum. Hann var forsætisráðherra til 2011 og síðan aftur 2015 til 2019 en eftir tap hægri flokkanna í kosningum það ár sagði hann af sér formennskunni í Venstre og yfirgaf síðan flokkinn 2021.
Lars Løkke stofnaði í kjölfarið nýjan mið-hægri flokk Moderaterne og sagði hann að flokknum væri ætlað að brjóta niður þá skiptingu flokkanna í vinstriblokk og hægriblokk sem löngum hefur einkennt dönsk stjórnmál. Vildi hann mynda ríkisstjórn yfir miðjuna. Eftir kosningar 2022 varð flokkurinn sá þriðji stærsti á þingi og myndaði ríkisstjórn með Jafnaðarmönnum og Venstre en þeir tveir flokkar höfðu annars yfirleitt skipst á að leiða annars vegar vinstri stjórnir og hins vegar hægri stjórnir.
Løkke varð utanríkisráðherra en eftir því sem leið á kjörtímabilið fór fylgi allra stjórnarflokkanna að minnka og benda kannanir til að þeir muni allir tapa fylgi í kosningunum en Jafnaðarmenn þó halda stöðu sinni sem stærsti flokkurinn. Svo slæm var staða Moderaterne orðin að kannanir bentu til þess að flokkurinn væri á barmi þess að falla út af þingi en þá hóf Donald Trump Bandaríkjaforseti yfirlýsingar sínar um að hans land yrði að eignast Grænland og fór að hóta innrás og yfirtöku. Þá kom til kasta sem utanríkisráðherra en frammistaða hans í deilunum við Bandaríkjastjórn vegna Grænlands mætist almennt vel fyrir í Danmörku. Traust á honum fór upp á við í könnunum og fylgi flokksins sömuleiðis.
Kannanir benda þó til að fylgi Moderaterne verði eilítið minna en 2022 en síðan boðað var til kosninga hefur mynstrið í könnunum yfirleitt verið það sama. Vinstri flokkarnir með örlítið forskot á hægri flokkana en hvorug fylkingin með nægilegt fylgi til að mynda meirihluta og Moderaterne sem neita að taka þátt í þessari skiptingu því í raun í oddaaðstöðu fyrir myndun næstu ríkisstjórnar.
Hinir flokkanir hafa flestir lýst áhuga á því að ekki verði mynduð aftur ríkisstjórn eins og eftir kosningarnar 2022 og frekar verði annað hvort hefðbundin vinstri eða hægri stjórn. Auk Moderaterne eru það helst Jafnaðarmenn sem lýst hafa yfir áhuga á að myndun næstu ríkisstjórnar verði ekki bundin við flokkablokkinar sem svo lengi hafa ráðið ríkjum í dönskum stjórnmálum.
Lars Løkke Rasmussen virtist eldhress í anda fyrr í dag á síðasta degi kosningabaráttunar þar sem hann var við pylsuvagn við aðallestarstöðina í Kaupmannahöfn og ræddi við fjölmiðla og gaf eiginhandaráritanir.
Hann er þó búinn að vera hás meira og minna alla baráttuna eftir að hafa veikst í byrjun hennar en danska ríkisútvarpið DR segir í sinni umfjöllun að hann hafi virst verða enn hressari þegar fjöldi ungs fólks kom að honum til að fá eiginhandaráritun. Sagðist utanríkisráðherrann steinhissa á þessari athygli frá ungum kjósendum og hefði sjálfur talið að þeir væru miklu líklegri til að sýna svona viðbrögð gagnvart ungum stjórnmálamönnum.
Þegar DR spurði Løkke við pylsuvagninn hvað hann hefði hugsað um að gera í þeirri oddaaðstöðu sem allt stefndi í að hann stæði frammi fyrir var hann nokkuð óráðinn í tali:
„Ég hef hugsað ýmislegt mismunandi um það,“ sagði hann og mun hafa glott,
Hann var þó skýrari í viðtali við dagblaðið Poltiken þar sem hann sagðist gjarnan vilja fá stjórnarmyndunarumboð frá Friðriki konungi og mynda miðjustjórn án þess þó að hann sjálfur yrði forsætisráðherra. Nánar tiltekið lýsti Løkke áhuga sínum á að vera það sem í Danmörku er kallað kongelig undersøger. Það er sá flokksleiðtogi sem fær stjórnarmyndunarumboð frá konungi eftir að allir flokksleiðtogar ganga á hans fund og tilnefna þann úr sínum hópi sem sé líklegastur til að geta myndað stjórn sem nýtur stuðnings meirihluta þingsins. Yfirleitt verður síðan viðkomandi forsætisráðherra en Løkke sækist ekki eftir því enda má telja vafasamt pólitískt séð að flokkur forsætisráðherra væri með undir 10 prósent kjörfylgi og ekki meðal þeirra stærstu á þingi eins og fyrirséð er að stefni í með Moderaterne.
Einn stjórmálaleiðtogi tekur það hins vegar ekki trúanlegt að með þessari yfirlýsingu sé Lars Løkke Rasmussen ekki að sækjast eftir forsætisráðherrastólnum. Jafnaðarmaðurinn Nicolai Wammen sem er fjármálaráðherra skrifar á Facebook:
„Ég velti fyrir mér hvort þetta snúist ekki um að hann verði forsætisráðherra. Það er ég nokkuð viss um.“
Mette Frederiksen leiðtogi Jafnaðarmanna og forsætisráðherra síðan 2019 tók undir þetta og sagði að Lars Løkke ætti að segja það beint út við þjóðina að hann vildi taka við forsætisráðherraembættinu í þriðja sinn.
Stjórnmálaskýrandi DR telur ólíklegt að meirihluti hinna flokksleiðtoganna fallist á að Løkke fái stjórnmyndunarumboð enda hafi þeir flestir ekki tekið undir áhuga hans á að láta skiptinguna í vinstriblokk og hægriblokk sigla sinn sjó.
