Miðflokkurinn stendur hugmyndafræðilega fjærst Viðreisn í stjórnmálum en í sveitarstjórnum er oft styttra milli flokka en í landsmálunum og samstaða um málefnin. Mjög mikilvægt er að fara í meirihlutasamstarf þar sem samstaða er um sýnina og verkefnin. Um helgina verður oddvitakjör hjá Viðreisn og oddvitakandidatarnir fjórir, Aðalsteinn Leifsson, Björg Magnúsdóttir, Róbert Róbertsson og Signý Sigurðardóttir, eru gestir Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Það er verulegur munur á sveitarstjórnarmálum og landsmálum. Og ágreiningsefni milli stjórnmálaflokka eru allt öðruvísi þegar við horfum á landsmálin heldur en sveitarstjórnarmálin. Og það hefur oft verið sagt að sveitarstjórnarmálin séu dálítið svona út fyrir sviga, þar svona hafi allir flokkar í raun og veru sama hlutverk. Auðvitað er munur á því hvernig það er nálgast og hvort það er nálgast út frá markaðslausnum eða félagslegum lausnum. En Viðreisn mun ekki fá hreinan meirihluta. Þið heyrðuð það hér.
Viðreisn mun ekki fá hreinan meirihluta og það fær enginn hreinan meirihluta. Það þarf að mynda meirihluta. Og þá kemur spurningin til ykkar. Þið hafið talað hér dálítið um og gagnrýnt dálítið Samfylkinguna, enda hefur Samfylkingin verið ráðandi flokkur í borgarstjórn Reykjavíkur í 16 ár. Það má jafnvel horfa bara aftur til ársins 1994 þegar R-listinn kom. Samfylkingin og forverar hennar hafa verið ráðandi í borginni.
Með hverjum viljið þið mynda meirihluta? Á hvaða forsendum? Er mikilvægt að gefa Samfylkingunni frí? Er Samfylkingin búin að gefa sjálfri sér frí með því að endurnýja sig? Mig langar bara svona til að varpa þessum bolta hér inn á borðið.
„Þetta er frábær spurning,“ segir Aðalsteinn, „vegna þess að mér finnst blasa við að Viðreisn verður í lykilstöðu eftir kosningarnar í vor. Nú er ég ekkert að gefa mér hvernig kosningarnar fara. Ég hef sterka trú á því að við fáum hljómgrunn í þessum kosningum. Og þó við fáum ekki, mögulega ekki, hreinan meirihluta, þá verðum við sterk inni í borginni. Og við höfum þá sérstöðu að vera flokkur sem getur í grundvallaratriðum unnið með öllum. Og það gefur okkur líka sterka stöðu. Og þá að sjálfsögðu myndum við meirihluta sem gengur í þær breytingar sem við trúum á og tölum fyrir og þeirri framtíðarsýn sem við tölum fyrir.
Ég veit að þetta er loðið svar. En staðreyndin er sú að við vitum ekki nákvæmlega hverjir verða á listanum og hvernig þetta mun teiknast upp hjá öllum flokkum. Við höfum ekki niðurstöðu kosninganna fyrir framan okkur heldur. Og við höfum að sjálfsögðu ekki heldur átt samtalið við flokkana um það hvernig við tryggjum þessar breytingar sem við viljum ná fram. Þannig að sjálfsögðu komum við inn í þær viðræður og skoðum þá valmöguleika sem við höfum og tryggjum okkur sterka stöðu, bæði hvað varðar málefni og eins varðandi stöður, og stöður skipta máli vegna þess að þær hjálpa okkur til þess að koma hlutunum í framkvæmd. Og auðvitað er spennandi, það segir sig sjálft, að koma með algjörlega hreinan og nýjan meirihluta að borðinu sem er ekkert bundinn af fortíðinni. En það getur líka verið spennandi að sjá hvað kemur út úr þessum hræringum sem eru að eiga sér stað hjá Samfylkingunni og hvers konar teymi þau stilla upp. Þannig að mér finnst ekki skynsamlegt að gefa það upp fyrir fram hvernig við vinnum úr þessari stöðu, en ég er sannfærður um að við verðum í sterkri stöðu og ég er sannfærður um að atkvæði greitt Viðreisn er það atkvæði sem vegur þyngst til að ná fram þeim breytingum sem við viljum ná fram, vegna þess að við verðum alltaf í lykilstöðu til að mynda meirihluta.“
Róbert tekur undir þetta. „Það er rétt hjá þér, í sveitarstjórnum þá er kannski málefnalegur ágreiningur minni heldur en oft í landsmálunum og þá snýst þetta fyrst og fremst bara um hverjum treysti ég til þess að klára það sem þarf að klára. Og við höfum þá stöðu í borginni að það vilji allir vinna með Viðreisn og það var meira að segja þannig að Viðreisn kom inn í meirihlutann sem hóf kjörtímabilið, þó svo það væri ekki þörf á Viðreisn í þeim meirihluta, einfaldlega vegna þess að það er svo gott að vinna með okkur og ná þessum breytingum í gegn sem að menn vilja ná fram. Þannig að ég held að við verðum í algjörri lykilstöðu eftir þessar kosningar og okkar hlutverk er svolítið að skapa þetta traust, að fólk horfir til okkar og segir: „Við treystum Viðreisn.“ Við þurfum að skýra framtíðarsýn, höfum skýr gildi og við höfum lausnir á því sem að þarf að gera hérna í þeim breytingum sem eru á nýju kjörtímabili.“
„Mig langar svolítið til þess að sýna smá auðmýkt, aðeins að toga okkur niður,“ segir Signý. „Af því að, ég held að það sé best að hafa sem fæst orð um þetta á þessu stigi máls. Það á eftir að kjósa á milli okkar, það á eftir að stilla upp listanum. Og leyfum þeim hlutum í það minnsta kosti að klárast.“
Ég er bara að spyrja hvað viljið þið gera?
„Ég hef ekki hugmynd um það,“ heldur Signý áfram. „Ég veit ekki einu sinni hvernig listarnir koma til með að líta út. Við vitum ekki hvernig Sjálfstæðisflokkurinn mun koma til með að líta út, Miðflokkurinn eða, við vitum ekki neitt. Fæst orð bera minnsta ábyrgð og það á líka við um, nú ætla ég bara að tala fyrir sjálfa mig, ég er ekki að koma inn í þetta með eitthvað mikið vit á borgarmálunum. Ég er bara íbúi í Reykjavík sem býð mig fram sem valkost og hef miklar skoðanir á því hvernig staðan er og hvað þarf að laga og svona. En þegar kemur að því að taka afstöðu til byggingafélags sem eru hugmyndir um og eitthvað svona. Ég vil ekki taka sterkt til orða þarna vegna þess að við erum að horfa á svo rosalegan vanda, húsnæðisvanda, í Reykjavík. Ég hef aldrei skilið af hverju verkamannabústaðakerfið var lagt niður, bara svo ég segi það. Mér finnst það alveg stórundarlegt fyrirbæri og hafði gríðarlega miklar afleiðingar. Við vitum alveg að það er hópur hérna sem er mjög efnalítill og þarf aðstoð við að komast í þak yfir höfuðið. Kannski er þetta það, ég veit það ekki, skiljið þið? Ég hef ekki hugmynd um það en ég bara vildi koma þessu að, ég vil ekki segja, þetta er rétt og þetta er rangt. Skiljið þið? Ég hef ekki vit á því. Ég vil fá að bjóða upp á mig sem valkost og hafa þennan möguleika að geta myndað mér skoðun á því þegar ég er komin þangað inn.“
„Varðandi þetta, meirihluta, nú erum við komin í meirihlutaviðræður,“ segir Björg. „Það er bara ágætt. Það er bara gott. Eins og ég kom hérna inn á áðan, ég fór inn með Einari sem var borgarstjóri í 13 mánuði fyrir Framsókn. Þar fer hann inn í meirihluta og hann hefur auðvitað talað um þetta sjálfur í viðtölum. Þar fer hann inn í meirihluta sem er í lykilatriðum ekki sammála. Og við sjáum hvað það þýðir og við sjáum hvaða niðurstaða kemur út úr slíkum meirihluta. Hann springur. Hann virkar ekki. Þetta er lykilatriði. Það þarf að fara þarna inn með fólki sem er á ákveðnum stórum línum sem að við erum hér að tala fyrir. Við erum öll að tala fyrir því að það þurfi að minnka báknið og einhvern veginn koma peningum, kerfispeningunum, út í þjónustuna, út í leikskólana, út í þjónustuna, út í hérna hverfin. Þetta er algjört lykilatriði. Ég svona persónulega hef bara talað vel um fólkið sem er í hinum flokkunum. Ég á vini í öllum flokkum. Bæði Hildur og Pétur eru gamlir vinir mínir og ég kann bara ofsalega vel við þau og ég hlakka til að sjá hvaða fólk verður á þeirra listum. En ég hérna, ég held að það sé ágætt að horfa aðeins til fortíðar og fyrri meirihluta, bæði í síðustu kosningum og þar síðustu kosningum, og átta sig á því að ef þú ferð inn með fólki sem er bara í grunninn ósammála þér, það veitir ekki á gott.“
Það er nú eiginlega kjörið að taka þennan bolta og spyrja. Þegar þið horfið yfir sviðið, finnst ykkur líklegt að það sé einhver flokkur sem þið getið bara alls ekki unnið með?
„Þetta er auðvitað allt bölvaður sósíalismi,“ heldur Björg áfram, „sem sagt vera í sveitarstjórnum. Þetta er bara eins og þú segir, við erum á rosalega þröngu bili. Við erum bara að koma útsvarinu aftur út í vinnslu fyrir fólkið í borginni. Það er í rauninni verkefnið. Þannig að við erum á svona þröngu bili á hinu pólitíska litrófi. Þannig að maður svona, en auðvitað, það verður áhugavert að sjá. Ég, ég heyri nú að það sé eitthvað að frétta frá Miðflokknum í þessari viku. Þú kannski veist meira um það. En það er auðvitað svolítið óskrifað blað hvað verður þar.“
„Við getum unnið með öllum sem eru tilbúnir til þess að fara í þær breytingar sem að við teljum algjörlega nauðsynlegar og tala ég út frá sjálfum mér,“ segir Aðalsteinn. „En um leið þegar þú horfir á svona hugmyndafræðilegan grundvöll flokkanna, þá stöndum við fjærst Miðflokknum. Og mér hugnast ekki allt sem þaðan kemur varðandi inngildingu og bara þá tegund samfélags sem við viljum byggja upp. Við viljum byggja upp frjálst, umburðarlynt og fallegt samfélag. og það er lykilatriði og það eru ákveðin gildi sem við gefum aldrei afslátt af.
Að því sögðu, þá er það alveg rétt sem að Björg segir, að það er lykilatriði að byggja upp hóp sem hefur skýran málefnasáttmála. Og að við séum búin að stilla okkur saman og byggja upp sterkt lið sem getur líka tekið við brotsjó vegna þess að þegar við förum í þær breytingar sem eru nauðsynlegar í Reykjavík fyrir íbúana, þá mun það kosta erfiðar ákvarðanir, það mun kosta hugrekki og það mun kosta að við stöndum í ístöðin. Og þá þarf hópurinn að standa þétt saman. Þess vegna er mikilvægt þegar við förum í þessar meirihlutaviðræður, að við gefum okkur tíma, vöndum okkur og stillum upp sterku liði til fjögurra ára. Fólk í Reykjavík er búið að fá gjörsamlega nóg af hringlandahætti og ég held einmitt að Einar og Framsóknarflokkurinn líði fyrir það núna að hafa tekið við keflinu og misst það í tána á sér. Og hlutirnir einhvern veginn hafa verið í upplausn. Vitið þið hvað við erum búin að vera með marga borgarstjóra frá aldamótum? Það er búið að skipta ellefu sinnum um borgarstjóra.“
„Og já, það eru sex formenn borgarráðs bara á þessu kjörtímabili,“ skýtur Björg inn í. „Það er algerlega galið og það skapar hringlandahátt og við vitum öll að það þarf tíma til að koma sér inn í störf og þar fram eftir götunum. Borgarbúar eiga betra skilið en þetta.“
„Nákvæmlega,“ heldur Aðalsteinn áfram. „Þannig að við þurfum að hafa skýrar línur og skýrt skipulag og ekki vera með hringlandahátt. Vegna þess ef það er hringlandaháttur í pólitíkinni og sífellt verið að kasta á milli sín stólum, embættum og hlutverkum, þá hefur það áhrif niður í gegnum allt kerfið. Og það er ekki það sem við viljum og það er ekki það sem Reykvíkingar vilja heldur.“
„Það eru málefnin sem eiga að skipta öllu máli og það er bara það sem þetta snýst allt um,“ segir Signý.
„Algjörlega,“ samsinnir Róbert. „Við eigum eftir að sjá, eins og hefur komið hérna fram, hvernig aðrir flokkar stilla upp og hvaða málefni þeir setja á oddinn. Flokkur eins og Viðreisn sem stendur fyrir það að íbúarnir hafi valfrelsi og það séu mismunandi rekstrarform, þá náttúrulega viljum við vinna með fólki sem er tilbúið að leyfa einkaframtakinu að blómstra, sem er tilbúið að leyfa frjálsum félagasamtökum að bjóða upp á þjónustu, öflug félög sem að verða að byggja upp velferðarþjónustu, eins og Hugarafl og Geysir og fjöldamörg önnur fyrirtæki eða sem sagt félög sem að eru að vinna í þessum velferðargeira. Íslenski velferðargeirinn er mjög mikið byggður upp af frumkvæði úr grasrótinni. Og við þurfum að styðja við það, því að við erum ekki til í að, ég segi fyrir mitt leyti, ég er ekki til í að fara í meirihluta með einhverjum sem ætla að breyta öllu þessu frumkvæði og þessum flottu úrræðum í opinber úrræði.“
