Það er skrýtið lið, þó ekki sé meira sagt, sem sér fram á leik, sem það er svo sannfært um að tapa, að það gefur hann löngu fyrir fram.
Ekki hefði maður kosið að fylgja sama genginu að málum í Landhelgisstríðinu á síðustu öld, ellegar þegar afráðið var að gerast stofnaðilar að Atlantshafsbandalaginu. Það má heyra hjáróma úrtöluraddirnar næsta auðveldlega í krafti ímyndunaraflsins: Sýnum varfærni! Höldum okkur til hlés!
„Engar undanþágur í boði,“ klifa andstæðingarnir á, en hafa þar ekkert fyrir sér, enda þora þeir ekki að mæta mótherjunum, rétt eins og latningarliðið frá því 1918 sem sagði Ísland fráleitt hafa burði til að rísa undir eigin fullveldi. Það bæri fremur að hanga áfram í hempu hans hátignar við Eyrarsund en að standa á eigin fótum. Sýnum einmitt kurteisi og sitjum þögul hjá!
Engu að síður liggur fyrir að staða Íslands er sterk að því er æðstu leiðtogar ESB fullyrða nú um stundir: „Samningar um aðild að Evrópusambandinu eru sértækir fyrir hvert og eitt ríki, og við tökum mið af þeim raunveruleika sem umsóknarríki búa við.“ Og þessi ummæli eru auðvitað í hrópandi mótsögn við það ramakvein sem hræðslubandalagið stagast á í óttablandinni einfeldni sinni.
Gleymum ekki því þegar Jón Baldvin Hannibalsson og Steingrímur Hermannsson sammæltust um það í stjórnarsamstarfi Krata og Framsóknar undir endalok níunda áratugar síðustu aldar, þegar hillti undir evrópska efnahagssamninginn, að þeir stæðu ekki upp frá borðum fyrr en sjávarútvegur Íslendinga fengi frjálsa för á markaði meginlandsins, rétt eins og gilda átti um iðnaðarvörur. Þar var mikilli samningsfestu fyrir að fara. Íslenskar auðlindir væru Íslendinga og engra annarra.
En ólíkt hafast menn nú að – og frábiðja sér, sumir hverjir, að sjá hvort frekari samningaviðræður við ESB geti skilað Íslendingum ávinningi til hagsældar fyrir fólk og fyrirtæki. Neikvæðamannafélagið óttast það nefnilega meira en nokkuð annað að samningarnir verði til blessunar og blóma. Þar liggur fiskurinn undir steini. Sjálfur harðfiskurinn. Eins og snúið roð í hundi.
Því skal nú öllu snúið á hvolf. En heila klambri muni tapast ef samningar verði samþykktir; fullveldið og sjálfstæðið og auðlindir og viðskiptin og gott ef ekki þjóðfáninn líka.
Veruleikinn er allt annar. Eða eins og Donald Tusk, forsætisráðherra Póllands orðaði það svo skorinort á dögunum í samtali við starfssystur sína Kristrúnu Frostadóttur, en ESB væri reiðubúið að hlusta á sérstakar óskir Íslands. Eðlilega. Það hefur enda áður verið gert. Og ítrekað. Á því herrans ári 1992 fengu Danir Danir fjórar varanlegar undanþágur – „På et møde i Edinburgh i december 1992 blev EU-landene enige om en særaftale for Danmark – den såkaldte Edinburghafgørelse“ – og sama fengu Svíar síðar um landbúnað, Finnar sömuleiðis, svo aðeins séu fáar undanþágur nefndar þar sem tekið hefur verið tillit til sérstaka aðstæðna. Og spurningin er akkúrat þessi: Af hverju má íslenska þjóðin ekki fá að vita hvernig tekið yrði á sérstöðu sjávarútvegs hér á landi? Af hverju óttast minnihlutinn á Alþingi íslensku þjóðina meira en ESB?
En grýla er hún og grýla skal hún vera, segir samanlagt íhaldið. Skriffinnskubákn! En sannleikurinn er sá að hún er minni en á Íslandi, fullyrða reyndir útflytjendur. Bjúrókratabölmóður! Nei, skrifffinnar í ESB eru 70 þúsund sem er ígildi 62 starfsmanna á Íslandi. Það vinna tæplega fimm sinnum fleiri bjúrókratar í einum saman Seðlabanka Íslands, miðað við mannfjölda, en starfa hjá ESB. Verri lífskjör! En hitt blasir einmitt við að öllum þjóðum ESB hefur tekist að bæta þau með inngöngu í sambandið. Og auðlindirnar tapast! En bíðum við, yrðum við þá fyrsta og eina þjóð ESB sem gerir það? Eða geta andstæðingarnir nefnt eina einustu þjóð sem hefur misst eina aukatekna auðlind sína við aðildina?
Og svo er það tapað fullveldið! Því meira af hvorutveggja merkir auðvitað að þurfa ekki, eða vilja ekki, semja við aðra. Norður Kórea er þar besta dæmið. Einmitt og nefnilega.
Þvert á móti viljum við geta samið við þá sem okkur sýnist til hagsbíta fyrir atvinnulíf og velferð þjóðarinnar. Það er sjálfstæði, rétt eins og Frakkar hugsa, Ítalir og Þjóðverjar. Og hafa þær þjóðir tapað frelsi sínu og sjálfsákvörðunarrétti við inngöngu í sambandið? Nei, vitaskuld ekki.
Gleymum því ekki heldur að kosning flestra þjóða um aðildina að ESB hefur verið með nokkrum aumindum, en allar eiga þær það aftur á móti sameiginlegt að ánægjan með samninginn hefur vaxið verulega eftir því sem á hefur liðið – og er víðast hvar 70 til 80 af hundraði.
Mjög líklega er ástæða fyrir því.
