Það leikur enginn vafi á því að hægt er að semja um varanlegar sérlausnir við inngöngu í Evrópusambandið. Allar aðildarþjóðir hafa samið um slíkt varðandi sína grundvallarhagsmuni. Það er rangt að halda öðru fram, eins og andstæðingar aðildar hafa reynt að gera. Það er nákvæmlega ekkert sem segir að við Íslendingar getum ekki samið um sérlausn í sjávarútvegi, teljum við okkur þurfa á slíku að halda. Magnús Árni Skjöld Magnússon, prófessor í stjórnmálafræði við Háskólann að Bifröst og formaður Evrópuhreyfingarinnar, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Annað sem að andstæðingar aðildar tala mikið um er að það sé ekki um neitt að semja, þetta sé bara aðlögun og ekki um neitt að semja, það þurfi bara að hneigja sig og bukta og samþykkja allt sem Evrópusambandið setur fram. Þetta er bara bull.
„Já, já. Sáttmálar Evrópusambandsins, kallaðir acquis á frönsku, þeir auðvitað ganga út á það að fullkomna þennan innri markað og þetta samstarf sem Evrópusambandið á með sér. Og þegar nýtt ríki sækir um aðild að þessum markaði þá stendur það auðvitað frammi fyrir þessum lögum og það þarf að semja um það hvernig þetta ríki mun koma inn á þennan markað. Allir aðildarsamningar eru sérstakir í þeim efnum.“
Það er nefnilega akkúrat málið.
„Og þeir hafa allir sömu stöðu og sáttmálarnir sjálfir. Þannig að það er auðvitað rangt að það sé ekki um neitt að semja. Það er það sem er um að semja er hvernig við Íslendingar munum akta inn á þessum markaði og hvernig þessar reglur, hvaða áhrif þær hafa á okkur og hvernig við getum tryggt að það spilli ekki öllu hér og skemmi fyrir okkur. Evrópusambandið græðir ekkert á því að spilla eða skemma fyrir aðildarríkjum sínum. Það er bara þannig.
Ef við sjáum fram á það að einhver ákvæði í sáttmálanum þeirra muni hafa mjög slæm áhrif á grundvallaratvinnuveg eins og sjávarútveginn hjá okkur, þá þarf auðvitað einhvern veginn að semja um að það verði ekki þannig.“
Já, já. Ég man eftir því, þetta er meðan aðildarviðræður voru í gangi fyrir meira en áratug. Þá var hér á landi að mig minnir annaðhvort fulltrúi Dana í framkvæmdastjórninni eða ráðherranefndinni eða utanríkisráðherra Dana. Ég sá þetta í sjónvarpi, það var viðtal við hann í fréttatíma. Hann var spurður: „Er um einhverjar varanlegar undanþágur að ræða?“ Hann sagði: „Nei, nei, það eru engar varanlegar undanþágur. En það er hins vegar þannig að hvert einasta ríki, sem að hefur sótt um aðild og samið um aðild og gengið inn, orðið hluti af Evrópusambandinu, hefur fengið varanlega sérlausn í sínum grundvallarhagsmunamálum. En ríkið þarf sjálft að setja fram þessa grundvallarhagsmuni og kröfugerð byggða á þeim.
„Já, þetta er alveg hárrétt. Þannig er það. Evrópusambandið hefur ofnæmi fyrir orðinu undanþága. En sérlausnir er eitthvað sem hljómar vel. Ein sérlausn sem blasir við er auðvitað bara það sem samið var um þegar Svíþjóð og Finnland gengu í Evrópusambandið varðandi landbúnaðarstefnuna. Það er heimskautalandbúnaðurinn fyrir norðan 62. breiddargráðu. Þar gilda bara sérstakar reglur og þannig var bara samningum Evrópusambandsins breytt til þess að tryggja hagsmuni þessara aðildarríkja til framtíðar. Og þetta er varanleg undanþága, þetta er framtíðarlausn.
Það er ekkert sem segir að það sé ekki hægt að finna framtíðarlausn fyrir sjávarútveg í kringum Ísland í aðildarsamningum.“
Ef það þarf þá einhverjar sérlausnir. Vitum við það að það þurfi sérlausn?
Það sem menn óttast er það að með því að ganga í Evrópusambandið séum við að gefa frá okkur stjórnina á okkar fiskimiðum og réttinn til þess að fiska ein hérna í íslenskri lögsögu.“
En það er nú þessi hlutfallslega stöðugleikaregla.
„Þá bara gildir þessi hlutfallslega stöðugleiksregla sem miðar við veiðireynslu. Ef menn vilja styrkja þetta með einhverjum hætti eða gera þetta einhvern veginn þannig að það sé algerlega óyggjandi, þá er hugsanlegt að það sé hægt að búa til einhverja sérlausn í kringum það sem byggði þá á þessari stöðugleikareglu. Ég veit það ekki, ég er ekki lögfræðingur og ég mun örugglega ekki koma að því að semja um þessi mál. Ég er ekki sérfræðingur í þessu heldur þannig vað hvernig sú útfærsla verður, það er bara annarra að segja um og það vitum við auðvitað ekki fyrr en að við förum í þessar aðildarviðræður og samningur liggur fyrir.“
En við vitum hins vegar að það er hægt að semja um sérlausn, varanlega sérlausn, sem snýr að grundvallarhagsmunum hvers umsóknarríkis.
„Það er bara hægt að benda á heimskautalandbúnaðardæmið um það. Það þarf ekkert að fara neitt lengra. Það er bara málið dautt.“
