Svarthöfði hefur verið hugsi síðan hann las grein í Viðskiptamogganum í síðustu viku eftir fyrrverandi háskólakennara í hagfræði, sem fyrir alllöngu er hættur störfum sökum aldurs. Í greininni fjallar öldungurinn um peningastefnu Seðlabankans, orsakir hennar og afleiðingar og helst er á honum að skilja að við Íslendingar séum pikkfastir í hringavitleysu, eða öllu heldur vítahring.
Kennarinn gamli virðist komast að þeirri niðurstöðu að hér á landi sé allt ómögulegt. Á vinnumarkaði ríki meira agaleysi en á öðrum vesturlöndum sem leiði til síendurtekinna kjarasamninga um launahækkanir sem fari langt fram úr hagvexti og greiðslugetu atvinnuvega þjóðarinnar. Afleiðingin sé annaðhvort verðbólga eða atvinnuleysi.
Til að bæta svo gráu ofan á svart ríki áþekkt agaleysi í fjármálastjórn hins opinbera, bæði ríkis og sveitarfélag. Þar hafi hallarekstur verið regla en ekki undantekning. Afleiðingin sé umframeftirspurn sem togi upp verðlag. Í framhaldinu sé reynt að brúa halla með skattahækkunum sem bæði hækki verðlag beint á opinberri þjónustu, sem sé ein tegund skattheimtu, og þrýsta upp verðlagi þegar skattgreiðendur reyna að viðhalda rauntekjum sínum með því að hækka verð.
Ofan á þetta allt saman bætist svo, að sögn kennarans fyrrverandi, að Seðlabankinn brölti um allt eins og óviti með mávastell með einhæfri og harðri peningastjórn sem sé sjálfstæður sveifluvaldur í hagkerfinu. Hávaxtastefna Seðlabankans dragi úr eftirspurn í hagkerfinu og færi kaupmátt milli samfélagshópa þannig að skuldarar tapi og fjáreigendur græði. Þetta dragi úr framleiðslu og atvinnu, auk þess sem framleiðslan færist frá fjárfestingarvörum (húsnæði tækjum, vélum o.þ.h.) yfir í skammlífar neysluvörur.
Þessi peningastefna veldur reglulegum kollsteypum og segir kennarinn fyrrverandi að þráhyggja Seðlabankans vegna verðbólgu á kostnað annarra þjóðhagsstærða sé bölvanleg og ekki í samræmi við lögin um Seðlabankann.
Svarthöfði verður að viðurkenna að honum fannst þessi grein Ragnars Árnasonar um margt athyglisverð. Hann man eftir honum sem róttækum Allaballa sem tók sig til og menntaði sig í fiskihagfræði og kenndi hana um árabil við Háskóla Íslands áður en hann hætti þar á síðasta áratug vegna aldurs. Á einhverjum tímapunkti sá Ragnar „ljósið“ og sneri frá sinni vinstri villu. Gerðist hann handgenginn mjög útgerðinni og stóð sig svo vel í að verja hagsmuni kapítalsins að árið 2011 fékk hann frelsisverðlaun ungra Sjálfstæðismanna, sem kennd eru við Kjartan Gunnarsson. Öllu hærri veður viðurkenningin ekki.
Svarthöfði minnist þess hins vegar ekki að Ragnar Árnason hafi gert sig gildandi í umræðu um peningastefnu, enda hefur hann verið upptekinn að útskýra fyrir fólki hversu mikilvægt það sé að útgerðin borgi alls ekki fyrir afnot sína af þjóðarauðlindinni. Sat hann þó um hríð í bankaráði Seðlabankans en bankaráðið hefur reyndar ekkert með peningastefnuna að gera. Sérsvið þess ku vera að velja matseðilinn fyrir hvern dag í dýrðlegu mötuneyti bankans. Vitaskuld felst mikil ábyrgð í því að ákveða hvort Ásgeir Jónsson borðar Vínarschnitzel eða turnbauta í hádeginu á föstudögum. Við skulum ekki gera lítið úr því.
Við lestur greinarinnar gat Svarthöfði ekki varist þeirri hugsun að fiskihagfræðingurinn gamli væri mögulega að misskilja málið frá upphafi til enda, alls ekki að greina kjarna þess. Ríki sem reka mjög lítinn gjaldmiðil, að ekki sé talað um gjaldmiðil sem hvergi er hægt að skipta fyrir verðmæti neins staðar í heiminum – hér kemur íslenska krónan upp í hugann – búa við mun meiri óstöðugleika og hærri vexti en þau ríki sem nota harðar myntir á borð við evru, svissneskan franka og Bandaríkjadal. Þessir háu vextir ýta undir auknar launakröfur á vinnumarkaði, vegna þess að í hávaxtalandi þurfa laun að vera hærri en þar sem vextir eru lægri. Niðurstaðan er gjarnan kjarasamningar sem eru ávísun á verðbólgu. Það er því gjaldmiðillinn sjálfur sem er rót aðhaldsleysisins og verðbólgunnar.
Gamli fiskihagfræðingurinn ætti nú að þekkja þetta vel. Öll stórútgerðin, sem hann varði áratugum í að kynna sér til hlítar, er búin að forða sér út úr krónuhagkerfinu vegna þess að vitanlega er það óðs manns æði að vera í hávaxtahagkerfi með gagnslausa örmynt þegar hægt er að vera í hagkerfi með traustan gjaldmiðil og hagstæð vaxtakjör.
Svarthöfði myndi alla vega ekki þráast við ef honum stæði til boða að búa í evruhagkerfi á Íslandi og losna undan verðtryggða húsnæðisláninu sínu sem er með verðtryggingu og raunvexti sem eru hærri en nafnvextir á húsnæðislánum í evrum. Og evrulánin eru ekki verðtryggð. Verðtrygging er raunar óþekkt hugtak meðal siðaðra þjóða.
