Ole Anton Bieltvedt, fyrrverandi kaupsýslumaður, ritaði á annan í páskum í reglulegum pistli sínum á Eyjunni að íslensku bankarnir noti stýrivexti Seðlabankans sem tylliástæðu til að hækka sína vexti. Hann vísar þessu til stuðnings í stýrivexti Evrópska seðlabankans og vexti þýskra banka sem fylgi ekki stýrivöxtunum jafn fast og bankarnir gera hér á landi.
Ole Anton tekur dæmi af vöxtum við íbúðakaup í Þýskalandi:
„Ef íbúð er keypt á 450.000 evrur (tæpl. 70 milljónir kr.) og lán tekið fyrir 320.000 evrum (tæpl. 50 milljónum kr.) eru dæmigerðir vextir þar nú 3,16% fastir vextir til 5 ára og 3,11% til 10 ára.“
Evrópski Seðlabankinn ákveður stýrivexti fyrir Þýskaland sem og önnur lönd sem hafa evruna sem gjaldmiðil. Ole Anton segir að þótt vextirnir á íbúðalánunum séu rétt yfir 3,10 prósent hafi Evrópski Seðlabankinn haldið sínum stýrivöxtum í 4,5 prósentum. Hann segir bankann hreyfa sína stýrivexti hægt þar sem stjórnendur hans viti að markaðurinn sjái oftast sjálfur um að jafna verðsveiflur.
Ole Anton svarar því næst þeirri spurningu hvernig þýskir bankar fari að því að lána fé til íbúðakaupa til lengri tíma á vöxtum sem séu svo langt undir stýrivöxtum, sem séu þeir vextir sem bankarnir greiða fyrir að fá fé að láni frá Evrópska seðlabankanum. Hann segir svarið einfalt:
„Flestir viðskiptabankar byggja sín útlán á innlánum viðskiptavina að viðbættu eigin fé. Margir þýzkir viðskiptabankar þurfa alla jafna ekki lán frá ECB (Evrópski seðlabankinn, innsk DV). Þeir eru því lítt háðir útlánsvöxtum ECB.“
Ole Anton segir að þýskir bankar gætu gert eins og þeir íslensku og haft sína vexti hærri en stýrivextir Seðlabankans en þeir geri það ekki. Helstu ástæðurnar séu að þeir vilji styðja sína viðskiptavini til hagstæðra íbúðakaupa, þeir séu í harðri samkeppni við aðra banka en sú sé ekki raunin hér á landi og þýskir bankar skilji einnig sína samfélagslegu ábyrgð en þeir græði samt sem áður á því að hafa vexti svona lága.
Hann segir stýrivexti Seðlabanka Íslands hafa áður verið þeir vextir sem viðskiptabankar fengu á lánsfé frá Seðlabankanum en í dag séu þetta vextir sem bankarnir fái á fé sem þeir binda í Seðlabankanum í minnst 7 daga.
Ole Anton segir að samkvæmt ársreikningum íslensku bankana sé megnið af útlánum þeirra fjármögnuð með eigin fé og innlánum viðskiptavina. Það sem upp á vanti sé fjármagnað með erlendum lántökum eða skuldabréfaútgáfu. Skuldir bankana við Seðlabankann séu hins vegar sáralitlar.
Þetta þýði í raun að stýrivextir Seðlabankans hafi lítil áhrif á útlán og rekstur bankanna. Það sé ekkert sem skyldi þá til að fylgja breytingum á stýrivöxtum. Hækkun stýrivaxta sé því tylliástæða sem bankarnir hafi notað til að hækka sína vexti og auka gróða sinn með þeim afleiðingum að fjöldi lántaka hafi lent í miklum vandræðum.
Grein Ole Anton Bieltvedt í heild sinni er hægt að lesa hér.
