Morgunblaðið fjallar í dag um fjárhagslega endurskipulagningu fyrirtækja. Þetta er eitt af stóru viðfangsefnunum þennan veturinn og afskaplega mikilvægt að það sé gert með gagnsæi og réttlæti að leiðarljósi.

Blaðið vitnar meðal annars í Gylfa Magnússon hagfræðing sem varar við því að stóru eignarhaldsfélögunum sé bjargað. Þau hafi verið ein af meinsemdunum í gamla hagkerfinu, rétt sé að leysa þau upp ef þau eiga ekki fyrir skuldum.

Gylfi segir:

— —  —

„ÞAÐ er ekki hægt að slá því föstu að einhver ein úrlausn sé betri en önnur fyrir fyrirtæki í rekstrarerfiðleikum. Það verður að meta fyrst hvort fyrirtæki geti haldið áfram rekstri, þ.e.a.s. hvort fyrirtækið sé að skila einhverju meiru en fengist með því að leysa það upp og selja eignirnar. Það er alltaf matsatriði hvort fyrri eigendur eigi að eiga eitthvað í fyrirtækjum eftir fjárhagslega endurskipulagningu. Ef viðkomandi fyrirtæki á ekki fyrir skuldum geta fyrri hluthafar varla gert kröfu um að fá að stjórna því áfram.

Það getur verið réttlætanlegt í ákveðnum tilvikum að banki sem er stór lánveitandi fyrirtækis taki það yfir og selji hæstbjóðanda ef fyrirtækið getur ekki staðið í skilum við kröfuhafana. Eigendurnir verða hreinlega að sætta sig við að kröfuhafar reyni að gera sér fé úr fyrirtækinu með þeim hætti sem þeir telja skynsamlegast. Nýir eigendur gætu hugsanlega tekið betri ákvarðanir og leitt fyrirtækið úr vandræðum ef eldri eigendur hafa keyrt það í þrot.

Ég get tekið undir það sjónarmið að ekki sé sanngjarnt að bjarga fjárfestingarfélögum með lánalengingum, eða breytingu skulda í eignarhluti, eins og öðrum fyrirtækjum sem eru í verðmætasköpun og skapa fólki atvinnu. Það er erfitt að sjá réttlætinguna fyrir því að halda einhverjum eignarhaldsfélögum gangandi. Það má benda á að þessi félög og eignatengsl þeirra á milli voru ein af meinsemdunum í gamla hagkerfinu sem gerðu það ógagnsætt og drógu úr samkeppni.

Þess vegna er æskilegt að flest af þessum eignarhaldsfélögum verði leyst upp ef þau eiga ekki fyrir skuldum. Réttlætingin fyrir eftirgjöf skulda er að menn standa frammi fyrir orðnum hlut. Fyrirtæki getur ekki greitt skuldir sínar og þá er lítill ávinningur fólginn í því að þvinga það í þrot því við gjaldþrot fæst yfirleitt lítið fyrir eignir. Með því að búa til lífvænlegt fyrirtæki, annars vegar með nýju hlutafé og hins vegar með eftirgjöf skulda, er hugmyndin sú að hægt sé að bjarga sem mestum verðmætum fyrir lánardrottna til lengri tíma þótt hluta af tapinu sé kyngt strax með eftirgjöfinni.“

— — —

Svo er spurning með hinn ofurveðsetta kvóta – þar sem menn gátu ekki beðið með að taka út peningana löngu áður en fiskurinn var kominn úr sjónum?

Árni Johnsen segir að útgerðarmenn hafi verið plataðir. En er ekki nær að halda að þeir hafi verið viljugir þátttakendur í braskvæðingunni.

Níels Ársælsson talar um kvótavafninga, svipaða íbúðalánunum í Bandaríkjunum.