Veðmál á yfirstandandi stríðsátök í Miðausturlöndum hafa skilað aðilum sem njóta nafnleyndar háum fjárhæðum. Veðjað hefur verið háum upphæðum á það sem mögulega á eftir að gerast í átökunum og hægt er að veðja á ýmislegt í þeim efnum. Veðmál sem þessi hafa vakið upp áleitnar spurningar um möguleg innherjaviðskipti en ekki síður siðferði og hvort það sé ásættanlegt að hægt sé að stunda fjárhættuspil með stríðsátök og þær þjáningar sem slíkt hefur óhjákvæmilega í för með sér.
Það er bandaríska fyrirtækið Polymarket sem býður upp á þessi veðmál en á vefsvæði fyrirtækisins er hægt að veðja á allt milli himins og jarðar, til að mynda íþróttir, menningu, stjórnmál og meira að segja veðrið. Þeir sem veðja njóta nafnleyndar og algengast er að greiðslur fari fram í rafmynt en hægt er þó einnig að borga með debit-korti og millifærslu.
Polymarket virkar almennt þannig að veðjað er á hvort eitthvað tiltekið muni gerast og líkurnar ráðast af veðmálunum, ef til að mynda fleiri veðja á að eitthvað gerist ekki aukast líkurnar á því en líkurnar á því að það gerist minnka og svo öfugt. Eins og á öðrum veðmálasíðum hækka mögulegar vinningsupphæðir með minni líkum. Polymarket býður einnig upp á að selja veðmálin til annarra áður en kemur að niðurstöðu veðmálanna en hægt er einnig að bíða eftir henni og taka þá út vinninginn eða sætta sig við að tapa fénu.
Polymarket býður upp á ýmis veðmál sem tengjast stríðsátökunum sem staðið hafa yfir í Miðausturlöndum síðustu tvær vikur. Til dæmis er hægt að veðja á hvort klerkastjórnin í Íran muni falla fyrir 30. júní næstkomandi en 23 prósent líkur er taldar á að það gerist. Það skilar því mun hærri vinningi að veðja á það gerist, fari svo að það rætist. Þegar þessi orð eru skrifuð hefur um 13,5 milljónum dollara (um 1,7 milljarðar íslenskra króna) verið veðjað á framtíð stjórnarinnar.
Einnig er hægt að veðja á hvort að bandarískir hermenn fari inn fyrir landamæri Íran með öðrum orðum hvort að Bandaríkin geri innrás í landið. Líkurnar á því, þegar þessi orð eru rituð, að það gerist fyrir 14. mars næstkomandi eru taldar 8 prósent, 23 prósent að það gerist fyrir lok mars en sé miðað við lok þessa árs hækka líkurnar upp í nærri 60 prósent.
Taka ber þó fram að allar líkur á Polymarkert geta breyst hratt og þær mótast mjög af veðmálum hverju sinni og viðskiptum með þau.
Fleiri veðmál sem tengjast stríðsátökunum eru í boði á Polymarket en að nokkur aðili bjóði yfirhöfuð upp á slíkt er umdeilt.
Það finnast ekki upplýsingar í fljótu bragði um hvað veðmál á þessi stríðsátök hafa skilað háum vinningum í heild en dæmi eru um háa vinninga. Einn notandi græddi til að mynda 500.000 dollara (62,8 milljón íslenskar krónur) á því að veðja á að Ayatollah Ali Khamenei æðstiklerkur Íran myndi missa völdin sem rættist þegar hann var drepinn í loftárás. Því hefur verið velt upp hvort viðkomandi vinningshafi hafi búið yfir innherjaupplýsingum og vitað að til stæði af hálfu Bandaríkjanna og Ísrael að verða klerkinum að bana.
Sams konar vangaveltur hafa heyrst vegna veðmála sex aðila sem veðjuðu á það að Bandaríkin og Ísrael myndu ráðast á Íran, áður en árásirnar fóru af stað og græddu samtals um tvöfalt meira en áðurnefndur aðili. Fram kemur í umfjöllun Al Jazeera að veðmálin hafi verið gerð innan við sólarhring áður en árásirnar hófust og reikningar viðkomandi á Polymarket höfðu nýlega verið stofnaðir og notendurnir eingöngu veðjað á þetta.
Spurt hefur verið í fjölmiðlum og á samfélagsmiðlum hvort þessir aðilar hafi búið yfir vitneskju um að árásirnar væru í vændum og þar með í raun verið að stunda innherjaviðskipti. Hefur það verið gagnrýnt að með þessu geti háttsettir aðilar nýtt sér aðgang sinn að trúnaðarupplýsingum til að græða peninga.
Spurningar hafa einnig vaknað um hvort það sé yfirhöfuð siðferðislega verjandi að veðja á stríðsátök. Í umfjöllun sænska ríkissjónvarpsins, SVT, er rætt við viðskiptablaðamanninn Gunnar Harrius hjá Dagens Industri, sem er dagblað sem sérhæfir sig í umfjöllun um viðskipti og efnahagsmál, en hann segir þetta ekki virka á sig sem sérstaklega siðlegt.
Hann tekur undir að þetta bjóði upp á innherjaviðskipti og spyr í því samhengi hversu margir í bandaríska hernum hafi vitað fyrir fram af árásunum.
Fjárfestirinn Susanne Najafi telur að setja þurfi skýrar reglur um veðmálamarkaðstorg eins og kalla má Polymarket í raun. Hún bendir á að hægt sé að beita fjármunum til að hafa áhrif á líkurnar í hverju veðmáli og um leið hafa mótandi áhrif á skoðanir og álit á heimsviðburðum.
Samkvæmt sænskum lögum eru veðmál sem þykja ósiðleg bönnuð en það gildir aðeins um veðmál í sænskum krónum en ekki rafmyntum eins og boðið er upp á að greiða fyrir veðmálin á Polymarket. Fram kemur í umfjöllun SVT að yfirvöld í Svíþjóð hafi ekkert eftirlit með veðmálum í rafmyntum.
Þegar kemur að ákvæðum um veðmál af því tagi sem hér hefur verið lýst í íslenskum lögum þá eru fjárhættuspil almennt ólögleg á Íslandi. Sex fyrirtæki hafa þó leyfi til slíkrar starfsemi en samkvæmt lögum á allur ágóði þeirra að renna til „almannaheilla hér á landi, svo sem til þjóðfélags-, líknar-, menningar-, íþrótta- eða góðgerðarmála, svo og til alþjóðlegs mannúðarstarfs.“ Þetta eru Happdrætti Háskóla Íslands, Happdrætti DAS, Happdrætti SÍBS, Íslandsspil, Íslenskar getraunir og Íslensk getspá.
Íslendingar sem búsettir eru hérlendis hafa hins vegar getað árum saman spilað fjárhættuspil á erlendum vefsíðum en eins og fjallað hefur verið um hefur það reynst lagalega séð vandkvæðum bundið að gera nokkuð í því.
Síðasta haust fjallaði fréttaskýringarþátturinn Kveikur á RÚV um að Íslendingar eyði gríðarlega háum fjárhæðum á erlendum veðmálasíðum.
Það ætti því miðað við þetta ekki að vera vandkvæðum bundið fyrir íbúa hér á landi að veðja á Polymarket. Það eru þó dæmi um að önnur Evrópuríki hafi sett fyrirtækinu stólinn fyrir dyrnar. Til að mynda hefur eftir því sem DV kemst næst hefur starfsemi Polymarket verið bönnuð í Belgíu, Sviss, Frakklandi (þó með samkomulagi við fyrirtækið) og Póllandi.
