Samsæriskenningar njóta mikilla vinsælda í dag. Það liggur við að maður sé ekki maður með mönnum nema trúa á minnst eina slíka. Var tunglendingin sviðsett? Er tunglið einu sinni til? Er Elvis lifandi? Var Kurt Cobain myrtur? Er til leynilegur hópur elítu sem vill alheimsyfirráð og gera alla að þrælum? Samsæriskenningarnar eru endalausar. Eru loftlagsbreytingar eitt stórt samsæri? Stundum eru jafnvel til samsæriskenningar um samsæriskenningar. Er það eitt stórt samsæri olíufyrirtækjanna að fá fólk til að trúa ekki á loftlagsbreytingar?

Nú gengur enn ein kenningin í netheimum. Samkvæmt henni er níðingurinn Jeffrey Epstein lifandi og hress í Ísrael. Kenninguna má rekja til myndar sem hefur nú verið í mikilli greiningu þar sem má sjá skeggjaðan karlmann sem er sláandi líkur Epstein. Nú er reyndar komið á daginn að myndin er fölsuð. Hún var búin til með gervigreind. En netverjar láta slík smáatriði ekki stöðva sig, enda er sagt að það taki stuttan tíma að dreifa lygum en mun lengri tíma að leiðrétta þær.

Ófullnægjandi endalok

Ritstjóri MediaITE, Colby Hall, skrifar í skoðunargrein sinni í dag að það sé skiljanlegt að fólk vilji trúa því að Epstein sé lifandi. Sé hann dauður þá sé sá tími sem fólk hefur til að hafa hann milli tannanna takmarkaður. Sé hann á lífi sé tíminn ótakmarkaður.

„Frásagnarlega var andlát Epsteins ófullnægjandi fyrir mjög, mjög marga. Það fóru engin réttarhöld fram, ekkert opinbert uppgjör, engin hafsjór af valdamiklum aðilum sem þurftu að gefa eiðsvarnar skýrslur. Sögunni var slaufað áður en áhorfandinn fékk það sem honum var lofað. Samsæriskenningar flykkjast fram til að fylla þetta tómarúm, ekki vegna þess að þær eru sannfærandi heldur til að halda söguþræðinum lifandi. Þetta er gömul rökfræði slúðurblaða. Elvis lifði. Stórfótur ráfaði um. Geimverur brotlentu í Nýju-Mexíkó. Markmiðið hefur aldrei verið að sanna nokkuð. Markmiðið er að opna á möguleikann.“

Hall segir að þó að samsæriskenningar hafi þrifist meðal manna lengi þá hafi tæknin sett sitt mark á dreifikerfi þeirra. Hugarfar slúðurblaðanna hefur smitast yfir í stjórnmálin þar sem samsærin fá meira vægi, kenningar sem ekki þarf að sanna heldur bara endurtaka nægilega oft að fólk fari að trúa þeim.

Epstein í Fortnite

Gervigreindarmyndin af Epstein sé gott dæmi um þetta. Fyrst birtist myndin. Hún var ekki einu sinni það sannfærandi en nægilega grunsamleg þó. Netverjar kipptu sér ekki einu sinni upp við að myndin er merkt sem gervigreindarefni. Til viðbótar við myndina hefur verið bent á notanda í tölvuleiknum vinsæla Fortnite. Sama notendanafn fannst í Epstein-skjölunum og þegar því var flett upp í Epstein-skjölunum mátti sjá að notandinn hafði spilað leikinn eftir að Epstein lét lífið. Á þetta benti nafnlaus aðgangur á miðlinum X.

„Tímalínurnar fléttast saman. Fortnite Tracker, óopinber tölfræðisíða, er álitin réttargagn. Röksemdarfærslan er þunnur pappír, en hún þarf ekki að vera þykk. Hún þarf bara að komast í dreifingu.“

Þriðja sönnunargagnið er fyrrum stjórnandi FBI, Dan Bongino. Hann hafði fullyrt áður en hann lét af störfum að Epstein væri dáinn. Hann hefði svipt sig lífi í fangelsi árið 2019. Þetta ætti að kveða niður allan grun, ef heimurinn væri rökréttur. Hann er það ekki. Áður en Bongino tók við FBI hafði hann árum saman ráðist gegn trúverðugleika opinberra stofnanna og þar með stillt sér upp sem óáreiðanlegum sögumanni sem berst gegn óheiðarlegu kerfi. Þegar fólk heyrir eitthvað frá sögumanni sem það treystir ekki veki það upp tortryggni.

„Svona lítur þekkingarfræðilegt hrun út. Að vera sammála þykir grunsamlegt. Samstaða verður sönnun um samráð. Það er ekki hægt að telja fólk ofan af heimsmynd sem lítur á tortryggni sem visku.“

Raunveruleikinn valkvæður

Hall segir að þessi heimsmynd hafi ekki orðið til úr engu. Donald Trump Bandaríkjaforseti hafi spilað stórt hlutverk þegar hann byrjaði að tala um falsfréttir og falsfréttamiðla. Það gróf ekki bara undan trúverðugleika fjölmiðla heldur kenndi milljónum manna að hugmyndin það væri barnalegt að trúa á sameiginlegan þekkingargrunn þeirra, grunn sem þó byggir á staðreyndum. Eftir slíkt hugarfar hafi fest rætur í samfélaginu sé tortryggnin allsráðandi. Staðhæfingum er tekið með fyrirvara. Að ekki sé hægt að sanna eitthvað er vísbending um eitthvað misjafnt.

„Til að taka af allan vafa þá er ekkert af þessu raunverulegt. Myndin er fölsuð. Fortnite-aðgangurinn sannar ekkert. Epstein er nær örugglega látinn. En samsæriskenningar byggja ekki á staðreyndum. Þær byggja á þrá, óánægju og afneitun á því að frásögninni sé lokið. Þetta eru varanlegar afleiðingar þess að raunveruleikinn sé orðinn valkvæður. Þegar stofnanavaldið hefur hrunið missir jafnvel sannleikurinn getu sína til að ljúka sögunni.“

Epstein is still alive in Israel pic.twitter.com/VocLtmi8Rk

— Saava kitah (@Saavakitah58211) February 6, 2026

Israel faked his death.

Epstein is still alive and walking the streets of Tel Aviv. pic.twitter.com/iXtuvWn0v1

— Sr Peters (@SrPeters) February 5, 2026

Jeffery Epstein is still alive. I’m going to prove it.

Follow me for more. pic.twitter.com/lRiRRgDiT4

— Jvnior (@Jvnior) February 2, 2026

Jeffrey Epstein is still alive. It sure looks like he is alive and protected 2 Mossad in Israel as you seen street signs. pic.twitter.com/Xsgk7SzFtS

— 🇺🇸 XRP (@BobHamini) February 5, 2026

This Image has been floating around the internet. Compare the structure of the nose and ears!

I asked ChatGPT if this image was AI or authentic and check out what the response was. Is Jeffrey Epstein still alive? pic.twitter.com/xzGKwQaLYE

— FromConvict2Conservative (@YaakovRenewed) February 5, 2026