Þórdís Kolbrún Reykfjörð Gylfadóttir, fyrrverandi utanríkisráðherra, segir öryggi Íslands byggjast á þrennu: að alþjóðalög séu virt, að til staðar sé alþjóðakerfi sem verndi alþjóðalög gegn reglubrjótum og að Ísland njóti herverndar í varnarbandalagi við aðrar þjóðir ef alþjóðakerfið bregst. Allt þrennt gæti nú verið í uppnámi. Þetta kemur fram í grein Þórdísar.
Ráðherrann fyrrverandi segir að utanríkismálin séu þess eðlis að þau séu neðarlega á baugi í innanlandsstjórnmálum nema þegar þau komast á allra varir en þá verða þau mikilvægari en allt annað. Þetta upplifi nú Grænlendingar og Danir.
Þórdís lýsir því að öryggi Íslands í heiminum byggist á þremur stöðum. Sú fyrsta er alþjóðalögin. Til að tryggja þessa stoð þurfi alþjóðastofnanir, vettvang til að leysa úr ágreiningi ríkja og finna leiðir til að takast á við sameiginleg viðfangsefni. Þetta kerfi hafi reynst ágætlega frá lokum síðari heimsstyrjaldar og sáralítið verið um landvinningastríð í heiminum samanborið við fyrri aldir. Þriðja stoðin, ef bæði alþjóðalög og alþjóðastofnanir duga ekki til, eru þau varnarbandalög og fjölþjóðastöfnanir sem Ísland tilheyrir.
„Ef þriðja stoðin brestur þá sé það ekki bara ískyggileg tilhugsun fyrir okkur hér á herlausa Íslandi, heldur einnig fyrir margfalt fjölmennari þjóðir sem þrátt fyrir eigin herstyrk treysta í raun alfarið á það nákvæmlega sama og við; tilvist alþjóðlegs réttarríkis og öfluga bandamenn.
Þetta gæti allt verið í uppnámi núna.“
Þórdís rekur að staðan í dag gæti verið verri og að engan veginn sé víst að svörtustu spár muni rætast. Enn hafi Bandaríkin bara hótað að beita hervaldi til að ná Grænlandi. Donald Trump hafi enn bara hótað því að það verði ekki haldnar kosningar í haust.
„Kannski verður þetta bara allt í lagi. Kannski.“
Ráðherrann fyrrverandi bendir þó á að það sé ekki hollt fyrir Ísland að neita að horfast í augu við umhverfi sitt og í augu við það að heimsmyndin hefur breyst. Frá því að Ísland fékk sjálfstæði hafi vandamál okkar í alþjóðamálum verið lúxusvandi og við höfum notið sjálfstæðis á tímum þar sem slíkt krafðist minni fyrirhafnar og fórna en nokkru sinni áður í sögunni. Þórdís óttast að við séum orðin of værukær. Það sé nauðsyn að eiga samtal um hvernig sé hægt að verja sjálfstæði okkar í heimi sem tekur nú hröðum breytingum.
Hún frábiður sér að mæla fyrir Evrópusambandsaðild, eins og margir kjósi að lesa úr öllu sem sagt er um alþjóðamál. Spurningarnar sem Ísland standi nú frammi fyrir séu stærri en það.
„Vandamálin sem við munum mæta á næstu misserum, árum og áratugum verða kannski ekki bara lúxusvandamál. Sú staða sem við horfum upp á krefst þess að staða okkar í heiminum sé ekki rædd á grundvelli gamalla kredda og frasa sem þótt hafa nothæfir meðan alþjóðakerfið virtist ósnertanlegt.“
Evrópusambandið sé ekki fullkomið, ekki frekar en Bandaríkin, Norðurlöndin eða Ísland sjálft. Það þurfi þó að ræða heiminn eins og hann er en ekki eins og við óskum þess að hann sé. Þegar heimsmyndin breytist þurfi samtalið að breytast. Þórdís segir að við þurfum að geta átt þroskað samtal um hvernig sé raunverulega hægt að standa vörð um stöðu Íslands í heiminum.
