Nóbelsnefnd friðarverðlaunanna hefur gefið út yfirlýsingu vegna þess að verðlaunahafinn Maria Corina Machado gaf Donald Trump Bandaríkjaforseta verðlaunapeninginn sinn. Nefndin er afdráttarlaus með það að peningurinn sjálfur skiptir ekki máli. Verðlaunin geti aðeins verið verðlaunahafans.

„Medalían og skírteinið eru þau áþreifanlegu tákn sem staðfesta að einstaklingi eða stofnun hafi verið veitt friðarverðlaun Nóbels. Verðlaunin sjálf – heiðurinn og viðurkenningin – eru óaðskiljanlega tengd þeim einstaklingi eða stofnun sem norska Nóbelsnefndin tilnefnir sem verðlaunahafa,“ segir í tilkynningu Nóbelsnefndarinnar.

Ekki hægt að framselja verðlaun

Sé það hvorki skjalið, medalían eða verðlaunaféð sem nefndin veitir sem skipti máli. Aðeins sá einstaklingur eða stofnun sem nefndin útnefnir sé hinn raunverulegi verðlaunahafi. Það sé það sem sé skráð í söguna.

„Verðlaunahafi getur ekki deilt verðlaununum með öðrum né framselt þau eftir að þau hafa verið tilkynnt. Friðarverðlaun Nóbels er heldur aldrei hægt að afturkalla. Ákvörðunin er endanleg og gildir til frambúðar,“ segir í tilkynningu nefndarinnar.

Ekki er vísað til Machado beint og sagt að nefndin líti ekki á það sem hlutverk sitt að eiga í samtali við verðlaunahafa í tengslum við athafnir þeirra. Hvað sem þeir gera við medalíur, skjöl eða verðlaunapeninga sé þeirra mál og nefndin skiptir sér ekki að því. Verðlaunahafi má gefa eða selja þessa muni eins og honum lystir.

Göbbels fékk medalíu gefins

Bent er á að það hafi áður gerst í sögunni að medalíur hafi verið gefnar. Til dæmis hafi norski rithöfundurinn Knut Hamsun gefið Jósef Göbbels, áróðursmálaráðherra Hitlers, nóbelsmedalíuna sína árið 1943, í miðri seinni heimsstyrjöldinni.

„Göbbels þakkaði fyrir heiðurinn. Ekki er vitað hvar sú medalía er niðurkomin,“ segir í yfirlýsingu nefndarinnar. En Göbbels fyrirfór sér í Berlín tveimur árum seinna þegar þriðja ríkið var að hrynja.

Þá eru dæmi um að verðlaunahafar hafi selt medalíur sínar dýrum dómum, meðal annars til þess gefa til góðgerðarmála eða þá til þess að greiða eigin lækniskostnað. Ekkja Kofi Annan gaf medalíuna hans til Sameinuðu þjóðanna, þar sem hann var aðalritari. Er hún til sýnis í Genf.

Hent hefur verið grín að gjöf hinni venesúelsku Machado til Donald Trump. Meðal annars hafa verið birtar gervigreindarmyndir af Trump að taka við Wimbledon verðlaunum í einliðaleik kvenna frá Serenu Williams.