Hefur Ísland nú þegar afsalað fullveldi sínu? Þessu veltir fjölmiðlamaðurinn Egill Helgason fyrir sér í færslu í dag.
Egill skrifar á Facebook, sem er samfélagsmiðill í eigu bandaríska tæknifyrirtækisins Meta.
„Það er talað um fullveldi. Við eigum þessi samskipti hér á bandarískum vef. Meira og minna öll samskipti okkar á netinu eru á síðum og vefslóðum sem eru í eigu bandarískra risafyrirtækja sem eru allsráðandi í netheimum. Þangað sækjum við upplýsingar og þar geymum við upplýsingarnar okkar. Hvernig rímar það við fullveldi? Er þetta ekki eitthvert mesta fullveldisafsal sem hægt er að hugsa sér? Og svo bætist gervigreindin við – líka undir yfirráðum bandarískra ofurauðkýfinga. Þeir hafa svo fengið Bandaríkjastjórn í lið með sér þannig að hún hamast gegn öllum sem vilja setja vitvélunum einhver mörk. Fullveldi hvað?“
Umræða hófst í kjölfarið í athugasemdum þar sem þeirri spurningu er velt fram hvort Íslendingar sigli sofandi að feigðarósi, hvort tími sé kominn á umræðu um stafrænt fullveldi og eins er bent á að enn vanti Íslendinga íslenska greiðslumiðlun svo greiðslukort okkar séu enn háð bandarísku valdi.
Einn spyr hvort Ísland ætti kannski bara að falbjóða sig Bandaríkjunum fyrir um 300 milljarða dollara. Þannig fengi hver Íslendingur 100 milljónir króna í sinn hlut.
Annar bendir á áhugaverða grein eftir Cory Doctorow sem birtist hjá The Guardian um helgina. Doctorow er bloggari og blaðamaður en hann var fyrstur til að nota hugtakið skítvæðingu (e. enshittification) til að lýsa því hvernig vörur og þjónusta verða verri með tíð og tíma til að hámarka arðsemi hluthafa.
Af grein Doctorow um helgina má ráða að þjóðir hafi að vissu leyti afsalað sér stafrænu fullveldi til tæknirisanna í Bandaríkjunum. Þegar til standi að regluvæða tæknina þá stígi Bandaríkin fast í fæturna og hóti refsiaðgerðum. Ef reglurnar eru ekki í hag tæknirisanna þá megi þjóðir eiga von á refsingum í formi tolla. Landslagið gæti þó mögulega verið að breytast í dag.
„Fælingarmáttur er fyndið fyrirbæri. Því ef einhver heimtar að þú farir eftir fyrirmælum þeirra annars eigir þú það á hættu að húsið þitt verði brennt niður, og þú hlýðir þessu en engu að síður brenna þeir húsið þitt niður, þá værirðu sauður að halda áfram að fylgja fyrirmælunum, er það ekki?“
Donald Trump Bandaríkjaforseti hafi lagt tolla á alla og ömmu þeirra. Þar með geti aðrar þjóðir náð vopnum sínum aftur. Skítvæðingin hafi gert að verkum að tæknifyrirtækin eru ekki að bjóða upp á sömu gæðin og áður. Heimurinn sé þó fullur af forriturum sem gætu gert gæðin betri með bakhönnun en það er sú aðferð að taka hlut í sundur til að komast að því hvernig hann starfar í því skyni að smíða annan eins eða endurbæta hann. Bandaríkin hafi þvingað aðrar þjóðir til að banna slíka bakhönnun.
Bretland sé þó ekki bundið lengur af reglum Evrópusambandsins sem banna bakhönnun. Aðeins þær reglur þegar hafa verið innleiddar og þær er hægt að afnema með einföldum hætti. Þar með gætu bresku fyrirtækin stórgrætt og neytendur fengið meiri gæði. Bandaríkin hafi sýnt að þeim er ekki treytandi. Nefnir Doctorow sem dæmi að eftir að alþjóðaglæpadómstóllinn gaf út handtökuskipun gegn forsætisráðherra Ísraels, Benjamin Netanyahu, hafi Trump beitt embættismenn dómstólsins efnahagsþvingunum. Samtímis hafi dómarar með dularfullum hætti misst aðgengi sitt að Microsoft-þjónustunni, þar með talið netföngum, skjölum, dagatölum og fleira. Þetta sýni að Bandaríkin geti vopnvætt tæknina.
Grein Doctorow birtist um helgina en skömmu síðar hótuðu Bandaríkin Bretlandi öllu illu ef þau voguðu sér að loka á samfélagsmiðilinn X. Málið má rekja til þess að gervigreind miðilsins hefur verið að framleiða barnaníðsefni samkvæmt beiðnum netverja. Forsætisráðherra Bretlands, Keir Starmer, hefur þvertekið fyrir að slíkt bann væri til að takmarka tjáningarfrelsi heldur yrði það til að vernda konur og börn frá stafrænu kynferðisofbeldi. Innanríkisráðuneyti Bandaríkjanna hefur varað Breta við því að verði af banninu muni það hafa afleiðingar. Ef Bretar láta undan þessum þrýstingi Bandaríkjanna þá mætti mögulega færa rök fyrir því að þeir hafi afsalað sér stafrænu fullveldi sínu, að minnsta kosti að hluta, til tæknirisanna.
