fbpx
Sunnudagur 16.desember 2018
Lífsstíll

Plast eða ekki plast?

Kynning
Jóhanna María Einarsdóttir
Þriðjudaginn 4. desember 2018 12:00

Föstudaginn 16. nóvember síðastliðinn birtist grein í Morgunblaðinu með fyrirsögnina „Aðrir pokar hafa verri áhrif á umhverfið“. Í greininni er verið að  vitna „í umsögn Sorpu við til­lög­ur sam­ráðsvett­vangs um aðgerðaáætl­un í plast­mál­efn­um sem skilað var til um­hverf­is­ráðherra og birt­ur er í sam­ráðsgátt stjórn­valda.“

Í greininni er haft eftir framkvæmdastjóra Sorpu að bann við notkun burðapoka úr plasti, „sé ekki sjálf­bært í neinu til­liti, sé að lík­ind­um dýr­ara fyr­ir sam­fé­lagið, hafi nei­kvæð um­hverf­isáhrif og flæki úr­gangs­mál að óþörfu.“ Þar vísar Sorpa mikið til vistferlisgreiningar sem að danska umhverfisstofnunin lét vinna á mismundandi tegundum af burðarpokum og áhrif þeirra á umhverfið. Niðurstöður erlendra rannsókna, þar sem framkvæmdar eru t.a.m. vistferlisgreiningar, eru oft yfirfærðar sem gild fyrir Ísland. Það þarf hinsvegar að rýna í forsendur rannsóknarinnar og ganga úr skugga um hvort þær eigi við Íslenskar aðstæður. Gott dæmi er þessi danska vistferlisgreining sem nefnd er hér fyrir ofan (1).

Forsendur rannsóknarinnar sem Sorpa vitnar til, miðast við að búðarpokinn er notaður aftur og svo brenndur til orkunýtingar (kerfi EOL3 í rannsókninni, bls. 51). Orkan sem verður til er álitin vera orka sem kemur í staðin fyrir hefðbundna orku framleiðslu í Danmörku á næstu 10 árum (bls. 34). Plastpokar úr búðum á Íslandi sem notaðir eru svo undir rusl á heimilum enda með að vera urðaðir. Grunnforsendur dönsku rannsóknarinnar samræmist því engan veginn meðhöndlun úrgangs á Íslandi. Í sömu rannsókn þá er megin niðurstaðan, þegar kemur að loftslagsbreytingum, að pappa pokar eru með minnstu áhrifin, þar á eftir koma lífbrjótanlegir pokar og svo LDPE (plast) pokar (bls. 76).

Samkvæmt lögum á að minnka urðun á lífrænum úrgangi á Íslandi umtalsvert árið 2020 og sum sorpsamlög ætla að hætta því alfarið. Einnig er sett fram í nýrri aðgerðaráætlun ríkisstjórnarinnar í loftslagsmálum, liðir er snúa að því að banna urðun á lífrænum úrgangi. Þessar breytingar leiða óhjákvæmilega til þess að jarðgerð mun stóraukast á Íslandi á komandi árum. Nú þegar hafa sorpsamlögin ásamt einkafyrirtækjum í sorpgeiranum hafið undirbúning á því að bjóða upp á tæknilausnir til að standast þessar kröfur. Má þar nefna Molta hf, gas og jarðgerðarstöðina sem að Sorpa er að útbúa og landsvæði sem Íslenska Gámafélagið er að vinna í að tryggja sér til að mæta lagakröfur um aukna jarðgerð.

Vegna þessara auknu áherslu á jarðgerð lífræns úrgangs þá hentar mjög vel að skipta út hefðbundnu einnota plasti með lífbrjótanlegu plasti, þar sem slík efni eiga að fara í jarðgerð. Evrópusambandið hefur lagt mikla áherslu á að skipta út notkun á einnota plastumbúðum og hafa þeir samþykkt bann á vissum vörum árið 2021. Sambandið hefur verið að styrkja rannsóknir og fyrirtæki sem vinna að lausnum í að framleiða lífbrjótanlegt plast í takt við hringrásarhagkerfið (2). Gríðarlegur árangur hefur náðst á þessu sviði og byrjað er að framleiða megin stoðefnið í lífbrjótanlegu plasti úr afgangs afurðum frá landbúnaði og lífefnaframleiðslu (2).

Vegna þeirra lagabreytinga er varða lífrænan úrgang er erfitt að átta sig á hvernig það að banna einnota plast muni vera flóknara og dýrara fyrir samfélagið þar sem innviðirnir þurfa að breytast óháð því hvort bann á einnota plast umbúðum verður að veruleika eða ekki.

Það er staðreynd að plast er að finna í hafi, ströndum og á landi í kringum okkur með tilheyrandi mengun á lífríkinu. Örplast mengunin er orðin svo mikil að hún finnst ekki einungis í fiski, fuglum og öðrum dýrum heldur fólki líka (3). Því telur Íslenska Gámafélagið það vera skyldu okkar Íslendinga að fara að fordæmi Evrópusambandsins sem hefur samþykkt bann á vissum einnota plastumbúðum árið 2021 og enn fremur lagt til frekari bönn sem eiga að taka gildi í framhaldinu. Því styður Íslenska Gámafélagið tillögur um bann við einnota plastumbúðum líkt og lagt hefur verið til fyrir árið 2021.

Virðingarfyllst,

Jón Þórir Frantzson

Forstjóri Íslenska Gámafélagsins

References

  1. University, Denmarks Teknik. Life Cycle assessment of grocery carrier bags. s.l. : The Danish Environmental Protection Agency, 2018. no. 1985.
  2. European Commision. BIOPLASTICS: SUSTAINABLE MATERIALS FOR BUILDING A STRONG AND CIRCULAR EUROPEAN BIOECONOMY. s.l. : https://ec.europa.eu/research/bioeconomy/pdf/cordis_rp_bioplastics_brochure_accessibility_v2.pdf, 2017. ISSN 2529-2919.
  3. UEG Week: Microplastics discovered in human stools across the globe in ‘first study of its kind’. [Online] 10 23, 2018. https://www.ueg.eu/press/releases/ueg-press-release/article/ueg-week-microplastics-discovered-in-human-stools-across-the-globe-in-first-study-of-its-kind/.

 

 

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Lífsstíll
Fyrir 58 mínútum
Plast eða ekki plast?

Mest lesið

Ekki missa af

Lífsstíll
Í gær

Landi: Framúrskarandi herrailmur úr jurtum sem vaxa í náttúru Íslands

Landi: Framúrskarandi herrailmur úr jurtum sem vaxa í náttúru Íslands
Lífsstíll
Í gær

Gjöf sem heldur áfram að gefa

Gjöf sem heldur áfram að gefa
Lífsstíll
Fyrir 2 dögum

Hans og Gréta: Ævintýraleg vefverslun fyrir alla aldurshópa

Hans og Gréta: Ævintýraleg vefverslun fyrir alla aldurshópa
Lífsstíll
Fyrir 2 dögum

Eldhústöfrar: Frábær jólagjöf – allt öðruvísi blandari

Eldhústöfrar: Frábær jólagjöf – allt öðruvísi blandari
Lífsstíll
Fyrir 2 dögum

Mía & Míó: Hágæða vörur fyrir börnin

Mía & Míó: Hágæða vörur fyrir börnin
Lífsstíll
Fyrir 2 dögum

Heimilislíf: Tyrknesk handklæði og fleiri eðalvörur

Heimilislíf: Tyrknesk handklæði og fleiri eðalvörur
Lífsstíll
Fyrir 5 dögum

LG OLED er rétta sjónvarpið fyrir þig

LG OLED er rétta sjónvarpið fyrir þig
Lífsstíll
Fyrir 5 dögum

Reykjavík Röst: Það ilmar allt af jólakanil

Reykjavík Röst: Það ilmar allt af jólakanil