Alls féllu 798 einstaklingar fyrir eigin hendi hér á landi á árunum 1996 til 2017 samkvæmt upplýsingum frá Landlæknisembættinu. Karlmenn eru í miklum meirihluta, en af þeim 798 sem frömdu sjálfsvíg, voru 619 karlmenn og 179 konur. Aðeins eru tekin til greina staðfest sjálfsvíg og því eru tölurnar eflaust enn hærri að sögn Salbjargar Bjarnadóttur, geðhjúkrunarfræðings hjá Landlæknisembættinu. Að sögn Salbjargar hefur margt færst til betri vegar í málaflokknum á undanförnum árum og geðheilbrigðismál njóta sífellt meiri athygli hjá yfirvöldum. Landlæknisembættið hefur sent velferðarráðnuneytinu tillögu um að stofna sérstaka þróunarstofu sem myndi sinna eingöngu málefnum sem koma að sjálfsvígum og forvörnum gegn þeim. „Það má segja að þau úrræði sem séu í boði séu hingað og þangað í samfélaginu í dag og því er mikilvægt að fá allt undir einn hatt,“ segir Salbjörg.
Hjálparsími Rauða Krossins 1717 sinnir vandamálum af öllum stærðum og gerðum. Þangað hringja einstaklingar reglulega inn vegna sjálfsvígshugsana. „Við veitum sálrænan stuðning, við hlustum og við bendum þeim sem hringja inn til okkar á úrræði sem eru til staðar í samfélaginu. Það er því miður ekki um auðugan garð að gresja þar,“ segir Hanna Ólafsdóttir, verkefnafulltrúi hjá Hjálparsíma Rauða Krossins 1717. Að hennar mati vantar sárlega sálfræðinga inn á heilsugæslurnar þar sem það sé ekki á allra færi að borga fyrir tíma hjá sálfræðingi eða geðlækni á einkastofu. „Við vísum alvarlegustu tilfellum á bráðamóttökuna og hvetjum fólk til þess að leita sér lækninga þar. Það er því miður mjög mikil aðsókn á bráðamóttökuna og á sama tíma er krafa um niðurskurð á þeim vettvangi,“ segir Hanna. Þá segir hún sumarlokanir hinna ýmsu geðheilbrigðisdeilda bagalegar. „Við finnum fyrir mikilli þörf í samfélaginu fyrir góðu aðgengi að geðheilbrigðisþjónustu,“ segir Hanna. Árið 2017 fékk Hjálparsíminn 1717 rúm 720 símtöl sem tengdust sjálfsvígshugsunum en samtals svöruðu sjálboðaliðar Hjálparsímans yfir 15.000 símtölum allt árið 2017.
Áðurnefndar sumarlokanir eru talsvert umfangsmiklar hjá geðheilbrigðisstofnunum þetta sumarið. Má þar nefna að móttökudeild fíknimeðferðar verður lokuð í tvo mánuði, endurhæfingardeildin í rúman mánuð, dagdeild Hvítabandsins einnig í rúman mánuð og svo verður dagdeild átröskunarteymis lokuð í rúma tvo mánuði í sumar. Allar þessar lokanir eru vegna manneklu á þessum sviðum sem hefur verið mikið vandamál undanfarin ár á geðheilbrigðisstofnunum landsins. Talið er að allt að 500 hjúkrunarfræðinga vanti til starfa hjá Landspítalinum á öllum deildum. Það er því augljóst að þeir sem eiga við geðheilbrigðisvandamál að striða þurfa að búa við mjög skerta þjónustu í sumar.
Við bendum á símaþjónustu Læknavaktarinnar 1770 og hjálparsíma Rauða krossins 1717, bæði númer eru ókeypis og opin allan sólarhringinn. Píeta samtökin bjóða einnig upp á þjónustu í síma 552-2218 fyrir fólk í sjálfsvígshættu og með sjálfsskaðahegðun.
