Mál flugumferðastjóra sem Isavia sagði upp störfum við 63 ára aldur hefur heldur betur flækst í gegnum dómskerfið. Héraðsdómur sýknaði Isavia, Landsréttur sneri þeirri niðurstöðu við og dæmdi uppsögnina ólögmæta og nú hefur Hæstiréttur slegið á fingur Landsréttar og gert dómstólnum að taka málið aftur til löglegrar meðferðar.
Það var Isavia sem óskaði eftir áfrýjunarleyfi til Hæstaréttar og vísaði til þess að Landsréttur hafi byggt niðurstöðu sína á málsástæðu sem hvorki hafi komið frá Isavia né flugumferðarstjóranum. Þetta þyrfti því nánari skoðun. Hæstiréttur var því sammála og tók málið fyrir og niðurstaðan liggur nú fyrir. Landsréttur braut gegn lögum um meðferð einkamála og þarf að taka málið fyrir aftur, að þessu sinni með löglegum hætti.
Málið hefur á öllum stigum byggst á eftirfarandi ákvæði kjarasamnings flugumferðarstjóra:
„Ekki þarf að segja flugumferðarstjóra formlega upp störfum, sinni hann störfum þar sem réttindi hans til starfans falla niður í síðasta lagi við 63 ára aldur. Starfslok verða þá við réttindamissinn nema um annað sé samið.“
Flugumferðarstjórinn taldi þetta ákvæði fela í sér aldursmismunun. Það stríddi gegn jafnræði, atvinnufrelsi og eignarrétti og þar með lögum og stjórnarskrá.
Héraðsdómur var á öðru máli. Ákvæðið stríddi ekki gegn lögum og að það væri skýrt um það að ekki þurfi sérstaklega að segja flugumferðarstjórum upp störfum ef þeir eru við störf þegar réttindi þeirra falla niður við 63 ára aldur, ekki nema um annað hafi verið samið. Isavia hafi því verið heimilt að segja flugumferðarstjóranum upp bara því hann varð 63 ára.
Landsréttur ákvað þó að túlka ákvæðið með öðrum hætti. Þar væri mælt fyrir um frávik frá því sem almennt gildi um uppsögn ráðningarsamninga. Almennt beri að skýra ákvæði kjarasamninga í samræmi við orðanna hljóðan og ákvæðum hvorki gefin rýmri né þrengri merking en orð þeirra gefa tilefni til. Landsréttur túlkaði ákvæðið þó með þeim hætti að það kveði ekki á um að starfslok flugumferðastjóra skuli verða við tiltekinn aldur.
„Hvernig sem ákvæði þetta er lesið er ekki unnt að leggja þá merkingu í það að starfslok skuli verða við tiltekinn aldur. Þvert á móti mælir það fyrir um að starfslok verði við réttindamissi flugumferðarstjóra.“
Flugumferðarstjórinn hafði ekki byggt á því að ákvæðið ætti að túlka með þessum hætti. Það gerði Isavia ekki heldur. Þvert á móti voru báðir málsaðilar sammála um að ákvæðið mæli fyrir um starfslok við tiltekinn aldur.
Hæstiréttur benti á að samkvæmt lögum um meðferð einkamála megi dómari ekki reisa niðurstöðu sína á málsástæðum sem hefðu mátt koma fram við meðferð máls en gerðu það ekki. Eins gerði Hæstiréttur athugasemd við það að Landsréttur hafi í niðurstöðu sinni sérstaklega rökstutt hvers vegna almennir dómstólar séu bærir til að leysa úr sakarefninu, sakarefni sem samkvæmt orðanna hljóðan heyri undir Félagsdóm.
„Því grundvallaratriði hafði ekki verið hreyft í málatilbúnaði aðila og raunar vandséð hvernig viðurkenningarkrafa um túlkun kjarasamningsákvæðis varð undanskilin lögsögu Félagsdóms hefði málshöfðun stefnda í raun verið til komin vegna ágreinings um réttarstöðu flugumferðarstjóra á grundvelli túlkunar ákvæðis í kjarasamningi.
Framangreindri málsástæðu um þá túlkun kjarasamningsákvæðisins sem lögð er til grundvallar í hinum áfrýjaða dómi sér þannig hvergi stað í skriflegum málflutningi aðila í héraði og fyrir Landsrétti. Við munnlegan málflutning fyrir Hæstarétti kom fram að hana hefði ekki heldur borið á góma við flutning málsins á þeim dómstigum. Þrátt fyrir það var úrlausn Landsréttar um kröfu stefnda á hendur áfrýjanda reist á henni.“
Landréttur hefur því fengið skammir í hattinn og þarf að taka málið aftur fyrir og komast að niðurstöðu sem byggir á málatilbúnaði Isavia og flugumferðastjórans frekar en sínum eigin.
