Þorvaldur Lúðvík Sigurjónsson, viðskiptafræðingur og fyrrum forstjóri Saga Capital, lýsir reynslu sinni af heilbrigðiskerfinu og veltir fyrir sér af hverju íslenska leiðin sé sú að bjóða upp á skerta þjónustu sem kostar meira.

„Undanfarna mánuði hef ég kynnst heilbrigðiskerfinu okkar töluvert betur en ég hefði kosið að gera í lífinu. Fyrir tæpu ári greindist ég með erfitt krabbamein, fór í gegnum lyfja- og geislameðferðir í Reykjavík og svo var meinið skorið í burtu í tólf tíma skurðaðgerð á Karolinska í Svíþjóð. Um var að ræða sérhæfða aðgerð þar sem meltingarveginum var breytt til frambúðar. Fólk lendir í ýmsu og þetta féll mér í skaut að takast á við. Margir sjá það verra.“

Þorvaldur segir í grein sinni að í kjölfarið hafi hann verið í endurhæfingu og vikulegum aðgerðum til að halda fæðuvegi opnum, en þær aðgerðir voru framkvæmdar á Sjúkrahúsinu á Akureyri þar til fyrir skemmstu. Þorvaldur, sem búsettur er á Akureyri, segist nú fljúga vikulega til Reykjavíkur til að fá þetta framkvæmt, „þar sem sérfræðingurinn á SAk sagði upp í kjölfar þess að ferliverkasamningum (gerviverktöku eins og fjármálaráðuneytið kaus að lýsa fyrirkomulaginu við sérgreinalækna á SAk) var sagt upp.)“

Segist Þorvaldur eftir þessar breytingar hafa kynnt sér málið betur, lesið greinar lækna og skýrslur. Bendir hann á skýrslu tveggja lækna á SAk sem send var til þáverandi heilbrigðisráðherra í nóvember 2024. Niðurstaða skýrslunnar var sú að unnt væri að spara ríkissjóði umtalsverða fjármuni með því að skerða ekki sérfræðilæknaþjónustu á SAk.

Borgar sig að greiða fyrir 25-30 þúsund ferðir til höfuðborgarinnar?

Spyr Þorvaldur hvort það borgi sig virkilega að Sjúkratryggingar (ríkið/skattreiðendur) greiddu fyrir 25-30 þúsund ferðir frá Akureyri til Reykjavíkur til að sækja þangað læknisþjónustu sem í mörgum tilvikum væri hægt að framkvæma á SAk?

„Samkvæmt upplýsingum frá Sjúkratryggingum Íslands voru greiddar að jafnaði 48.000 krónur vegna ferðakostnaðar alls 24.524 ferða, eða alls ríflega 1.2 milljarður árið 2024. Ótalinn er kostnaður vegna aðstandenda, uppihalds, vinnutaps, umhverfisáhrifa og fleira og fleira. Skert þjónusta sem kostar meira er ekki góður díll fyrir neinn.“

Segir Þorvaldur óumdeilt að þjóðhagslegur kostnaður er margfaldur þeirrar upphæðar sem bara fellur til vegna ferða til LSH eða á einkastofur í Reykjavík. Segir hann óhætt að reikna með að raun-kostnaðurinn nemi á bilinu 2.8 – 4.0 milljarðar árlega og því síst oftalinn í skýrslu læknanna.

„Með hverri ferð sem að óþörfu er farin suður tapar samfélagið meiru. Kostnaður vex að óþörfu og Sjúkrahúsið á Akureyri holast að innan. Það hættir enda að standa undir nafni sem vara-sjúkrahús þjóðarinnar. Uppeldis- og menntastofnun heilbrigðisstarfsfólks, eins og lögbundnu hlutverki þess er lýst. Áætlanir um nýbyggingu við SAk virðast skrítnar í ljósi þess að sífellt meir er hoggið af grunnþjónustu spítalans.

Að afleggja þjónustu tekur enga stund, en að byggja upp viðeigandi þjónustu kostar tíma, peninga, blóð, svita og tár.“

Segir ástandið á LSH ekki bjóða upp á að taka við fleiri sjúklingum

Bendir Þorvaldur á að í ljósi frétta nýverið af ástandinu á LSH hafi spítalinn lítið svigrúm til að taka við auknum fjölda sjúklinga og því vart til að bæta hinn margumtalaða fráflæðisvanda, að ferja þangað sífellt fleiri sjúklinga af landsbyggðinni sem undir eðlilegum kringumstæðum væri hægt að sinna á heimaslóð. Það sé helst að frétta á SAk að forstjórinn er hættur og spítalinn keyri á verulega skertum afköstum.

Veltir Þorvaldur fyrir sér hvort niðurskurðarkrafan falli frekar á þá sem lengra eru frá þeim sem ráða yfir fjármagninu til heilbrigðiskerfisins:

„Starfsfólk SAk, stjórnendur og síðan íbúar upptökusvæðis spítalans eru ekki í fimm mínútna göngufjarlægð frá ráðuneytinu. Það er ekki í kallfæri í snöggan bolla til að ræða aðsteðjandi verkefni eða vandamál við ráðherra heilbrigðismála eða manninn með veskið, fjármálaráðherra. Getur verið að niðurskurðarkrafan sé einfaldari á fólk sem þú hittir ekki í Bónus eða á sinfóníutónleikum í Hörpu? „Out of sight – out of mind” myndu Bretar orða það…“

Segir Þorvaldur að Akureyri, höfuðborg raunhagkerfisins, geti ekki unað því að sífellt sé mulið undan stoðum hennar með líknandi meðferð á öllum sviðum opinberrar innviðauppbyggingar.

„Það er sama hvort horft er til sjúkrahússins, alþjóðaflugvallarins eða háskólans, allt eru þetta nútímainnviðir sem gera Akureyri og landsbyggðina að ákjósanlegri valkosti fyrir fjölskyldur og fyrirtæki. Allt eru þetta opinberir innviðir sem bera vitni slæmri meðferð opinbers fjár, þar sem aurinn er sparaður á meðan krónunnni er kastað.“