Davíð Oddsson, fyrrverandi borgarstjóri, forsætisráðherra, seðlabankastjóri og síðast ritstjóri Morgunblaðsins, verður jarðsunginn frá Hallgrímskirkju klukkan 13:00 í dag. Útförin er opinber, öllum opin, meðan húsrúm leyfir og verður henni sjónvarpað í beinni útsendingu á RÚV.
Hefur Morgunblaðið í tilefni dagsins gefið út 28 blaðsíðna aukablað þar sem finna má minningargreinar um þennan merka mann sem tvímælalaust verður minnst sem eins áhrifamesta stjórnmálamanns Íslandssögunnar. Einn þeirra sem rita minningargrein er Hannes Hólmsteinn Gissurarson, prófessor emeritus í stjórnmálafræði og náinn vinur Davíðs í liðlega hálfa öld. Minningargrein Hannesar er löng, telur tæplega 10 þúsund orð og spannar sjö blaðsíður á prenti. Þar fer Hannes ítarlega yfir feril vinar síns en lýsir einnig hvernig þeir kynntust, þegar þeir voru óharnaðir drengir í Menntaskólanum í Reykjavík (MR).
„Fyrstu kynni mín af Davíð Oddssyni voru í Menntaskólanum í Reykjavík árið 1969, þegar hann lék með miklum tilþrifum aðalhlutverkið í leikritinu Bubba kóng. Sýningin vakti óskipta athygli, og tók Sjónvarpið hana upp.“
Þar vísar Hannes til leikritsins Ubu roi eftir franska leikskáldið Alfred Jarry en leikritið er eins konar skopstæling á þekktum verkum Williams Shakespeare, þá helst Macbeth en líka Hamlet og Lear konung. Talið er að þetta hafi verið fyrsta leikritið sem var skrifað í absurdstíl og vakti það mikla hneykslan þegar það var frumsýnt í París árið 1896. Davíð fór með hlutverk Bubba kóngs í leikritinu en þar komu einnig við sögu Þórarinn Eldjárn, sem samdi söngtextana, og Hrafn Gunnlaugsson, sem flutti frumsamið áverp á undan sýningu. Þeir Davíð, Þórarinn og Hrafn áttu svo eftir að leiða saman hesta sína aftur í Ríkisútvarpinu á árunum 1970-1973 í nýstárlegum skemmtiþætti sem kallaðist Útvarp Matthildur.
Hannes segir að eftir leiksigur sinn með leikfélagi MR, Herranótt, hafi Davíð boðið sig fram til formennsku í nemendafélaginu, en embættið kallast inspector scholae.
„Kosningabaráttan var hörð, en keppinautur hans um embættið var Þorvaldur Gylfason, og höfðu báðir bræður hans gegnt því áður, þeir Þorsteinn og Vilmundur. Faðir Þorvaldar hafði verið menntamálaráðherra í fjórtán ár, svo að margir litu á hann sem fulltrúa valdastéttarinnar. Margir vinstri menn kusu því Davíð, og afþakkaði hann auðvitað ekki stuðning þeirra. Ég var þá í þriðja bekk, hreifst af Davíð og kaus hann, enda hafði bekkjarbróðir minn Einar Stefánsson fært mér þá fregn, að það væri óhætt, því að hann væri skráður í Heimdall. Sumir vinir mínir kusu hins vegar Þorvald, þar á meðal Geir H. Haarde og Kjartan Gunnarsson, og sáu þeir líklega eins lengi eftir atkvæðum sínum og vinstri mennirnir, sem kusu Davíð.“
Davíð og Hannes kynntust þó ekki almennilega fyrr en þeir voru komnir í háskóla. Þá var Davíð frambjóðandi Vöku til háskólaráðs, vorið 1973.
„Ég fann strax, að hann var vel til leiðtoga fallinn. Vinstri menn höfðu þó betur í þessum kosningum, enda nutu þeir vinstri bylgjunnar, sem reis um öll Vesturlönd á þessum tíma. Leiðir okkar lágu síðan saman sumarið 1973, þegar við studdum vin okkar Björn Bjarnason til formennsku í Sambandi ungra sjálfstæðismanna, en þá varð Friðrik Sophusson hlutskarpari, og varð hann líka vinur okkar beggja. Við Davíð áttum margar skemmtilegar stundir saman á þingum SUS og landsfundum Sjálfstæðisflokksins, enda var hann jafnan hrókur alls fagnaðar.“
Þetta sama ár, 1973, var Hannes fenginn til að annast útgáfu tímaritsins Eimreiðin, en nokkrir ungir menn undir forystu Magnúsar Gunnarssonar. Davíð tók á móti Hannesi á fyrsta Eimreiðarfundinum: „af sinni venjulegu glettni: „Velkominn í þetta fjárglæfrafyrirtæki.““
Hannes rifjar upp að á Davíð hafi haft mörg járn í eldinum á námsárunum. Hann var virkur í háskólapólitík og Eimreiðinni, farinn að láta til sín taka í borgarmálum og svo var það Útvarp Matthildur. Hann hafi því ekki alltaf haft tíma til að læra.
„Davíð stundaði laganám í Háskólanum, en ég nám í heimspeki og sögu. Hann hafði mörg járn í eldinum og gaf sér þess vegna ekki alltaf mikinn tíma til próflesturs. Eitt sinn átti hann að taka próf í forspjallsvísindum, en var lítt undirbúinn, og brá hann á það ráð að bjóða mér í kaffi í Hressingarskálanum og fá mig til að fara munnlega yfir námsefnið, helstu heimspekikenningar. Sátum við þar saman í tvo klukkutíma. Davíð hlustaði af athygli, og tók ég þá eftir því, hversu næmur hann var og snöggur að greina aðalatriði frá aukaatriðum. Gekk honum vel í prófinu. Hann lauk síðan lagaprófi 1976 með góðri fyrstu einkunn.“
Fyrir útskriftina hafði fyrirtækið að baki Eimreiðinni liðast í sundur vegna átaka sem áttu sér stað þegar einn úr hópnum, Þorsteinn Pálsson, var ráðinn ritstjóri Vísis. Hannes lýsir því í gegnum greinina hvernig Eimreiðarmenn héldu þó hópinn áratugum saman, hittust fyrst vikulega en síðar hálfsmánaðarlega, þó að sumir hafi helst úr lestinni vegna pólitískra átaka.
Í niðurlagi minningarorða sinna segir Hannes um vináttu hans og Davíðs: „Mér reyndist Davíð hið besta. Bar aldrei skugga á vináttu okkar.“
