Um 900 manns að meðaltali á ári hefur verið synjað um þjónustu hjá VIRK starfsendurhæfingarsjóði, síðustu tíu ár. Algengasta ástæðan er að starfsendurhæfing sé ekki raunhæf eða sé metin fullreynd.
Þetta er meðal þess sem kemur fram í svari Ragnars Þór Ingólfssonar félags- og húsnæðismálaráðherra við fyrirspurn Rósu Guðbjartsdóttur þingmanns Sjálfstæðisflokksins.
VIRK er sjáfseignarstofnun sem hefur starfað síðan 2008 en hún hefur þann tilgang að aðstoða fólk, sem misst hefur starfsgetu, við að komast aftur út á vinnumarkaðinn.
Fyrirspurn Rósu var í fjórum liðum. Í fyrsta lagi spurði hún hversu mörgum einstaklingum hefur verið vísað úr endurhæfingarúrræðum á vegum VIRK, eða öðrum endurhæfingarúrræðum sem VIRK hefur samið við, undanfarin tíu ár. Einnig spurði Rósa gvaða ástæður liggi að baki slíkum ákvörðunum og hvernig þær séu rökstuddar. Í öðru lagi spurði hún hversu margir þessara einstaklinga hafi fengið einhverfugreiningu eða hjá hve mörgum þeirra leiki grunur á að þeir séu á einhverfurófi.
Í svarinu kemur fram að upplýsingar um fjölda þeirra sem hætti í tilteknum úrræðum á vegum VIRK – Starfsendurhæfingarsjóðs eða ástæður þess að viðkomandi hætti séu ekki skráðar sérstaklega í upplýsingakerfum VIRK, hvort sem hlutaðeigandi einstaklingur hafi fengið einhverfugreiningu eða ekki.
Ástæður þess að einstaklingar hætti í endurhæfingarúrræðum á vegum VIRK geti verið af ýmsum toga. Í sumum tilvikum sé það að ósk einstaklings, í öðrum tilvikum sé það vegna fjarvista viðkomandi í því úrræði sem um ræði og í enn öðrum tilvikum leiði faglegt mat í ljós að úrræðið skili ekki tilætluðum árangri en í slíkum tilvikum leitist VIRK við að finna annað, hentugra úrræði fyrir viðkomandi.
Rósa spurði einnig hversu mörgum einstaklingum hefur verið synjað um endurhæfingarþjónustu hjá VIRK undanfarin tíu ár og hvaða ástæður liggi að baki slíkum ákvörðunum og hvernig þær séu rökstuddar.
Loks spurði Rósa hversu margir þeirra sem hefur verið synjað um endurhæfingarþjónustu hafa fengið einhverfugreiningu eða hjá hve mörgum þeirra leiki grunur á að þeir séu á einhverfurófi.
Í svari ráðherrans kemur fram að á árunum 2016–2025 hafi VIRK borist 35.439 beiðnir um starfsendurhæfingarþjónustu. Af þeim beiðnum hafi 8.899 verið synjað eða um 25 prósent af heildarfjölda beiðna. Þetta þýðir að rétt undir 890 beiðnum hefur verið synjað árlega að meðaltali, á umræddu tímabili.
Algengasta ástæða synjunar var að starfsendurhæfing hafi ekki verið talin raunhæf eða hún metin fullreynd en það átti við um 5.251 tilfelli. Í 2.024 tilfellum var læknisfræðilegri greiningu, meðferð eða endurhæfingu ekki lokið og í 1.624 tilfellum var umsækjandi ekki talinn hafa þörf fyrir þjónustu VIRK.
Um rökstuðning synjana segir í svarinu að allar umsóknir séu metnar af þverfaglegu teymi sérfræðinga. Við matið sé notast við upplýsingar sem komi fram í beiðni læknis, svör umsækjenda við stöðluðum spurningalistum og eftir atvikum viðtöl og faglegt mat annarra sérfræðinga, svo sem lækna, sálfræðinga, sjúkraþjálfara og iðjuþjálfa. Að loknu mati fái umsækjendur og tilvísandi fagaðilar rökstudda niðurstöðu ásamt tillögum um næstu skref. Einstaklingum standi ávallt til boða að óska eftir endurskoðun ákvörðunar og/eða samtali við fagaðila til frekari skýringa á synjun.
Hvað varðar þann hluta fyrirspurnarinnar sem varðar einhverfu og synjun á beiðni um þjónustu segir í svarinu að alls hafi 211 beiðnum einstaklinga með einhverfugreiningu verið synjað, samkvæmt upplýsingum í beiðni læknis eða tilvísandi aðila synjað um endurhæfingarþjónustu hjá VIRK á tímabilinu 2016–2025. Ekki séu skráðar upplýsingar um grun um tilteknar greiningar þeirra sem sæki um endurhæfingarþjónustu hjá VIRK í upplýsingakerfum þess og liggi því ekki fyrir upplýsingar um hvort grunur leiki á að viðkomandi sé á einhverfurófi í einstaka tilvikum.
