Mál Ársæls Guðmundssonar skólameistara Borgarholtsskóla hefur vakið mikla athygli eftir að honum var tilkynnt að embætti hans verði auglýst laust þegar skipunartími hans rennur út á næsta ári.
Ársæll og fleiri telja tilkynninguna jafngilda brottrekstri úr starfi enda sé hefð fyrir því að embættismenn hljóti áframhaldandi skipun ef ekkert er á þá að klaga. Skólameistarinn telur að hér sé um pólitík að ræða, verið sé að refsa honum meðal annars fyrir svokallað skómál sem kom upp fyrr á þessu ári.
Skómálið fólst í því að Inga Sæland, félags- og húsnæðismálaráðherra, hringdi í Ársæl eftir að strigaskór barnabarns hennar, sem var nemandi við Borgarholtsskóla, týndust. Ársæll tjáði sig síðar um símtalið á kaffistofu skólans sem varð til þess að fjölmiðlar fengu veður af því. Ársæll neitaði framan af að tjá sig með beinum hætti um hvað honum og Ingu fór á milli og vísaði til þess að hann væri bundinn trúnaði. Eftir að honum var tilkynnt að embætti hans yrði auglýst á næsta ári ákvað hann þó að láta allt flakka.
Mikið hefur verið fjallað um ólíka vinkla á þessu máli en uppgjafaprófessorinn Eiríkur Rögnvaldsson veltir fyrir sér hvers vegna Ársæll sé skyndilega ekki lengur bundinn af trúnaði um símtalið, enda liggi fyrir að skipunartími hans rennur ekki út fyrr en að rúmu hálfu ári liðnu.
Eiríkur skrifaði á Facebook:
„Sko – símtal Ingu Sæland við skólameistara Borgarholtsskóla var auðvitað alveg galið og óverjandi enda hefur hún beðist afsökunar á því, a.m.k. opinberlega – veit ekki hvort hún bað skólameistarann afsökunar persónulega. En finnst öllum virkilega í lagi að skólameistarinn hafi í fyrsta lagi sagt frá símtalinu á sínum tíma, og í öðru lagi segi nú nákvæmlega frá efni þess?“
Eiríkur vísar til þess að Ársæll hafi í samtali við Heimildina í janúar neitað að tjá sig um símtalið víðfræga og bar fyrir sig að hann væri bundinn trúnaði. Eiríkur spyr sig hvað hafi breyst síðan þá.
„Er hann þá ekki lengur bundinn trúnaði? Og ef svo er, hver leysti hann undan trúnaði? Getur opinber embættismaður bara ákveðið það sjálfur hvort og hvenær hann er bundinn trúnaði? Skipun skólameistarans gildir fram á mitt næsta ár og því getur hann ekki borið það fyrir sig að hann sé ekki lengur í starfi og þess vegna gildi trúnaðurinn ekki lengur.
Ef Flokkur fólksins er að hefna sín á skólameistaranum með því að framlengja ekki ráðningu hans þá er a.m.k. ljóst að hann er ekki síður að hefna sín.“
Líflegar umræður vöknuðu vegna færslu Eiríks í athugasemdakerfinu. Sumir eru ósammála uppgjafaprófessornum og segja að Ársæli beri skylda til að upplýsa um mál þar sem ráðherra sé að misfara með vald sitt. Aðrir benda á að þó svo að Inga hefði betur sleppt þessu símtali breyti það ekki því að Ársæll hafi brotið trúnað við nemanda sinn, barnabarnið sem sé saklaust og hafi í framhaldi fréttaflutnings hröklast úr námi.
Eiríkur segist skilja að Ársæli hafi brugðið við símtalið en það réttlæti ekki framkomu hans í garð barnabarns Ingu.
„Það er engin afsökun fyrir því að rjúfa trúnað. Skólameistari hefur ríkar trúnaðarskyldur við nemendur skólans. Ársæll brást þeim skyldum.“
Fyrir einhverja ástæðu hafi Ársæll greinilega ekki verið bundinn trúnaði á kennarastofunni þegar hann upplýsti samstarfsmenn um símtalið, en í beinu framhaldi bundinn trúnaði í samskiptum við fjölmiðla og svo alls ekki bundinn nokkrum trúnaði í dag.
Ársæll er kominn með lögmann og hefur krafist ítarlegra skýringa á ákvörðun ráðherra að auglýsa embætti skólameistara, en hann telur að um valdníðslu sé að ræða, vaninn sé að skólameistarar hljóti endurskipun án auglýsingar nema eitthvað hafi út af borið.
Umboðsmaður Alþingis hefur tekið til skoðunar sambærilegt mál þar sem embættismaður var ósáttur eftir að hafa verið tilkynnt að embætti hans yrði auglýst, þrátt fyrir að ekkert væri út á störf hans að setja. Vísaði viðkomandi til þess að hefð væri fyrir því að endurskipa embættismenn án auglýsingar nema eitthvað hafi út af borið. Umboðsmaður Alþingis sagði í áliti sínu nr. 8555/2015:
„Þar sem þér vísið til þess í kvörtun yðar að hefð sé fyrir því að veitingarvaldshafar ákveði að nýta ekki heimild 23. gr. laga nr. 70/1996 til að auglýsa embætti að fimm árum liðnum tel ég ástæðu til að taka fram að ég tel að sú framkvæmd geti ekki ein og sér skapað réttmætar væntingar embættismanna til þess að óheimilt sé að nýta þá skýru lagaheimild sem að framan greinir. Í því sambandi árétta ég að skipun í embætti er almennt tímabundin til fimm ára nema á annan veg sé mælt í lögum. Að þessu virtu tel ég ekki nægilegt tilefni til frekari athugunar af minni hálfu á málinu.“
