Sigmundur afi, sem lengi vel var bóndi á Ströndum norður, sagði gjarnan, svo aðrir heyrðu til, að þrennt þætti honum mikilvægast í lífinu, en það væri að temja sér bjartsýni, ná sér í góða konu og kjósa Framsóknarflokkinn.
Hann var samvinnumaður af slíkum ákafa og hugsjón að aldrei mátti hann heyra að hallað væri á sína menn, allra síst Hermann Jónasson, sjálfan glímukóng Íslands frá fyrri tíð, sem bæri af öðrum stjórnmálaforingjum þjóðarinnar og væri raunar átrúnaðargoð Strandamanna eftir að hafa gegnt þingmennsku fyrir þá um áraraðir.
Svo horfði hann stundum í augu litla sonarsonar síns og nafna, en félagshyggjan væri eina stjórnmálastefnan sem gagnast gæti þjóð við ysta haf, en hún þjappaði henni saman á meðan grillur kapítalista og kommúnista sundruðu henni og særðu.
Og félagshyggjan var líka Hermanni í blóð borin, en sá mikli foringi framsóknarmanna var mótaður af Gúttóslagnum í Reykjavík á fjórða áratug síðustu aldar, þegar fylkingum hægrimanna og vinstriliða laust saman á götum höfuðborgarinnar, en þá sannfærðist hann enn frekar um mikilvægi þess að hafa sterkan miðjuflokk í íslenskum stjórnmálum, með samhjálp að leiðarljósi. Og hvika hvergi af miðjunni.
Allar götur frá því Hermann vék af stjórnmálasviðinu í upphafi sjöunda áratugarins hefur flokkur hans sveiflast frá vinstri til hægri, allt eftir forystunni hverju sinni. Festan sem Hermann trúði svo óbilandi á, varð ekki að því leiðarstefi sem hann sá fyrir sér í seinna tíma sögu flokksins.
Eysteinn Jónsson hallaði sér heldur til vinstri á formannsárum sínum frá 1962 til 1968, en hann þótti alla tíð eindreginn jafnaðarmaður og stuðningsmaður samvinnuhreyfingarinnar. Arftaki hans í hásæti Framsóknar, sá mikilúðlegi Ólafur Jóhannesson, einn helsti lagaspekingur landsins, færði flokkinn aftur á móti hægra megin við miðjuna að því er mörgum ungum framsóknarpiltinum fannst á þeim róstumikla tíma sem rann upp á seinni hluta Viðreisnaráranna á Íslandi.
„Það gleymist á stundum að Steingrímur var ekki aðeins sáttasemjari í eðli sínu, heldur er hann líka einn helsti hugmyndasmiður EES-samningsins …“
Og svo kom Steingrímur, einhver dásamlegasti stjórnmálamaður í sögu þjóðarinnar, og ávallt í augnhæð við hana. Afa Sigmundi fannst þar föðurbetrungur vera kominn fram á sjónarsviðið, maður sem vissi fyrir hvað Framsókn stæði, félagshyggju og mannúð. Og gat svo dáið sáttur skömmu eftir að Steingrímur hætti í síðara skipti sem forsætisráðherra landsmanna.
Það gleymist á stundum að Steingrímur var ekki aðeins sáttasemjari í eðli sínu, heldur er hann líka einn helsti hugmyndasmiður EES-samningsins í slagtogi við Jón Baldvin Hannibalsson á árunum fyrir valdatöku Davíðs Oddssonar í Stjórnarráðinu. Það var hann ásamt Krataforingjanum sem fékk því framgengt að sjávarauðlind Íslendinga væri ekki skiptimynt í þeim Evrópusamningnum, og stæði ekki einasta óskipt eftir til heimabrúks, heldur fengi hún líka frjálsa för á markaði meginlandsins, rétt eins og gilda átti um iðnaðarvörur. Þar var mikilli samningsfestu fyrir að fara.
Steingrímur samdi sum sé sérlausnina við annan mann, en gat svo ekki, að eigin sögn, farið í næstu kosningar undir flaggi Evrópufánans og hélt til atkvæðaveiða með þau orð á vörum að XB væri betra en ESB, enda þótt hann hampaði sjálfur samningnum. En of skammur tími væri liðinn til að flokkur hans fengi um það fullvissu. Því þyrfti að fórna frekara stjórnarsamstarfi með Jóni Baldvini.
Eftirmaður Steingríms, Hornfirðingurinn Halldór Ásgrímsson, sem margir töldu vera hægra megin í Framsókn, var aftur á móti eindreginn og opinskár Evrópusinni og alþjóðlega sinnaður á marga vegu, og reyndi þannig á þanþol margra þjóðernissinna innan sinna raða.
Og Evrópuspurningin var líka á vörum Sigmundar Davíðs Gunnlaugssonar þegar hann tók við valdataumunum í Framsókn 2009, eftir skamma formannstíð þeirra Jóns Sigurðssonar og Guðna Ágústssonar frá því Halldór hætti í stjórnmálum, þótt annað hljóð kæmi síðar úr strokknum.
En nú skal aftur horfið til einangrunarinnar í Framsókn – og hallað sér til hægri, að því er lesið verður úr fyrstu áhrínsorðum Lilju Alfreðsdóttur á formannsstóli Framsóknar. Það á að róta til í kistu hinna hægriflokkanna í minnihlutanum á Alþingi, og koma sér þægilega fyrir í skugganum af þeim.
Það er ekki Framsókn, hefði afi sagt.
