Þó að Pétur Marteinsson og Heiða Björk Hilmisdóttir séu í stórum dráttum sammála um borgarmálefni hafa þau mismunandi áherslur og framboði Péturs er stefnt gegn Heiðu, enda eru þau að berjast bæði um oddvitasætið hjá Samfylkingunni. Heiða telur reynslu af störfum í borgarstjórn og myndun meirihluta mikilvægt veganesti fyrir oddvita og Pétur segir kerfið þungt í vöfum og það sé kostur að hafa verið hinum megin við borðið. Hann telur íbúa hverfanna hafa of lítið um þróun þeirra að segja, hlutirnir séu of miðlægir. Heiða og Pétur eru gestir Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar í aðdraganda prófkjörs Samfylkingarinnar, sem verður um helgina.
Heiða og Pétur - 1
„Þetta gengur svolítið út á því að vera að hringja í fólk,“ segir Pétur og ég er að hringja í gamla flokksmenn og svona að kynna mig og þetta verða svo löng símtöl. Þetta er mjög gaman og lærdómsríkt. Maður á að hringja í sem flesta, en ég er að taka hálftímasímtöl og spjalla bara um sögu Samfylkingarinnar.“
„Þetta eru gæðin við að vera í stjórnmálaflokki,“ skýtur Heiða Björg inn í. „Ég man þegar ég bauð mig fram sem varaformaður og var að hringja t.d. í Keflavík í svona gamla Alþýðuflokksmenn, sem höfðu barist alveg og voru að segja manni sögurnar, eðalkratar. Ég hugsaði bara, þó ég vinni ekki þetta varaformannskjör, þá voru þessi samtöl bara þess virði að taka þessa baráttu. Þetta er bara svo fróðlegt og skemmtilegt og þvílíkur árangur sem þeir hafa náð.“
Þið eruð að berjast um oddvitasætið hjá Samfylkingunni í Reykjavík. Það liggur í hlutarins eðli, að þið eruð bæði Samfylkingarfólk. En hver er munurinn á ykkur? Er þetta flokksvél versus nýliði? Er þetta gamli tíminn, nýi tíminn? Hvað er að takast á hérna?
„Ég er alveg viss um að ég viti meira um Heiðu heldur en hún veit um mig,“ byrjar Pétur. „Það segir sig sjálft. Ég er náttúrlega búinn að vera að fylgjast með borgarmálunum hinum megin við borðið í mjög langan tíma. Og ég hef bara verið mjög hrifinn af því sem Heiða hefur verið að gera og áherslur hennar í borginni. Það eru fáir sem einhvern veginn tengja mig við þau verkefni en ég hef náttúrlega bara þurft að koma inn og kynna mig upp á nýtt. Ég hef sagt það allan tímann að ástæðan fyrir þessu er að ég held að við séum að fara inn í kosningar í vor sem eru bara mikilvægustu kosningar fyrir Samfylkinguna og Reykjavík í 30 ár, alveg síðan að R-listinn var settur af stað með Ingibjörgu Sólrúnu. Við höfum verið með mjög sterka oddvita, Ingibjörgu og Dag, til að nefna þau. Og þegar ég byrjaði að fá einhver símtöl um það hvort ég væri til í að skoða það að fara í oddvitaslaginn og þá hugsaði ég bara, ég, sko, alveg eins og Heiða, hún heldur að hún muni vinna og ég held að ég muni vinna. Við hljótum að trúa því að við munum vinna í vor og þetta eru svo mikilvægar kosningar. Og mér finnst bara að koma svona utan að frá, og ekki þurfa að … það hefur svona gengið á ýmsu og fólk kannski í borginni er ekkert ekkert rosalega hrifið af borgarstjórn. Og þá segi ég borgarstjórn, því þetta er líka minnihlutinn sem á nú mikinn hlut í þessu, hvernig hefur verið talað borgina niður. Að þá held ég að það þurfi svolítið svona nýtt blóð og nýja stemningu, nýja orku til þess að leiða flokkinn til sigurs í vor. Og auðvitað finnst Heiðu akkúrat öfugt.“
„Nei, alls ekki,“ svarar Heiða. „Ég er auðvitað ný sem oddviti flokksins og ég ætla bara að biðja Stefán Jón Hafstein afsökunar, sem var nú oddviti okkar lengi, af því að Ingibjörg Sólrún setti sig alltaf í oddasætið, var aldrei oddviti í borginni. Hann var oddvitinn. Síðan Samfylkingin byrjaði að bjóða fram sér, þá hefur Dagur verið oddviti okkar í borginni og auðvitað verið mjög sterkur og litríkur leiðtogi. Og 10 dögum eftir að hann hættir, þá fæ ég það verkefni að Einar Þorsteinsson gefst upp á því að vera borgarstjóri og þá eru góð ráð dýr. Mjög dýr. Þetta var alveg flókið verkefni að ná saman fimm flokkum. Og mér tókst það og ég held að fólk hljóti að líta til þess að þegar maður er að velja sér leiðtoga, þá er mikilvægt að hann kunni til verka. Hann kunni að mynda meirihluta, sem er stærsta hlutverk allra oddvita í rauninni. Það er að ná auðvitað fylgi kjósenda í kosningum og síðan að ná í rauninni meirihluta eftir kosningar. Það hefur bara sýnt sig að fólk sem að hefur reynslu er færara í því, svona almennt. Og ég held ég hafi sýnt það strax þarna að ég á auðvelt með að ná saman fólki og fá það til að vinna saman. Kom mörgum kannski á óvart að við næðum saman þessir fimm flokkar, en það hefur gengið bara prýðilega. Þetta er fyrsti fimm flokka meirihlutinn. Það hafa ekki verið nein læti. Það voru svo lítil læti að fólk var bara að gleyma að við værum þarna, reyndar sumar og svona, en þú veist. Það hafa ekki verið neinir stórir skandalar, ekki það að maður meti árangur sinn út frá því, heldur höfum við náð á þessum tíma að taka rosalega stórar og miklar ákvarðanir. Við fórum strax í skipulagsbreytingar. Við fórum í ákveðnar hagræðingaraðgerðir.
Við ákváðum að hagræða í rauninni innanhúss fyrir öllum kjarasamningunum. Mitt fyrsta verk var að samþykkja, stíga fram og segja að ég styddi kröfur kennara við kjarasamningsborðið, sem var nú ekki vinsælt, og ég held ég hafi með því og forystu minni í málaflokki fatlaðra, málaflokki heimilislausra, ýmsum málum, sýnt að ég er óhrædd að stíga fram og vera ósammála meirihlutanum ef ég er sannfærð um að það er rétt og ég held að oftast hefur það nú þróast þannig að fólk er síðan á því að ég hafi haft rétt fyrir mér þegar það er, ég held að flestir séu nú sammála því að það var gott að eiga samtöl við kennara núna, þó að það hafi verið mjög óvinsælt á sínum tíma. Ég steig líka fram og talaði fyrir gjaldfrjálsum skólamáltíðum og ég fékk hérna mikla gagnrýni fyrir það. En núna, ári seinna, var gerð könnun á árangrinum af því og árangurinn er að fólk upplifir meira í ró í skólunum og börnin borða meira og eru betur nærð og og þetta svona eykur jöfnuð og vellíðan þannig í skólakerfinu, ekki bara í matsalnum heldur bara í náminu, sem auðvitað skiptir miklu máli. Þannig að ég, ég er bara að leggja mín störf og ég er ekki búin að vera lengi í þessu í sjálfu sér. Ég er búin að vera þarna í 10 ár virk í flokknum. Ég er búin að vera þarna í gegnum erfiða tíma og betri tíma og maður þarf í rauninni að vera til í allt og maður þarf að vinna fyrir hverju einasta, einasta atkvæði og það er í rauninni stóra vinnan. Það er mikil vinna að vera í pólitík. Það eru margir sem halda að þetta sé ekki mikil vinna.“
Þetta er ekki þægileg innivinna?
„Nei, þetta er ekki þægileg innivinna …“
„Þú áttir að segja það fyrr, maður,“ skýtur Pétur inn í og brosir.
„En þetta er gríðarlegur heiður,“ heldur Heiða áfram. „Þetta er alveg ofboðslega gaman og gefandi og fá að taka þátt í því að þróa borgina og og sjá hluti gerast sem maður hefur samþykkt og velt fyrir sér og þá er alveg sama hvort það er þetta manngerða umhverfi eða þetta mannlega umhverfi. Þetta félagslega umhverfi í borginni, að sjá breytingar og ég meina, stundum er það ekkert brjálæðislega stórt. Maður getur einhvern veginn stuðlað að því að grunnskóli opni korteri fyrr á morgnana til þess að fólkið sem þarf að taka strætó niður í bæ geti skilið börnin sín eftir inni en ekki úti.
Þetta er ekki stórt og breytir ekki rekstri borgarinnar, en getur breytt rosalega miklu fyrir nokkrar fjölskyldur. Og þetta eru líka svona stórmál sem að maður sem borgarfulltrúi getur sem umboðsmaður borgarbúa inni í stjórn borgarinnar, svona talað fyrir. Þannig að það eru bæði þessi stóru mál, hvernig ætlum við að þróa borgina áfram, hvar ætlum við að byggja ný hverfi? Hvernig ætlum við að ná meiri árangri í námi barna og vellíðan? Yfir í bara svona litla hluti og þetta er ótrúlega gefandi og skemmtilegt starf. Ég mæli eindregið með að allir sem hafa áhuga bjóði sig fram. Samband íslenskra sveitarfélaga er að fara núna í kosningaherferð vegna þess að það er í rauninni svo mikil endurnýjun í hvert skipti sem að sveitarstjórnarkosningar eru. Það eru 500 kjörnir fulltrúar á landsvísu og svona á fjögurra ára fresti þá fara 350 út, koma 350 nýir.“
Pétur, þú lýsir ánægju með störf Heiðu, en einhverju viltu samt breyta. Annars hefðirðu bara orðið formaður í klappkórnum hjá Heiðu.
„Já, já. Heiðurinn. Þetta eru nokkur atriði og ég hef sagt þetta áður og þetta hljómaði svo einkennilega í fyrsta viðtali að ég væri ekkert að fara á móti Heiðu. Auðvitað er ég að gera það, við erum að berjast um oddvitasætið. Næstu fjögur ár finnst mér snúast um kannski tvennt. Það er að vinna traust borgarbúa aftur vegna þess að ég held það sé ljóst og við þurfum ekki einu sinni að fara yfir einhverjar kannanir um það hvernig borgarbúar líta á borgarstjórn. Það þarf einhvern veginn að nálgast fólkið aftur.
Það er einhver upplifun og bara að vera hinum megin við borðið, upplifa að kerfið er dálítið svona þungt og það er erfitt, hvort sem þú ert að sækja um einhver byggingarleyfi eða sækja um kaffihús eða sækja þér einhverja þjónustu, að fólki finnst erfitt. Það eru hola í götunni, við hvern talar maður? Við erum komin dálítið langt frá og ég held að til þess að öðlast aftur einhvers konar traust borgarbúa, þá þarf maður aðeins að fara að tala við þau aftur. Hitt er það að öfgaöflin, eða þetta innflutta menningarstríð, og ég er alveg viss um að við Heiða erum sammála um þetta. Þetta innflutta menningarstríð sem hefur alls staðar annars staðar í heiminum náð miklum árangri á sviði stjórnmála, það byrjar oft á sveitarstjórnarstiginu. Við erum aðeins á eftir á Íslandi, þetta er að gerast líka hér. Og þetta er eins og einhver vírus sem herjar fyrst á unga karlmenn. Þeir fara allt í einu að vera á móti útlendingum eða innflytjendum, og helst múslimum og síðan transfólki og þetta er svo sorgleg þróun. Og ég held að þetta tvennt; að ná aftur einhvers konar sambandi við borgarbúa og að stuðla á móti þessari þróun, ef það mundi takast á næstu fjórum árum, þá væri það algjör sigur. Við Heiða erum með ólíkar áherslur, er ég sannfærður um, þó að ég sé sammála öllu þessu sem Heiða hefur verið að gera, sérstaklega á velferðarsviðinu og að sinna okkar fólki sem kannski er í erfiðastri stöðu. Þá kem ég kannski meira að svona borgarskipulagsmálum og uppbyggingu í borginni.“
Verandi náttúrlega rekstraraðili í borginni.
„Að horfa á hverfin, bæta mannlíf, að fólkið inni í hverfunum fái að hafa svolítið með það að gera hvernig hverfin muni þróast og þroskast og byggjast upp. Öll þessi hverfi eru frábær og mjög ólík og þannig á það að vera. Allar bestu borgirnar eru með svona hálfgerð þorp. Grafarvogurinn er með sín sérkenni, Árbærinn, Breiðholtið og Vesturbærinn, öll með sín einkenni. Ákvarðanirnar eiga að vera dálítið teknar inni í hverfunum. Hvað vantar inn í hverfið?
Er þetta allt of miðlægt í dag?
„Ég upplifi stundum að þetta sé dálítið miðlægt og bara fólk sem maður talar við inni í hverfunum upplifir að þetta sé dálítið inni í Borgartúni og inni í Ráðhúsi, að ákvarðanir séu teknar þar og þetta sé dálítið svona þunglamalegt. Þannig að það væri mikill kostur og það væri akkúrat þetta til þess að öðlast aftur traust, að fólkið upplifi eða hafi eitthvað með málið að segja.“
