Bogi Nils Bogason, forstjóri Icelandair, réðst fram á ritvöllinn í gær og birti skoðanagrein á Vísi með „leiðbeiningum“ til ríkisstjórnarinnar um það hvernig hún geti tryggt lækkun stýrivaxta strax á næsta vaxtaákvörðunardegi. Að sögn hans er leiðin til lægri stýrivaxta greið sé gripið til nokkurra einfaldra aðgerða tafarlaust.
Orðið á götunni er að vissulega sé það allrar virðingarvert að forstjóri Icelandair hafi skoðun á verðlagsmálum og vinnumarkaðsmódelinu en spurt er hvenær hann vilji taka upp norræna vinnumarkaðsmódelið, á það að vera fyrir eða eftir páska? Öllu seinna getur það ekki orðið eigi það að hafa áhrif á vaxtákvörðun Seðlabankans í maí. Sama gildi um auknar valdheimildir ríkissáttasemjara. Vitaskuld er þetta með öllu óraunsætt og furðu sætir að forstjóri skráðs félags í kauphöllinni skuli bera svona á borð.
Síðasta tillaga forstjórans snýr að sparnaði í rekstri ríkissjóðs. Leggur hann þar til að fresta megi atkvæðagreiðslu um aðildarviðræður við ESB um ár „til að sýna áherslurnar í verki.“ Á sama tíma og grein Boga birtist í gær var fjármálaráðherra einmitt að kynna nýja ríkisfjármálaáætlun sem miðar við sparnað í ríkisrekstrinum, afgang af ríkissjóði á næsta ári og 82 milljarða rekstrarafgang fram til ársins 2031. Mögulega hefði verið heppilegra fyrir Boga að kynna sér fyrst fjármálaáætlunina og skrifa svo grein.
Orðið á götunni er að með því að leggja til frestun þjóðaratkvæðagreiðslu um framhald aðildarviðræðna við ESB „til að sýna áherslurnar í verki“ sé forstjóri Icelandair kominn út í pólitík og stilli sér upp sem sá Sjálfstæðismaður sem hann er. Mögulega ætti hann að beina kröftum sínum frekar inn á við og einbeita sér að rekstri Icelandair, en gengi hlutabréfa í félaginu hefur lækkað um 20% frá áramótum, tæp 40% síðustu 12 mánuði og frá því verðið náði hæstu hæðum sumarið 2023 hefur það lækkað um tæp 70%.
Orðið á götunni er að forstjóri fyrirtækis með alþjóðlegan rekstur sem gerir upp í dollurum ætti að skilja að greiðasta leiðin til efnahagslegs stöðugleika fyrir smáþjóð með sveiflukennda örmynt sem gjaldmiðil er einmitt að taka upp stöðugan og sterkan gjaldmiðil á borð við evru. Frestun áframhaldandi aðildarviðræðna myndi þannig vinna gegn því að hér sé skapað ástand til að hægt sé að lækka vexti.
Orðið á götunni er að aðild Íslands að ESB og upptaka evru myndi að líkindum hafa mjög góð áhrif á rekstur Icelandair, en launakostnaður félagsins fellur að mestu til hér á landi. Í lágvaxtaumhverfi er líklegra að hægt sé að gera kjarasamninga á borð við þá sem tíðkast á hinum Norðurlöndunum og þar með hverfa frá því skaðlega höfrungahlaupi sem gjarnan tíðkast á íslenskum vinnumarkaði.
Bogi hnykkir út með því að kalla eftir hugrekki stjórnmálamanna og samstarfi allra á vinnumarkaði til að hrinda tillögum sínum í framkvæmd. Segir hann það ekki vera „miklar fórnir til að komast út úr núverandi ástandi hárra vaxta á sama tíma og við aukum samkeppnishæfni Íslands til framtíðar.
Börnin okkar eiga það skilið.“
Orðið á götunni er að það sé kaldhæðnislegt að forstjóri fyrirtækis sem gerir upp í erlendri mynt og fjármagnar sig í erlendri mynt á miklu lægri vöxtum en litlum og meðalstórum íslenskum fyrirtækjum standa til boða, að ekki sé minnst á heimilin, skuli leggja það til að frestað verði að ljúka aðildarviðræðum við ESB, en aðild og upptaka evru hér á landi myndi sannarlega bæta samkeppnishæfni Íslands.
Orðið á götunni er það sé gríðarlega mikilvægt að við látum svo fljótt sem auðið er á það reyna hvort við fáum hagstæðan aðildarsamning að ESB sem tryggir okkur stöðugan gjaldmiðil og lækkar hér vexti, eins og króatíski seðlabankastjórinn lýsti fyrir okkur á dögunum hefði gerst í Króatíu.
Börnin okkar eiga það skilið!
