Öflug og vel skipulögð íþróttahreyfing hefur aldrei verið mikilvægari en einmitt núna, þegar heimurinn er orðinn mun flóknari og fjölbreyttari en áður. Það er ekki lengur svo að krakkar fari bara út að leika og leiki sér þangað til kallað er á þá í mat. Þá lifir þjóðin lengur en áður og það er mikilvægt fyrir lýðheilsu, til að létta álag á velferðar- og heilbrigðiskerfinu, að stunda íþróttir og líkamsrækt. Willum Þór Þórsson, forseti Íþrótta- og Ólympíusambands Íslands, er gestur Ólafs Arnarsonar í hlaðvarpi Eyjunnar.
Willum Þór - 1
„Þetta er auðvitað stærsta fjöldahreyfing þjóðarinnar. Ef við bara horfum til iðkendafjölda, þá er það rúmlega 200.000 og með snertiflöt við öll heimili þjóðarinnar, fullyrði ég, og við teljum einhver 400.000 tæp. Þannig að þetta er stór og mikil hreyfing og gegnir líka mjög mikilvægu hlutverki í okkar samfélagi.“
Gegnir mikilvægu hlutverki, það er sannarlega rétt. Heimurinn hefur breyst mikið. Þegar maður var strákur og þá var farið út í fótbolta og svo fóru menn í handbolta á veturna og sumir voru að æfa frjálsar. En það var verið í einhverjum íþróttum. Í dag er miklu, miklu meira að gerast. Það eru miklu meiri möguleikar fyrir ungmenni í dag að velja sér eitthvað hobbí sem er ekkert íþróttatengt. Er þetta ekki ákveðin ógnun við íþróttahreyfinguna?
„Jú, jú, þegar þú orðar það þannig, en á sama tíma um leið, af því að ég segi mikilvægu hlutverki að gegna, þá er íþróttahreyfingin jafnvel enn mikilvægari í þessu fjölbreyttara, flóknara samfélagi þar sem áreiti og kröfur, kröfur sem við gerum sjálf til faglegra þátta og atvinnusköpunar og þátttöku og lýðheilsu og bara samfélagsins. Og við sem samfélag, þá gegna íþróttirnar mikilvægu hlutverki þegar kemur að forvörnum og lýðheilsu. Það hefur auðvitað verið margstaðfest í rannsóknum. Forvarnargildi í skipulögðu íþróttastarfi barna og unglinga, íþrótta- og tómstundastarfi vil ég segja, og við þekkjum þessa umræðu um börnin okkar og unglingana. Við þekkjum að það er flóknara að vera til eins og þú sagðir. Við fórum bara út að leika og vorum úti að leika þangað til við vorum kölluð inn í mat.
Þetta er nú bara síðasta kynslóð. Það vill til að íþróttahreyfingin er samofin lýðveldissögu þjóðarinnar og sjálfstæðisbaráttunni í upphafi síðustu aldar. Ungmennafélögin eru stofnuð 1907, 1908 förum við á Ólympíuleika í London, 1912 förum við líka á Ólympíuleika í Stokkhólmi. Þar fara hópar og kynna glímu og fyrstu formenn ungmennafélaganna og Íþrótta- og Ólympíusambandsins koma þaðan. Og svo þekkjum við söguna þegar við erum að berjast fyrir sjálfstæði og þessi saga er samofin og okkar íþróttasaga. Við höfum svona menningarsögulega, þegar við erum að fara í gegnum söguna, því að nú eru nýliðnir Vetrarólympíuleikar, svona náð afrekum sem að tengjast þessari sjálfstæðisbaráttu. Við áttum hérna gullöld í frjálsum íþróttum og stóðum okkur feikilega vel þar og þar eru nöfn sem fylla heiðurshöll ÍSÍ í dag. Þetta er allt bara hluti af okkar menningu og okkar sögu.
Það er svo mikilvægt að við nýtum okkur þessa fjöldahreyfingu sem er borin uppi af sjálfboðaliðum. Og það er annar þáttur. Það er orðið æ erfiðara að halda úti sjálfboðaliðastarfinu af því að þú ert að vísa hér í fyrri kynslóðir þar sem við vorum svona meira og minna í frjálsum leik. Þar sem við gerum meiri kröfur núna og eru kannski meiri tækifæri sem hafa opnast erlendis til þess að keppa á alþjóðagrundvelli í auknum mæli. Þá verður sífellt erfiðara að halda úti starfinu. Það er áætlað að um það bil 30.000 sjálfboðaliðar séu að drífa hreyfinguna áfram og við erum kannski að miða svona bæði beinum og óbeinum störfum einhvers staðar á milli 6.000 til 7.000 störf. Ef við tökum sjálfboðaliðastörfin og bæði beinu og óbeinu störfin, þá erum við komin upp í einhver 16% af atvinnusköpuninni, en auðvitað er þetta ekki nema 3% ef við tökum það sem er launað fyrir. Þannig að þetta er miklu stærri partur í okkar menningu og í okkar hagkerfi heldur en, ja, við svona kannski erum að hugleiða dag frá degi.“
Það eru náttúrlega félögin, íþróttafélögin, síðan ertu með sérsamböndin.
„Við erum með það bil 50 íþróttir og skipulagið í kringum íþróttastarfið er líka svona í þessu sögulega samhengi, ungmennafélaganna og Íþrótta- og Ólympíusambandsins. Nú er það þannig að það eru lög frá 1964, íþróttalög, sem að kveða skýrt á um lögbundið hlutverk Íþrótta- og Ólympíusambandsins til að efla og skipuleggja íþróttastarf í landinu og eiga að vera þessi tengiliður við stjórnvöld, ríki og sveit og svo alla hagaðila. Og þetta er gífurlega, í þessu stóra samhengi, þessum fjölda, mikið skipulag út um allt land. Við erum með 24 íþróttahéruð og svo erum við með 34 sérsambönd og þetta er gífurlega umfangsmikið og flókið skipulag.
Okkar hlutverk samkvæmt lögunum er að efla og skipuleggja íþróttastarfið í landinu og að vera þessi tengiliður í samskiptum við stjórnvöld til að vinna að framgangi íþróttastarfs í landinu. Og við þurfum, eins og við erum að vinna í dag, að vera í þessu reglubundna samtali á mjög mörgum sviðum. Ekki síst núna eru gríðarlegar áskoranir út frá þessu sem við erum að ræða í þessu flóknara samfélagi, áreitinu, ekki síst á börnin okkar, lýðheilsuáskoranir. Við lifum lengur, þannig að áskoranir þegar kemur að lífsstílssjúkdómunum, hjarta- og æðasjúkdómum og krabbameini og svo framvegis, þar sem skipulagða íþróttastarfið og hreyfingin raunverulega alla ævina skiptir gríðarlega miklu máli til að létta álagið á velferðarkerfinu og heilbrigðiskerfinu. Þarna höfum við mikilvægu hlutverki að gegna og okkar er að vinna að framgangi íþróttanna og að við nýtum þetta hlutverk í samtalinu við stjórnvöld.“
