„Í til­efni alþjóðlega friðardags­ins í dag velti ég því fyr­ir mér hvort minni umræða um ör­ygg­is­mál þýði að heim­ur­inn sé friðsam­ari en áður.“

Svona hefst pistill sem Álfrún Perla Baldursdótti, þáttakandi í ACONA-fræðasam­fé­lag­inu (The Arms Control Negotiati­on Aca­demy), skrifar en ACONA-fræðisamfélagið er sam­starfs­verk­efni á milli samn­inga­tækni­deild­ar Har­vard-há­skóla, Höfða friðar­set­urs og fleiri alþjóðlegra rann­sókna­stofn­anna um af­vopn­un­armál og alþjóðlega samn­inga­tækni. Pistillinn birtist í Morgunblaðinu með yfirskriftinni „Kominn tími til að ræða gereyðingarvopn?“.

„Eft­ir kalda stríðið hef­ur al­menn umræða um af­vopn­un­ar­mál og kjarn­orku­vopn minnkað og næst­um horfið hér á landi. Kann­an­ir sýna að al­menn­ing­ur í Evr­ópu hef­ur helst áhyggj­ur af ör­yggi tengdu farsím­an­um sín­um en langt­um aft­ar á list­an­um eru áhyggj­ur af kjarn­orku­vopn­um og öðrum gereyðing­ar­vopn­um,“ segir Álfrún í pistlinum.

Álfrún segir að ef til vill mætti halda að minni umræða og minni hræðsla við slík vopn þýddi að heim­ur­inn væri nú orðinn ör­ugg­ari staður en áður. „Helstu sérfræðing­ar í af­vopn­un­ar­mál­um halda því hins veg­ar fram að stríð milli ríkja með kjarn­orku­vopn­um hafi aldrei verið lík­legra,“ segir hún og bætir við því að ástæðurnar fyr­ir því séu nokkr­ar.

„Þar má nefna aukn­ar lík­ur á átök­um milli kjarn­orku­ríkja, fyr­ir mis­tök eða ekki, í öðrum ríkj­um eins og til dæmis Sýr­landi. Einnig má nefna óskýr­ar lín­ur stríðs og friðar með til­komu nýrra vopna eins og netárása, fals­frétta og íhlut­ana í kosn­ing­um annarra ríkja. Þá hef­ur skap­ast mik­il óvissa um framtíð vopna­tak­mark­ana með enda­lok­um samn­ings­ins um tak­mörk­un meðaldrægra kjarnaflauga (INF-samn­ing­ur­inn), úr­sögn Banda­ríkj­anna úr samn­ingn­um um opna loft­helgi (Open Skies-samn­ing­ur­inn) og óvissa um framtíð nýja START-samn­ings­ins.“

Samkvæmt Álfrúnu þá stöndum við frammi fyrir þeim veruleika að ef ekki verður gripið til aðgerða gætu fljót­lega eng­ir af­vopn­un­ar­samn­ing­ar verið í gildi í heiminum í fyrsta skipti síðan á sjö­unda ára­tug síðustu ald­ar. „Að lok­um má nefna að aðrar áhyggj­ur ör­ygg­is­sér­fræðinga eru að al­menn­ing­ur sé orðinn ómeðvitaðri um ör­ygg­is­mál en áður. Það mætti því segja að auk­in umræða hér á landi sem og ann­ars staðar um af­vopn­un­ar- og ör­ygg­is­mál sé grund­völl­ur fyr­ir því að skapa friðsam­ari heim. All­ir geta því lagt sitt af mörk­um með því að taka þátt í umræðunni og veita stjórn­völd­um aðhald og eft­ir­lit.“