Það virkar nánast farsakennt hvernig fjöldi manns streymir nú í forsetaframboð. Í hvaða tölu endar frambjóðendafjöldinn?

Erum við kannski að fara að kjósa okkur forseta sem fær innan við 20 prósent atkvæði? Enginn af frambjóðendunum sem hafa birst virðist líklegur til að fá fjöldafylgi.

Við gætum setið uppi með forseta sem meirihluti þjóðarinnar er verulega ósáttur við.

Þetta dregur athyglina ekki síst að hinu ótrúlega og langvinna fúski sem hefur verið í kringum íslensku stjórnarskrána. Fyrir margt löngu hefði þurft að setja ný stjórnarskrárákvæði, bæði um forsetakjör og um hlutverk forseta Íslands. (Fjöldi frambjóðenda stafar af hluta til af því hversu hugmyndirnar um embættið eru óljósar).

Í frumvarpi stjórnlagaráðs er tekið á þessu. Þar er gert ráð fyrir talsvert fleiri meðmælendum en nú er og þar eru ákvæði um að frambjóðendum sé raðað upp í forgangsröð og einnig takmarkanir á tímanum sem forseti getur setið í embætti. Það er erfitt að verjast þeirri tilhugsun að ein ástæðan fyrir því að staðan er þessi þremur mánuðum fyrir forsetakosningarnar sé hversu lengi Ólafur Ragnar Grímsson hefur setið og hvernig hefur nánast kastað eign sinni á embættið.

Eitt af því sem var fundið frumvarpi stjórnlagaráðs til foráttu var að það væru svo óljóst að lögfræðingar myndu deila um þær fram og aftur og yrði ekkert lát á. Nú eru komnar fram tillögur frá stjórnarskrárnefnd um örfá atriði í stjórnarskrá og þá ber svo við að þær eru óskýrari en það sem kom frá stjórnlagaráði!

Deilurnar um raunverulega merkingu ákvæðanna eru strax byrjaðar. Orðalag er óskýrt, kannski vísvitandi, allt bendir til að það muni koma til kasta dómstóla að skýra hin nýju stjórnarskrárákvæði, segja hvað þau þýði í raun.

Níels Einarsson, forstöðumaður stofnunar Vilhjálms Stefánssonar, gerir athugasemdir við tillögur stjórnarskrárnefndarinnar í umsögn sem má meðal annars lesa í landsmálavefnum Skutli á Vestfjörðum. Níels talar um „tvírætt orðalag“ og „merkingarfræðilega þoku“ í greininni þar sem er fjallað þjóðareign á  náttúruauðlindum:

Drögin bera þess merki að vera málamiðlun ólíkra sjónarmiða, „negotiated text“ eins og það nefnist á ensku. Það er varla farsælt að við skilning slíks grundvallartexta skuli lesandi sífellt þurfa að rýna í smáa letrið, sem í raun skilgreinir endanlega merkingu ákvæðanna, til að átta sig á hvað eiginlega er átt við. Það kemur í ljós að það sem lítur vel út í ákvæðunum sjálfum er í raun ekki endilega það sem til stendur í framkvæmd. Merkingarfræðileg þoka er ekki fallin til þess að skapa trúverðugleika og traust þótt hún kunni að henta þeim sem leita lendinga á erfiðum viðfangsefnum í raunsæispólitík líðandi stundar.

Þetta er það sem er í tillögum stjórnarskrárnefndar og svo er hitt sem vantar, eins og áðurnefnd ákvæði um forsetann og forsetakjör – að ógleymdu ýmsu öðru, eins og til dæmis jöfnun kosningaréttar.

Páll Þórhallsson, formaður stjórnarskrárnefndar. Hann er ágætur og grandvar embættismaður, en kann að vera að tillögur nefndarinnar séu „merkingarfræðileg þoka“?