Eru stórfelldar siglingar með tilheyrandi vöruflutningum að hefjast yfir Norðurskautið?
Það mætti ætla það af því að lesa íslenska fjölmiðla og hlusta á íslenska stjórnmálamenn.
Og reyndar er víðar talað um norðurslóðir.
Stephen M. Carmel er varaforseti hjá Maersk skipafélaginu, því sem sér um mesta gámaflutninga í heiminum. Hann er fyrrverandi skipstjóri sjálfur, háskólamenntaður og sérfræðingur í málefnum Norðurheimskautsins.
Carmel skrifar grein á vef U.S. Naval Institute og veltir fyrir sér siglingum yfir heimskautið. Hann segir að mikill fjöldi ráðstefna sé haldin um þessi mál – þær séu sóttar af þeim sem hafi atvinnu og hagsmuni af því að fara á ráðstefnur.
Það sé engin vafi á því að heimskautaísinn sé að bráðna, en hins vegar telur hann að það sé rangt að afleiðing þessa verði miklar siglingar.
Carmel færir rök fyrir því í ítarlegu máli.
Hann segir að veður verði áfram váleg á norðurslóðum og því fylgi oft afar vont skyggni. Marga mánuði á ári verði leiðin beinlínis lokuð. Þetta komi sér illa fyrir vöruflutninga, sem byggja á því að vara sé komin á tiltekinn stað á tilteknum tíma. Stöðugleiki sé mikilvægari en hraði flutninga. Þegar sé til háþróað flutninganet sem menn treysti á.
Það yrðu miklar takmarkanir á því hversu stór gámaskip væri hægt að senda yfir Norðurskautið. Gámaskipin fari ekki hratt, það útheimtir meira eldsneyti. Skip sem myndu sinna flutningum á þessum slóðum yrðu að vera sérstaklega sterk og það verður þörf á ísbrjótum.
Það sem skipti máli í þessum flutningum sé ekki síst verð á hvern gám. Þótt leiðin yfir heimskautið sé styttri, þá myndu skipin sem sinntu þessum flutningum vera minni. Þegar allt sé talið væri verðið á hvern gám hærra ef farið er yfir heimskautið.
Þegar rætt er um flutninga yfir Norðurskautið er horft til langs tíma – menn byggja á spám um að það verði að miklu leyti laust við ís hluta árs 2040 eða svo. Það er ennþá meira en aldarfjórðungur þangað til. Carmel segir að margt geti breyst á þeim tíma. Hinir miklu gámaflutningar í heiminum hafi byrjað fyrir álíka löngu – með hinni öru hnattvæðingu.
Eitt af því sem hefur verið að breytast er hærri launakostnaður í Kína. Framleiðslan flyst þaðan til landa í Suðaustur-Asíu þar sem kostnaðurinn er ennþá lægri. En það er enginn ábati fólginn í því að sigla þaðan yfir heimskautið.
Carmel endar greinina með því að segja að vissulega sé ísinn á Norðurskautinu að hopa. Framhjá því verði ekki horft. En hins vegar þurfi menn að horfa raunsæjum augum á umsvifin sem þar gætu orðið. Hann telur afar ólíklegt að þar verði braut vöruflutinga af því tagi sem nú knýja áfram hnattvæðinguna.
