Bogi Nilsson, fyrrverandi ríkissaksóknari, lagði í nóvember til að hrunið yrði rannsakað með þessum hætti í bréfi til dómsmálaráðherra. Það er tímabært að rifja þetta upp núna:

— — —

“Þótt ekki liggi fyrir beinar eða skýrar grunsemdir um að refsiverð lögbrot hafi verið framin í starfsemi bankanna er
réttlætanlegt og jafnvel sjálfsagt, þótt óvenjulegt sé, að ríkissaksóknari efni til slíkrar frumathugunar sem
æðsti handhafi ákæruvalds m.a. vegna þeirra gífurlegu fjármuna sem glatast hafa og hörmulegra
afleiðinga bankahrunsins fyrir land og þjóð. Umfang tjónsins, eitt út af fyrir sig, vekur grunsemdir um að
refsiverð lögbrot hafi verið framin í starfsemi bankanna. Þá hafa komið fram vísbendingar um margvísleg
kross eigna- og eigenda tengsl hjá bönkunum og helstu viðskiptavinum þeirra, sem ástæða er til að kanna
rækilega. Kvittur er um sitthvað misjafnt varðandi peningamarkaðssjóði bankanna; um óeðlileg lán til stjórnenda þeirra og um grunsamlegar ráðstafanir og fjármagnsflutninga skömmu fyrir hrunið svo eitthvað
sé nefnt.

Ljóst er að ákæruvaldið hefur ekki á að skipa starfsmönnum sem geta innt af hendi þá
sérfræðilegu athugun sem nauðsynlega þarf að framkvæma á þess vegum í bönkunum. Þá verður að hafa
í huga að flest eða öll stærstu endurskoðunarfyrirtæki landsins hafa með einum eða öðrum hætti tengst
eftirliti og endurskoðun á íslensku bönkunum eða helstu viðskiptavinum þeirra. Loks hafa margir
íslenskir hagfræðingar og aðrir sérfræðingar á sviði bankamála tjáð sig um bankahrunið í fjölmiðlum. Í
raun eru örfáir ef nokkrir hér á landi sem búa yfir sérfræðiþekkingu til að sinna nákvæmri úttekt á
starfsemi bankanna síðustu mánuðina og geta um leið talist óvilhallir og trúverðugir í því starfi.

Í bréfum til ríkissaksóknara, dagsettum 22. og 27. október sl., hef ég lýst þeirri skoðun að ekki
verði hjá því komist, eigi fullt traust og trúverðugleiki að ríkja um umrædda athugun á vegum
ríkissaksóknara, að leita til erlendra óháðra sérfræðinga sem framkvæmi úttekt á starfsemi bankanna,
útibúa þeirra og fyrirtækja í þeirra eigu, tilfærslu eigna, einkum á síðustu mánuðum starfseminnar fyrir
hrun þeirra. Greinargerðir og niðurstöður hinna erlendu sérfræðinga geta síðan orðið lyklar að
sakarefnum sem lögreglunni ber að rannsaka.

Taldi ég rétt að staðið yrði þannig að málum að leitað yrði til a.m.k. þriggja erlendra fyrirtækja
sem hafa í sinni þjónustu reynda rannsóknara, “forensic auditors”. Senda þyrfti þeim einskonar útboð og
afla tilboða frá þeim í verkið.

Þá taldi ég alþjóðleg endurskoðunarfyrirtæki sem eiga sér systurfélag hér á landi ekki koma til
greina sem tilboðsgjafa.

Ekki færi á milli mála að kostnaður við könnunina yrði mjög mikill ef þessi leið yrði farin og að
afla yrði tryggingar fyrir því hjá fjárveitingavaldi, áður en útboð færi fram, að sá kostnaður yrði greiddur.
Ég lýsti þeirri skoðun að þetta verk yrði að vinna með þessum hætti hvað sem það kostaði og tók fram að
ég treysti mér ekki til að stýra verkinu sem ríkissaksóknari hafði falið mér nema erlendir sérfræðingar,
“forensic auditors” yrðu ráðnir til þess.”