Meðal gesta í nýjasta þætti Spursmála á Mbl.is er Guðmundur Fertram Sigurjónsson forstjóri og stofnandi lækningavörufyrirtækisins Kerecis. Í þættinum fer Guðmundur ítarlega yfir þá skoðun sína að Ísland eigi ekki að halda áfram viðræðum um aðild að Evrópusambandinu. Segir hann meðal annars að hið evrópska regluverk þvælist fyrir fyrirtækjum í þeim geira sem hann hefur starfað í. Hann er hins vegar ekkert spurður um það í þættinum og minnist ekki á það að fyrra bragði að fyrirtæki hans fékk um áramótin 2019-2020 um hálfan milljarð króna í styrk úr sjóði sambandsins til að þróa vöru sína fyrir evrópskan markað.
Kerecis hefur þróað eins og kunnugt er sáraumbúðir með því að nýta fiskroð. Fyrir þremur árum var fyrirtækið selt til danska fyrirtækisins Coloplast, sem framleiðir lækningavörur, fyrir andvirði um 180 milljarða íslenskra króna. Framleiðslustarfsemi fyrirtækisins er þó eins og áður enn rekin á Ísafirði og Guðmundur stýrir því, í Danmörku, þó hann sé ekki lengur aðaleigandi.
Í fyrirsögn með frétt á Mbl þar sem með fylgir myndband með nýjasta þætti Spursmála er spurt hvort Kerecis hefði orðið til innan Evrópusambandsins. Stefán Einar Stefánsson stjórnandi þáttarins spyr Guðmund þó aldrei að því í þættinum með beinum hætti.
Reglur
Guðmundur segir í þættinum að skriffinnska og regluverk sé að verða sífellt meira íþyngjandi í Evrópusambandinu. Hann segir EES-samninginn tryggja Íslandi aðgang að evrópskum mörkuðum og þar með kostina við Evrópusambandið en það sé ekki farsælt að taka upp gallana við sambandið með því að ganga í það.
Guðmundur segist hafa nánast allan sinn starfsferil í lækningageiranum þurft að eiga við regluverk frá ESB um lækningavörur og merkingar á þeim. Regluverkið hafi versnað og sé orðið enn meira íþyngjandi og sé komið „langt út fyrir öll mörk.“ Vegna þess markaðsetji evrópsk nýsköpunarfyrirtæki vörur sínar fyrst í Bandaríkjunum eða Asíu og það sama eigi við um eldri og stöndugri fyrirtæki sem séu að þróa nýjar lækningavörur. Íbúar Evrópu fari því á mis við þessar vörur um áratugaskeið. Fyrirtæki á þessu sviði fái einnig aðgang að betri tækni í Bandaríkjunum.
Stefán Einar biður hins vegar Guðmund ekki að taka dæmi eða lýsa þessu nánar hvernig hið evrópska regluverk þvælist fyrir þessum geira.
Fjármagn
Guðmundur segir það rangt sem Stefán Einar hefur eftir Degi B. Eggertssyni, þingmanni Samfylkingarinnar, að Kerecis hafi verið selt til Danmerkur á efnahagslegum forsendum. Það sé skortur á nýsköpun í Evrópu og fyrirtæki eins og Coloplast vanti aðgang að nýrri tækni og það geri þau með því að kaupa hana og þá oft utan Evrópu en í þessu tilfelli hafi verið leitað til Íslands. Hið kæfandi regluverk í Evrópu hafi því orðið til þess að Coloplast keypti Kerecis en fyrirtækið hafi ekki verið selt vegna krónunnar og stöðunnar í íslensku efnahagslífi.
Guðmundur segir að áður en fyrtækið var selt hafi alltaf gengið ágætlega að fjármagna það. Fyrstu skrefin hafi verið stigin með aðstoð útgerðarfyrirtækis á Ísafirði og Nýsköpunarsjóðs. Síðan þegar fyrirtækið hafi stækkað hafi verið leitað til fleirri íslenskra fjárfesta og loks erlendra í bæði Evrópu og Bandaríkjunum. Meðal annars hafi danskur sjóður lagt fyrirtækinu til fjármagn. Við uppbygginguna hafi fyrirtækið síðan þurft að leita til áhættufjárfesta erlendis.
Styrkur
Guðmundur víkur því næst tali sínu að íbúðalánum á Íslandi og í Evrópu og ræðir ekki fjármögnun Kerecis og aðkomu evrópskra aðila að uppbyggingu fyrirtækisins frekar í þættinum og er ekki spurður út í það af Stefáni Einari.
Í upphafi árs árið 2020 greindi fyrirtækið Evris, sem aðstoðar íslensk fyrirtæki við að sækja um erlenda styrki meðal annars frá Evrópusambandinu, frá því að það hefði aðstoðað Kerecis við að sækja um styrk úr sjóði sambandsins sem það hefði síðan fengið undir lok árs árið 2019. Í tilkynningunni segir:
„Í árslok 2019 fékk íslenska nýsköpunarfyrirtækið Kerecis rúmlega 407 milljóna króna styrk úr Fast Track to Innovation sjóði Evrópusambandsins. Styrknum er ætlað að þróa sáraumbúðir úr fiskiroði fyrir Evrópu markað en fyrirtækið hefur getið sér gott orð fyrir samskonar vöru í Bandaríkjunum. Þróunarferlið og tilraunir með vöruna verður unnið í samvinnu við samtök sykursjúkra í Frakklandi og sænskt og ítalskt fyrirtæki sem hafa sérhæft sig í dreifingu á lækningavörum fyrir sykursjúka.“
Guðmundur minnist ekkert á þennan styrk í þætti Spursmála og er ekki spurður um hann. Hans er heldur ekki getið í yfirliti yfir sögu fyrirækisins á heimasíðu þess. Því liggur ekki fyrir hvernig Guðmundur telur að þessi styrkur samræmist þeim orðum hans að nýsköpun á sviði lækningavara í ríkjum í Evrópusambandinu sé illmöguleg vegna íþyngjandi regluverks.
