Davíð verður jarðsunginn frá Hallgrímskirkju klukkan 13:00 í dag. Útförin er opinber, öllum opin, meðan húsrúm leyfir og verður henni sjónvarpað í beinni útsendingu á RÚV.
Ásgeir segir meðal annars frá því þegar hann hitti Davíð skömmu eftir að hann var skipaður seðlabankastjóri.
„Með hálfum huga knúði ég dyra á húsi Davíðs í ágúst 2019. Ég var nýskipaður seðlabankastjóri, vel minnugur þess m.a. að húseigandinn hafði fyrstur kallað eftir sameiningu Seðlabankans og Fjármálaeftirlitsins í aðdraganda fjármálakreppunnar. Það féll nú í minn hlut að framkvæma sameiningu þessara stofnana eftir samþykkt nýrra laga um Seðlabankann.“
Ásgeir rifjar upp að Ástríður, eiginkona Davíðs, hafi tekið á móti honum og leitt hann inn í stofu.
„Davíð var hinn alúðlegasti. Umræðan varð strax fjörleg og teygði sig brátt frá bankamálum og að bókmenntum og sögu. Áður en ég vissi af voru þrír tímar liðnir. Mér fannst við strax ná góðri persónulegi tengingu – enda báðir bersöglir og opnir að eðlisfari. Og við áttum eftir að spjalla oft og lengi síðan í boði hvor annars.
Ásgeir segir að Íslendingar hafi löngum haft persónulega sýn á eigin sögu.
„Kannski er það þrjóska smáþjóðar sem neitar að viðurkenna að hún er leiksoppur ytri aðstæðna. Sturlunga – til dæmis – lýsir síðustu árum þjóðveldisins sem pólitískum harmleik þar sem úrlausn mála færðist frá Alþingi, til flokkadrátta og vígaferla þar sem virðing hvarf fyrir friðhelgi persóna. Þessa sögu hefði örugglega verið hægt að skrifa sem efnahagssögu – með vísan til hnignunar í utanríkisviðskiptum sem stjórnmálastéttin átti erfitt með að bregðast við.“
Ásgeir segir að persóna Davíðs hafi að sönnu verið svo stór að hún geti byrgt sýn á það mikla dagsverk sem liggur eftir hann.
„Í tíð hans sem forsætisráðherra urðu stórstígar efnahagslegar framfarir. Þegar hann lét af embætti 2003 var ríkissjóður nánast skuldlaus og með hæstu mögulegu lánshæfiseinkunn AAA. Þessi árangur var afrakstur skýrrar stefnu strax í byrjun um einstaklingsfrelsi og inngöngu Íslands í EES. Það er síðan kaldhæðni örlaganna að þessi háa lánshæfiseinkunn varð á sinn hátt kveikjan að fjármálabólu.“
Ásgeir rifjar svo upp að í september 2008 hafi Davíð lagt til að stofnuð yrði þjóðstjórn allra flokka til þess að mæta þeim mikla stormi sem brostið hafði á.
„Illu heilli varð það ekki. Kannski hefðum við þá komist hjá nýrri Sturlungatíð, nýjum hjaðningavígum með persónulegri tortryggni og heiftrækni. Og allir íslenskir stjórnmálaleiðtogar og æðstu embættismenn, sem setið hafa síðan, hafa fundið á eigin skinni. Verra er þó að eltingarleikur á eftir sökudólgum skilar litlum eða engum árangri til framtíðar. Honum verður aðeins náð með endurbótum á stofnanagrunni og umgjörð efnahagslífsins.“
Ásgeir segir að ógæfa Íslands í aðdraganda fjármálakreppunnar hafi meðal annars verið sú að engin ein stofnun hafði forræði á fjármálastöðugleika með umboð til aðgerða.
„Þess vegna var sameining Seðlabankans og Fjármálaeftirlitsins 2020 svo mikilvæg. Bankastjórar Seðlabankans voru dregnir fram sem sökudólgar, jafnvel þótt bankinn hefði haft takmarkaðar heimildir til þess að grípa inn í atburðarásina. Brottrekstur þeirra þriggja vorið 2009 er þó alls ekki þeirra einkamál heldur snertir sjálfstæði og trúverðugleika Seðlabankans sem stofnunar fram í tímann. Það skiptir mig því miklu að forverar mínir í embætti njóti sannmælis og að rétt fordæmi séu gefin.“
Ásgeir segir að lokum að hafi verið honum mikil ánægja að fá Davíð inn í Seðlabankann á ný í bankastjóratíð sinni og njóta ráða hans og velvildar.
„En efst er mér þó í huga þakklæti fyrir mjög kær persónuleg kynni. Fyrir hönd starfsfólks Seðlabankans votta ég fjölskyldu Davíðs samúð.“
