Ástæðan fyrir skrifum Þorbjargar er blaðamannafundur sem Bjarni Benediktsson, fjármála- og efnahagsráðherra, hélt síðastliðinn fimmtudag. Á blaðamannafundinum fór Bjarni yfir skýrslu sem sýnir að Íbúðalánasjóður muni verða gjaldþrota innan 12 ára að öllu óbreyttu. Þá kynnti Bjarni hugmynd sem gekk út á að ná samkomulagi við lánardrottna sjóðsins um uppgjör skulda. Hann sagði að það gæti sparað ríkissjóði 150 milljarða króna.
Þorbjörg talar um þennan fund í færslu sinni: „Eftir lokun markaða á fimmtudag hélt fjármálaráðherra blaðamannafund þar sem hann kynnti að Íbúðalánasjóður færi að óbreyttu í þrot eftir 12 ár og þá myndi reyna á ríkisábyrgð. Á sama fundi og rætt var um þetta yfirvofandi gjaldþrot – með ríkisábyrgð – kynnti fjármálaráðherra hugmynd sem gæti „sparað” ríkissjóði gríðarlegar fjárhæðir. Þar mátti þó reyndar líka heyra að væntanlegt fjártjón ríkissjóðs í dag væru um 47 milljarðar. Og gæti orðið meira.“
Þá spyr Þorbjörg hvar sparnaðurinn liggur eiginlega en hún svarar þeirri spurningu svo sjálf. „Hann átti að ná fram með því að ná samkomulagi við lánardrottna Íbúðalánasjóðs um uppgjör skulda. Lánardrottnar eru að stærstum hluta lífeyrissjóðirnir. Með öðrum orðum: almenningur í landinu,“ segir hann.
„Ef þeir vilja ekki semja við fjármálaráðherra á allra næstu vikum ætlar hann að setja lög til að ná fram vilja sínum. Íbúðalánasjóðnum yrði þá í kjölfarið slitið á nýju ári, skuldir látnar gjaldfalla og ríkisábyrgð virkjuð.“
Þorbjörg bendir á að það sé „auðvitað ekki þannig“ að kostnaðurinn hverfi bara. „Í sjálfu sér eru það meistaralegir taktar í skapandi skrifum að gefa ævintýralegu fjártjóni nafnið „sparnað”.“
Hún er þó sammála um að það verði að grípa inn í stöðu þar sem tap getur verið 18 milljarðar á ári, slík staða megi ekki viðgangast lengi án aðgerða stjórnvalda. „Fjármálaráðherra sagði þess vegna bæði mikilvægt og ábyrgt gagnvart komandi kynslóðum og kröfuhöfum að gengið verði til þessa uppgjörs fyrr en seinna. Gríðarlegt fjártjón myndi falla á skattgreiðendur og framtíðarkynslóðir ef ekkert yrði að gert.“
Það sem Þorbjörg veltir þó fyrir sér er hvers vegna Bjarni brást ekki fyrr við þessu. „Viðbragðstími fjármálaráðherra vekur hins vegar athygli ekki síst þegar fyrir liggur að ráðherrann hefur árum saman þekkt þessa stöðu,“ segir hún.
„Þannig lá til dæmis fyrir í apríl 2013 skýrsla um framtíðarhorfur sjóðsins þar sem fjallað var um mikla rekstrarerfiðleika. Fjármálaráðherra hefur einmitt setið í embætti frá 2013. Hann hefur haft tæpan áratug til að draga úr tjóni almennings.“
Í viðtali Morgunblaðins við Bjarna í gær var hann spurður hvort ekki hefði mátt bregðast fyrr við þessari stöðu. Bjarni svaraði því og sagði að hann væri búinn að vera að skoða þessi mál gaumgæfilega frá árinu 2019.
Þetta gagnrýnir Þorbjörg harðlega: „Bara þessi þriggja ára skoðun ráðherrans hefur þá kostað tugi milljarða króna. Það er rándýrt aðgerðaleysi og það er almenningur sem tekur reikninginn.“
