Guðmundur Steingrímsson, rithöfundur, tónlistarmaður og fyrrverandi stjórnmálamaður, skrifar um hið umdeilda miðhálendisþjóðgarðsfrumvarp sem umhverfisráðherra hyggst leggja fram á yfirstandandandi þingi, í Fréttablaðið í dag.

Guðmundur spyr hvað gera eigi við einskis manns land, svo það verði áfram einskis manns land:

„Jú, við verndum það. Við pössum það. Við hjálpum fólki að njóta þess. Fjölmargar leiðir eru til þess að ná slíkum markmiðum, sérstaklega þegar sáttin er, þrátt fyrir allt, svo mikil — eins og ég held að hún sé — um þýðingu miðhálendisins og náttúru þess. Ég hef enga samúð með þeim sem vilja fara upp á hálendið með gröfur og gera óskunda. Ég held að hugmyndir um svoleiðis gauragang sé á hröðu undanhaldi.“

Hann segist þó geta tekið undir áhyggjur þeirra sem eru á móti frumvarpinu:

„Ef ég reyni hins vegar að finna einhvern flöt sem ég tengi við, á áhyggjum þeirra sem lýsa efasemdum um formlegan þjóðgarð, þá er hann helst þessi: Ef svæðið verður þjóðgarður, undir stjórn og stofnun, hverfur þá mögulega ævintýrið? Deyr leyndardómurinn? Verður allt í einu kominn þarna yfirmaður? Hvað ef hann er ömurlegur, eins og stundum vill verða? Verður þetta einhvers manns land? Mun hálendið allt í einu sogast inn í alls konar árekstra stofnanalegra hagsmuna og enda fjársvelt og utangarðs á fjárlögum? Hvað verður nákvæmlega fengið með þjóðgarði umfram það sem við eigum nú þegar?  Ég styð hugmyndina, en ég held að það yrði gott að útskýra þessa hlið ögn betur.“

Þegar orðið þjóðgarður

Guðmundur nefnir að þetta svæði sé afar sérstakt:

„Það eru ekki margar þjóðir sem geta státað af svo aðgengilegri nálægð við svona víðfema auðn, svona þögult víðerni, svona samspil birtu og fjalla, svona drunga og svona ró. Hálendið er auðvitað einstakt. Hálendið er eins fjarri því að vera byggð og hægt er. Fyrir fólk sem vill flýja borgir, annað fólk og rússíbana eru líklega fáir staðir betri.“

Menningarleg sameign

Guðmundur segir miðhálendið, í mikilvægum skilningi, þegar vera orðið að þjóðgarði, þaðan sem ógrynni þjóðsagna og ævintýra séu uppsprottin:

„Áhrif þessa svæðis á það hvað það þýðir að vera Íslendingur eru gríðarleg. Enginn á sumarbústað þarna. Auðmenn eiga þetta ekki. Enginn á ættir sínar að rekja þangað. Enginn einn, umfram annan, getur slegið eign sinni á þetta svæði. Það bara er þarna. Leyndardómsfullt og þögult. Það er menningarleg sameign.“