Í dag kukkan 10.44, þegar klukkuna vantar sextán mínútur í tíu, eru sjálfar vetrarsólstöðurnar, það er syðsta og lægsta staða sólarinnar á árinu. Eftir það fer daginn að lengja á ný. Þetta er hringrás himintunglanna og lífsins sem við mennirnir fáum að taka þátt í þá áratugi sem mannsævin er.

Það er kominn tími til að huga að jólunum, hátíð ljóss og friðar. Ég er í þeim hópi sem gerir það frekar með áhlaupi en með löngum og skipulögðum undirbúningi.

Það eru ýmis mikilvæg mál sem þarf að pæla í og eitt og annað smálegt sem bjátar á líka. Það er til dæmis voða erfitt að finna gjafir handa sumu fólki. Í því efni er eiginkona yfirleitt mesti hausverkurinn.

Svo eru spurningar eins og hvers vegna eru svona margar skemmdar og lélegar mandarínur í kössunum sem maður kaupir í stórmörkuðum? Þetta er sannkallað áhyggjuefni fyrir okkur mandarínuunnendur.

Og af hverju vaxa hýasinturnar svona hratt þegar þær eru komnar inn í stofuhita? Það er eins og þær vaxi strax úr sér – og af þeim kemur ekki sama lykt og í gamla daga. Hefur eitthvað verið átt við erfðaefnið í þeim? Fátt veit ég jólalegra en lykt af hýasintum.

Ég fór að fletta bók sem Gylfi Gröndal tók saman með íslenskum jólakvæðum – í leit að hinu dýpra jólaskapi. Uppáhalds jólakvæðið mitt hefur lengstum verið það sem heitir einfaldlega Jól og er eftir Stefán frá Hvítadal, byrjar svona:

Þau lýsa fegurst
er lækkar sól
í blámaheiði
mín bernsku jól.

En þarna rak ég líka augun í kvæði sem ég hafði ekki séð áður og er eftir Jón úr Vör, Desember er heiti þess, það fangar þennan árstíma sérlega vel:

Vetrarjómfrú
með langar fléttur,
rólur
handa englum

stráir örsmáum
rúsínum
á hlaðsteinana:

Kandíshjarta,
gullterta,
silfurkleina,
stjörnubjart
jólabrauð.

Uppi í
norðurljósaskýjunum
kindur á fjörubeit.

Hér fylgir svo falleg gömul jólamynd frá Reykjavík. Fólk á skíðasleða, ennþá grindverk kringum Austurvöll og jólatréð þar ekki ýkja stórt.