Chilebúar eiga sinn 11. september, minningin um hann er ekki síður skelfileg en um 11. september í Bandaríkjunum.

Það var fyrir fjörutíu árum að herforingjarnir í Chile tóku völdin undir forystu Augustos Pinochet. Réttkjörinn forseti landsins, Salvador Alliende, beið bana í valdaráninu. Á bak við stóð Bandaríkjastjórn. Einn af skúrkunum sem þar var að verki er enn á lífi, Henry Kissinger. Um hann skrifaði Christopher Hitchens fræga bók þar sem hann sýndi fram á að Kissinger væri samsekur um stríðsglæpi.

Eftir þetta rann mikið morð- og grimmdaræði á herforingjana. Fólk var lokað inni í fangelsum og á íþróttaleikvöngum, svelt, pyntað og myrt. Margir Chilebúar flúðu land – þetta var einn þeirra atburða sem hreyfði mest við almenningsálitinu þessum tíma. Örlagaatburður.

Einn þeirra sem var myrtur af herforingjaklíkunni var söngvarinn og leikhúsmaðurinn Victor Jara. Hendurnar sem hann notaði til að leika á gítar voru mölbrotnar en síðan var hann skotinn – með 44 byssukúlum.

Fólið Pinochet þurfti hins vegar aldrei að gjalda fyrir glæpi sína.

Victor Jara söng og samdi mörg falleg lög og sótti mjög í ríka ljóðahefð lands síns – Chile á tvo Nóbelsverðlaunahafa, bæði ljóðskáld, Gabrielu Mistral og Pablo Neruda. Hann varð píslarvottur og nafn hans lifir í Suður-Ameríku, til dæmis tileinkaði Roger Waters honum tónleika þegar hann spilaði í Chile í fyrra.

Hér er eitt frægasta lag Victors Jara, hið sérlega fallega Te recuerdo Amanda – Ég man þig Amanda, göturnar voru blautar og þú hljópst að verksmiðjunni þar sem Manuel vann.