Ég fór suður í Keflavík um daginn með Jóni Kalman Stefánssyni – tilefnið er ný skáldsaga hans, Fiskarnir hafa enga fætur.

Eitt af því sem við ræddum þarna í gamla heimabænum hans var hveru stórar eyður væru í söguþekkingu og sagnaritun.

Til dæmis er það svo að ekki er til neitt sagnfræðirit sem gerir varnarliðinu (sumir vildu kalla það hernám) almennilega skil. Þá meina ég ekki út frá herfræðilegu sjónarhorni, heldur því hvernig samskipti Íslendinga og hersins voru, hermanginu svokallaða, menningaráhrifunum – sem líka var kölluð hugarfarsspilling –, hinum endalausu deilum um herinn, þeim sem urðu ríkir á hernum og þeim sem fengu atvinnu hjá honum. Og hvernig við reyndum að mjólka herinn, en vorum í leið með reglur eins og að svartir hermenn fengju ekki að vera í liðinu.

Þarna er í rauninni stórt gat.

Á Facebook var umræða um að það vantaði líka almennilega sögu Sambands íslenskra samvinnufélaga. Um það hvernig þessi merka hreyfing varð svo valdamikil, um hin miklu ítök hennar í stjórnmálum og hvernig hún spilltist smátt og smátt, gliðnaði loks í sundur – en varð grunnurinn að viðskiptaveldi fyrrverandi starfsmanna SÍS sem sáu sér leik á borði.

Þarna er önnur eyða. Það þarf að skrá þessar sögur til að við áttum okkur á stóru línunum í lýðveldissögu okkar. Því miður held ég að við séum býsna blind gagnvart henni.