Ingi F. Vilhjálmsson, blaðamaður á DV, ritar athyglisverða grein um hrunið, störf lögmanna og ályktanir félags þeirra.

Ingi er heimspeki og sagnfræði, en það er ekki síður áhugavert við bakgrunn hans að hann er kominn af mikilli fjölskyldu lögmanna.

Faðir hans er Vilhjálmur H. Vilhjálmsson hæstaréttarlögmaður, og tveir bræður hans, Vilhjálmur og Finnur, eru líka lögfræðimenntaðir.

Ég mæli með því að menn lesi alla grein Inga, en niðurlag hennar er svohljóðandi:

— — —

„Ég held að um aðild ýmissa lögmanna í íslenska bankahruninu megi segja að þeir hafi teygt og togað mottó lögmanna nær og fjær: Að starf þeirra gangi út á gæta hagsmuna umbjóðandans til hins ýtrasta, það langt að farið hafi verið fram yfir mörk hins siðlega og að öllum líkindum fram yfir mörk hins löglega líkt og rannsókn eftirlitsaðila bendir til. Segja má að margir lögfræðingar hafi að öllum líkindum fallið í sömu gryfju og þeir sem stjórnuðu íslensku bönkunum fyrir efnhagshrunið sem létu mottóið: Hámarka ber hagnað (stærstu) hluthafanna, leiða sig á villigötur sem síðar leiddi til hrunsins meðal annars.

Út af því að eðli starfs lögmannsins gengur ekki út á sannleiksleit heldur hagsmunagæslu fyrir þá aðila sem leita til þeirra, er mjög mikilvægt að gleyma því ekki að lögmenn eru sjaldnast hlutlausir þegar þeir tjá sig um mál á opinberum vettvangi; þeir gera það yfirleitt vegna þess að þeir eru að verja hagsmuni umbjóðenda sinna á einhverrn hátt eða annan. Það er það sem þeir vinna við að gera: Sannleikurinn kemur þar hvergi nærri líkt og í öðrum starfsgreinum þar sem markmiðið er sannleikurinn ef vel er unnið og heiðarlega. Sumir geta unnið við slíkt; aðrir ekki. Einhverjir þurfa vissulega að gera það en alltaf ber að hafa í huga að lögmaðurinn er ekki sannleiksleitandi heldur reynir hann að hámarka hagsmuni umbjóðandans sama hver sannleikurinn er. Oft á tíðum eru ummæli lögmanna í fjölmiðlum sama merki brennd.

Um þetta eðli lögmennskunnar sagði gríski heimspekingurinn Platón í samræðunni Þeætetusi að munurinn á starfa lögfræðingsins og heimspekingsins væri sá að lögfræðingar framkalli sannfæringu á meðan heimspekingar komast að sannleika, eða þekkingu. Svo segir Platón: ,,,Þessir menn (lögfræðingar og mælskulistamenn), að mínu mati, nota list sína til að búa til sannfæringu, ekki með því að kenna fólki, heldur með því að láta fólk dæma eins og þeir sjálfir vilja.“

Gleymum þessu nú ekki þegar við lesum næstu ályktun Lögmannafélagsins sem samin verður undir rós í annarlegum tilgangi og sem ætlað er leggja stein í götu sannleikans: rannsóknarinnar á íslenska efnhagshruninu. Hið sama á við um orð lögmanna almennt séð; oftast eru þeir að verja einhverja hagsmuni þeirra sem þeir vinna fyrir þegar þeir tjá sig. Tökum orðum þeirra með fyrirvara og á gagnrýninn hátt. Þessu hefur verið ábótavant hér á landi á liðnum árum.“