Leppur og Skreppur Alltaf erfitt að átta sig á hlutunum.
Fjárfestarnir Cosser og Vissers eru skondið par. Köllum þá því Lepp og Skrepp.
Eins og sagan segir þá áttu þeir bræður systur sem hét Leiðindaskjóða.
Spurningin er hver þessi Leiðindaskjóða er í raun.
Komist einhver að því þá vitum við hver hinn raunverulegi fjárfestir er.
— — — —
Um séreignalífeyrissparnað
Mér finnst ákveðins misskilnings gæta með séreignalífeyrissparnaðinn. Þeir sem á honum þyrftu að halda við núverandi aðstæður ættu að fá mánaðarlegar greiðslur úr sjóðnum, sem yrði skattlagt með sama hætti og laun. Þessu fé ætti að ráðstafa beint inn á útgjaldadreifinga-reikning sjóðsfélaga í viðskiptabanka viðkomandi. Mánaðarleg greiðsla ætti að taka mið af þeim fjárhagslegu aðstæðum sem viðkomandi væri í, s.s. að atvinnuleysi, stórkostleg hækkun á mánaðarlegum greiðslum vegna t.d. erlendra lána, eða tekjulækkun.
Það virðist gæta misskilnings á þörf almennings fyrir þessa fjármuni í því frumvarpi sem þingmenn sjálfstæðisflokks hafa lagt fram. Almenningur þarf ekki á því að halda að lækka höfuðstól veðlána vegna íbúðarkaupa um 2-3 millj. því það myndi þýða m.v. 40 ára lán á 5,5% vöxtum að greiðslubyrði myndi lækka um 10-15 þús. Sú lækkun myndi lítil sem engin áhrif hafa á fjárhagslega stöðu viðkomandi sjóðfélaga.
Það er eins og þingmenn skilji ekki vanda fólks. Fólk þarf pening til að greiða mánaðarlegar afborganir til að halda í hús sín og aðrar eignir. Það þarf ekki að lækka höfustól eigna. Þetta snýst um mánaðarlega afkomu.
Maður skilur ekki heldur afstöðu lífeyrissjóðanna. Það þarf ekkert endilega að selja einhverjar eignir sem liggja í séreignasparnarleiðum. Unnt væri fyrir sjóðina að lána séreignaleiðum handbært fé út á veð í eignum séreignaleiðanna. Þannig væri hægt að borga til sjóðfélaga mánaðarlegar greiðslur t.d. í 2 ár eða á meðan versta ástandið varir.
Þessar útgreiðslur myndu þannig ekki þurfa að nema öllum höfuðstól séreignasparnar, heldur bara það sem þyrfti til að brúa þetta erfiða bil sem er framundan.
Dæmi:
Einstaklingur sem missti vinnuna og hafði útborgað 300 þús. kr. Fær í atvinnuleysisbætur útb. 140 þús. Hann þyrfti kannski á að halda 80-100 þús. kr. á mánuði til að eiga fyrir því nauðsynlega og greiðslum af lánum. Ef hann fengi greitt úr séreignasjóði sínum 150 þús. kr. á mánuði, þannig að útborgað eftir skatt yrði þetta um 80-90 þús., gæti hann framfleytt sér og sínum.
Það þarf að hugsa þetta upp á nýtt.
——
Ástæður fyrir því að reka bankastjóra Seðlabankans
Hér eru nokkrar ástæður fyrir því að reka bankastjórana, fengið að láni frá Helga Hjörvar:
1. Seðlabankinn er gjaldþrota. Stjórnendur hans töpuðu 150 milljörðum í óvarlegri lánastarfsemi til svokallaðra „óreiðumanna” í því sem kallað var ástarbréfaviðskipti. Þetta jafngildir hálfri milljón króna á hvert mannsbarn í landinu.
2. Seðlabankinn nýtti ekki góðu dagana til að byggja upp gjaldeyrisvaraforða í samræmi við vöxt fjármálakerfisins, þrátt fyrir ábendingar um nauðsyn þess, m.a. frá Þorvaldi Gylfasyni. Viðbúnaður bankans við fjármálakreppu var því í skötulíki.
3. Jafnvel í vor synjaði bankinn láni frá J.P. Morgan sem bauðst á góðum kjörum og nam hærri fjárhæð en aðstoð Alþjóðagjaldeyrissjóðsins nú. Lýsir það ótrúlegu vanmati á viðbúnaðarþörf.
4. Bankinn áttar sig ekki á hlutverki sínu í fjármálastöðugleika og beitti ekki stjórntækjum sínum til að hemja vöxt bankanna, heldur lækkaði þvert á móti bindiskyldu sem var mjög misráðið.
5. Seðlabankinn hefur nær aldrei náð verðbólgumarkmiði sínu frá því honum var sett það í upphafi aldarinnar.
6. Bankinn vanmat augljóslega áhrif of sterks gengis á neyslu og fjárfestingagleði og þar með þenslu.
7. Að geyma gjaldeyrisforða þjóðarinnar á Englandi eftir að Icesave-vandinn var ljós og hætta á frystingu hans, er líkt því að vera í sjóorrustu hjá skipstjóra sem gleymdi púðrinu í landi. Yfirsjónin ætti að varða við þjóðaröryggi.
8. Óviðunandi er að stjórnendur Seðlabankans hafi frétt það í London í febrúar sl. að íslensku bankarnir væru í alvarlegum vanda. Ætlast verður til þess vegna stöðu og hlutverks bankans að hann hefði átt að uppgötva það sjálfur og fyrr.
9. Óskiljanlegar eru ívilnanir hinn 15. apríl í tengslum við bindiskyldu vegna útibúa erlendis eftir þær upplýsingar sem Seðlabankinn hafði fengið í London.
10. Hafi Seðlabankinn fengið svo greinargóðar upplýsingar um stöðu bankanna í London er skýrsla bankans um fjármálalegan stöðugleika frá maí sl. beinlínis villandi upplýsingagjöf.
11. Ófaglegt er að engin viðbragðsáætlun hafi verið til í bankanum vegna fjármálakreppu.
12. Lækkun og hækkun vaxta á víxl jók ekki trúverðugleika.
13. Óheppilegt var og trúlega viðvaningsháttur að Seðlabankinn keppti við viðskiptabankana um fjármagn, m.a. með skuldabréfaútgáfu og í lánalínum.
14. Viðvaningsháttur var að bankinn þagði þegar fréttir bárust af því að hann væri ekki með í samningum norrænu seðlabankana við þann bandaríska. Að bankinn skyldi ekki ná samningum við þann bandaríska var nógu slæmt en þögnin jók á ótta og óvissu og gróf enn frekar undan trúverðugleika á ögurstundu.
15. Ákvörðun um ríkisvæðingu Glitnis var stórslys. Svo röng var hún að stjórnvöld vonuðust fljótlega eftir þroti bankans svo ekki þyrfti að efna samninga! Hve illa er þá komið fyrir trúverðugleika Seðlabankans?
16. Fum og fát í gengismálum dró enn frekar úr trúverðugleika og fagmennsku í Seðlabanka Íslands. Ákvörðun um að festa gengið við 175 stig verður lengi kennd sem hrapaleg mistök, enda lifði „staðfesta” bankans í gengismálum aðeins í tvo daga, því oftrúin á krónuna var svo víðs fjarri veruleikanum á gjaldeyrismarkaði. Hún hefur síðan fallið um tugi prósenta.
17. Kastljósviðtal við formann bankastjórnar hjálpaði ekki til við að verja stærsta fyrirtæki landsins, Kaupþing, falli.
18. Þyngra er en tárum taki ótímabær yfirlýsing Seðlabankans um svokallað Rússalán. Bæði spillti það mjög þeim lánasamningum sem Geir Haarde hafði átt frumkvæði að og einnig orðspori okkar á alþjóðavettvangi.
19. Fyrrnefnt Kastljósviðtal, sem m.a. var birt í Wall Street Journal, dró nokkuð úr trúverðugleika íslensks fjármálakerfis á viðkvæmu augnabliki. Einkum þau ummæli sem voru þýdd svo:…Iceland is „not going to pay the banks’ foreign debts”.
20. Óheppilegt var að seðlabankastjóri skyldi hóta stjórnarformanni stærsta fyrirtækis landsins knésetningu.
21. Óheppilegt er að seðlabankastjóri dylgi um viðskipti einstaklinga við bankakerfið og ástæður beitingar hryðjuverkalaga.
22. Óheppilegt er að seðlabankastjóri aflétti einhliða trúnaði af fundum sínum með forystumönnum ríkisstjórnarinnar og samningum við IMF.
23. Óheppilegt er að seðlabankastjóri veiti seðlabankastjórum annarra ríkja tilsögn í mannasiðum.
— — —
Hvalveiðar
Nokkrar spurningar varðandi hvalveiðar og kvóta sem gott væri að fréttamenn fyndu útúr fyrir þjóðina:
1. var byrjað að laga til í hvalstöðinni í fyrravor?
2. á hvaða forsendum fóru framkvæmdir af stað hjá hvalaútgerðum?
3. hverjir fengu úthlutað kvóta? Hafa þeir aðilar tök á að veiða hvali?
4. hvaðan koma tölur um að 2-300 störf skapist?
5. við hvað eiga þessi hundruð manna og kvenna að vinna og hvar (á hvaða skipum, í hvaða vinnslu og hvar á landinu?)
6. hafa náðst samningar um sölu á afurðunum?
7 náðust samningar um sölu á hvalafurðum í fyrra eða árin áður þegar veiðar voru leyfðar?
8. hvert var heildarverðmæti þeirra hvalaafurða sem tókst að selja?
9. náðist að veiða uppí 9 dýra langreyðarkvóta síðast
10. eru menn bjartsýnir á að það takist núna?
— — —
Gjallarhorn FME
Mig langar að vekja athygli þína á nokkru sem ég sá á heimasíðu Fjármálaeftirlitsins í dag. Þar virðist nýlega hafa verið laumað inn (í hægra hornið efst) fyrirbæri sem kallað er „gjallarhornið“.
Þegar ýtt er á takkann kemur útskýring á fyrirbærinu sem hefst þannig:
„Ef þú hefur orðið var við hugsanlegt misferli í störfum þínum fyrir fjármálafyrirtæki getur þú nýtt þér ábendingargluggann hér að neðan til að senda inn ábendingu til Fjármálaeftirlitsins, nafnlaust eða undir nafni. Fjármálaeftirlitið mælist þó til þess að fólk komi fram undir nafni og gefi frekari upplýsingar. Við förum yfir allar ábendingar og könnum hvort ástæða sé til afskipta af hálfu Fjármálaeftirlitsins….“
„Betra seint en aldrei“ var það fyrsta sem mér datt í hug þegar ég sá þetta. Að fólk sem grunar eða veit eitthvað misjafnt sem varðar banka- og fjármálahrunið, geti sent in ábendingar til ábyrgra aðila sem vonandi gera eitthvað við þær.
Vildi bara benda þér á þetta svo þú getir bent öðrum á það á vefsíðunni þinni. Það eru vafalaust ekki margir sem taka eftir þessu, a.m.k. var bara tilviljun að ég sá þetta.
Bestu kveðjur og þakka þér fyrir eljuna við að upplýsa og grafa.
— — —
Fjármögnun útrásarinnar
Þínar spurningar og svör eftir bestu getu.
„Kemur þá í ljós að útrásin var að stóru leyti kostuð af fé úr íslenskum bönkum?“
Já, þess vegna stækkuðu þeir svona mikið á skömmum tíma, íslensku fyrirtækin voru forsendan og þess vegna er þessi náni samgangur á milli bankanna og stóru fyrirtækjanna.
– Voru heildarútlán bankanna um eða yfir 10 þúsund milljarðar?
Meira, 14.400 milljarðar (sjá meðf.skjal)
arshlutareikningar-bankanna-juni.pdf
– Voru 60% þessara útlána til „erlendra aðila“ (útrásin)
Meira, 80%. Sjá frétt http://www.visir.is/article/20081117/VIDSKIPTI06/312826436/1038
– Voru 30% þessara útlán til íslenskra fyrirtækja? (útrásin að stórum hluta þ.m.t. bankarnir sjálfir)
Sést ekki í reikningum bankanna, en ef 80% ( 11.500 milljarðar) af útlánum bankanna voru ekki á Íslandi þá er ekki ólíklegt að minnsta kosta helmingur (40%, eða 5.750 milljarðar) hafi verið til íslensku útrásarvíkinganna (Baugur er talinn skulda þeim 1.000 milljarða)
– Nema útlán bankanna til útrásarinnar a.m.k. 8 þúsund milljörðum?
Sjá hér að ofan.
– Eru „eignir“ bankanna (sem miklu eiga að bjarga) nær eingöngu útlán þeirra?
Já, þú sérð það á stöðunni 30. júní (skjal) : 9200 millj. til fyrirtækja og einstaklinga, 1200 milljarða til annara fjármálastofnanna, 3900 milljarðar annað (skuldabréf fyrirtækja, afleiður, fjárfestingarvarnir, hlutabréf og ofl)
Það sem eru góðar eignir fóru yfir til nýju bankanna (skuldir einstaklinga og íslenskra fyrirtækja) sem er um leið stærð nýju bankanna um 3000 milljarðar. En þetta uppgjör er ekki alveg klárað eins og heyrist í fréttum.
– Hver eru veðin fyrir lánum bankanna til útrásarinnar? (Viðskiptavild?)
Bakkavör er gott dæmi um það. Heildareignir Bakkavarar eru 1700 millj. sterlingspunda, af því er 820 millj. sterlingspunda viðskiptavild sem hverfur um leið og félagið lendir í vandræðum. Önnur verðmæti myndu seljast á innan við hálfvirði ( t.d. birgðir fara mun lægra) og þá eru verðmætin komin í ca. 15 – 20% af bókfærðu virði í dag, þá á eftir að borga forgangskröfur eins og laun.
— — —
Reikningurinn sendur á Litlu Gunnu og Litla Jón
Gengi krónunnar var hátt, alltof hátt. Því olli mikið innstreymi erlends gjaldeyris, annars vegar vegna beinnar spákaupmennsku í tengslum við himinháa íslenska vexti, hins vegar (sem tengist líka hinum mikla vaxtamun) vegna gríðarlegs innflutnings banka og annarra fjármálafyrirtækja á erlendum gjaldeyri sem skapaði eftirspurn eftir krónunni.
Sérfræðingar, einkum bankanna (í greiningardeildum) sögðu og síendurtóku að eðlilegt gengi krónunnar væri gvt 135 til 145, en þá var gvt mun lægri, 110 til 120.
Í ágúst 2004 hófu bankarnir að lána, í reynd án takmarkana, til íbúðakaupa. Mikil verðbólga hófst á íbúðamarkaði. Nokkrum misserum síðar, 2006-2007, var orðið miklum mun dýrara að kaupa íbúðir en hafði verið, þeir sem þurftu að kaupa urðu því að taka hærri lán en ella.
Bankarnir buðu fyrirtækjum og síðan almenningi „erlend“ lán. Þetta voru þó ekki gjaldeyrislán, heldur lán í íslenskum krónum, en tryggð af hálfu lánveitandans með gengistengingu við tilteknar erlendar myntir. Að auki voru þau tryggð með fasteignaveði, hjá einstaklingum í íbúðum, og með persónulegri ábyrgð lántaka. Tvöföld trygging auk gengisbindingar.
Bankarnir tóku erlend lán, skiptu í krónur og lánuðu krónur. Hvar var hinn erlendi gjaldeyrir? Keyptu þeir sjálfir gjaldeyrinn gegn krónum sem þeir fengu að láni hjá lífeyrissjóðum, innistæðueigendum og fjárfestum (peningamarkaðssjóðir)?
Í mars 2007 fór krónan að hrynja. Það sést á opinberum gögnum Seðlabankans að skömmu fyrir öll ársfjórðugsuppgjör bankanna féll krónan, þegar þessi þróun er sett upp í graf sést að hún er fullkomlega kerfisbundin. Svo kom stóra hrunið í október 2008 og gvt fór langt yfir 200, en ekki 135 til 145 eins og „sérfræðingarnir“ höfðu sagt okkur.
Af þeim takmörkuðu upplýsingum sem hafa verið gerðar opinberar blasir við þessi mynd:
Bankarnir keyrðu upp gengi krónunnar, lánuðu almenningi á meðan krónur bundnar við tiltekið lágt gengi erlends gjaldmiðils.
Bankarnir keyrðu niður gengi krónunnar og innheimta nú 100% til 150% hærri endurgreiðslu lánsins. Milljónin sem þeir lánuðu í gær er orðin að sirka 2,3 milljónum í dag.
Hvaða vit er í því, að senda reikninginn fyrir þetta eingöngu til Litlu Gunnu og Litla Jóns? Á enginn annar að bera áhættu af þessu ráðslagi öllu? Þurfa fjárfestar aldrei að bera áhættu, ef almeninngur er annars vegar? Litla Gunna og Litli Jón tóku bara milljón að láni, þau tóku ekki þessar rúmlega tvær sem þau nú eru rukkuð um. Jafnvel harðsvírðuðustu mafíósar í New York létu sér ekki detta í hug slíka okurvexti.
Kannski var þetta ekki skipulagt, ekki fyrirfram ákveðið að þetta gerðist á þennan hátt. En, atburðarásin varð þessi.
— — —
Endurskoðendur sem brugðust
Ábendingar þínar undanfarið um hvernig endurskoðendur hafa brugðist
eru mikilvægar. Þetta er einn alvarlegasti þáttúrinn í loftbólu
íslenska hlutabréfamarkaðarins, þar sem allir voru blekktir um
raunvirði félaganna. Í Bandaríkjunum væri komin af stað umfangsmikil
lögreglurannsókn með handtökum og gæsluvarðghaldsúrskurðum. Hér gerist
lítið sem ekkert. Ætlar nýi dómamálaráðherrann að hlutast til um að
KPMG og félagar verði nú teknir á beinið? Í stað þess að þessi félög
maki nú krókinn á skilanefndum bankanna?
— — —
Um skýrslu Kaupþings
Skoðaðu vel bls. 21 þar sem kemur fram að afskriftir á útlánum til viðskiptavina í Nýja Kaupþingi eru 66% af yfirteknum útlánum…… og það er ekkert hægt að gera fyrir einstaklingana.
Nú vakna fullt af spurningum eins og t.d.
Hvaða skuldir er verið að afskrifa, þ.e. hver skuldar hvaða upphæð og hvað á að afskrifa á hann? Er ekki hægt að fá lista með nöfnum skuldara sem eru að fá niðurfellingu?
Er búið að afskrifa skuldir stjórnenda gamla Kaupþings í þessari skýrslu?
Nú er staðið vörð um fjármagn fjármagnseigenda og þjóðin er búinn að greiða 200 milljarða inn í peningamarkaðssjóðina til að róa fjármagnseigendur sem áttu þar peninga.
Ég spyr hvort standi til að verja jafn miklum fjármunum til greiðslu skulda almennings? Ef svarið er nei. Þá er spurningin hvers vegna er fjármagnseigendum og skuldurum mismunað á þennan hátt?
Nú liggur fyrir að Nýji Kaupþings bankinn afskrifar 66% af öllum þeim útlánum sem hann yfirtekur, hvað má búast við því að lántakendur fái mikla lækkun af sínum skuldum?
Í þessu ljósi ber að skoða þá staðreynd að Nýi Landsbankinn sem tók yfir skuldir Baugs….. sendi þann pakka aftur til skilanefndarinnar og því er Nýi Landsbankinn ekki að yfirtaka lán til félaga sem hann treystir sér ekki til að yfirtaka….. er ekki unnið eftir sömu reglum varðandi Nýja Kaupþing?
Svo eru ótal önnur atriðið sem mér finnst gjörsamlega út í hött í fréttum þessa dagana.
Tökum dæmi; stýrivextir 18%. Spurt er hvers vegna eru þeir svona háir? Svar til að tryggja jákvæða óverðtryggða vexti. Fréttamaður lætur þar við sitja. Mér finnst vanta að það sé þjarmað að mönnum, t.d. með því að segja, já þetta er athyglisvert svar í ljósi þess að bæði í Bandaríkjunum og Bretlandi eru stýrivextir að nálgast núllið og þessar þjóðir eru ekki komnar í nærri jafnmiklar efnahagslegar þrengingar og Íslendingar en samt eru stjórnendur þessara ríkja ekkert að spá í að passa upp á að hafa jákvæða raunvexti, eru vaxtastefnur þessara landa rangar?
Ég gæti haldið áfram í allan dag, en læt þetta gott heita í bili.
— — —
Kjaraskerðing og biðlaun ráðherra
Ég get ekki lengur orða bundist. Ég vinn hjá Heilsugæslu höfuðborgarsvæðisins og er hjúkrunarfræðingur. Eins og alþjóð er kunnugt á heilsugæslan að taka á sig kjaraskerðingu eins og margir aðrir. Ein af sparnaðarleiðunum er að skerða laun allra sem eru með heildarlaun yfir 300 þús kr á mánuði um 6-10%. Með því á að nást yfir 200 milljóna sparnaður á árinu. Í gær komu menn á jeppa með bréf heim til mín. Laun mín munu skerðast um rúmar 30 þús kr á mánuði frá og með 1. maí. Í augum ráðamanna og hálaunafólks er þetta kannski ekki stór upphæð, en nú á tímum þegar allt er á fallanda fæti munar mig og fjölskyldu mína verulega um þessa upphæð. Mér hefur nú samt verið bent á að ég eigi ekki að kvarta, ég megi þakka fyrir að hafa vinnu. Það er alveg satt. En samt get ég ekki verið annað en öskureið. Ég eins og margir fleiri hjúkrunarfræðingar tók ekki þátt í góðærinu af því ég var (og er) ekki hátekjumanneskja. Meðan ég og kollegar mínir þræluðum okkur út í streitu- og álagsvinnu og neyddumst til að vinna ómælda yfirvinnu vegna manneklu dönsuðu aðrir í kringum gullkálfinn. En í dag þegar ég virkilega þyrfti á yfirvinnu að halda er það stranglega bannað og til að bæta gráu ofaná svart kemur síðan skipun frá fyrrverandi heilbrigðisráðherra um flatan niðurskurð.
Ég er alveg tilbúin til að taka á mig kjaraskerðingu ef það skilar e-u í ríkiskassann þ.a. hægt sé að halda í e-n hluta af velferðarkerfinu. En ég er bara ekki tilbúin í þetta rugl sem er í gangi núna. Og af hverju ekki? Jú, því svo virðist sem flestir okkar fínu ráðherra í fráfarandi ríkisstjórn sem sigldu sofandi að feigðarósi ætli að þiggja biðlaunin sín upp á tugi milljóna. Því eins og fráfarandi fjármálaráðherra sagði: Maður tekur það sem er að manni er rétt. Er ekki allt í lagi? Hér á að hirða af okkur venjulegum borgurum sem eigum ekki lúxusjeppa og flatskjái peninga sem að fara síðan í að borga biðlaun ráðherra í stað þess að koma velferðarkerfinu okkar til góða. Ég upplifi að það sé hið besta mál að plokka af mér nokkra þúsundkalla því margt smátt gerir eitt stórt. En það er nú líka þannig að fátt stórt gerir heilan helling.
Mér finnst mikilvægt að þessu sé haldið vakandi, að það verið meiri umræða um þessi tugmilljóna biðlaun. Af hverju er hægt að skerða laun okkar hinna með einu pennastriki, en ekki hægt að stoppa þetta af?
— — —
Staða Hæstaréttar
Við þær breytingar sem verða með nýrri stjórnarskrá og stjórnskipan á stjórnlagaþingi, er vert að athuga stöðu Hæstaréttar og skipunar dómara þar.
Eins hlýtur að koma til skoðunar með hvaða hætti dómarar á öðrum dómsstigum verða valdir.
Munu lögmenn rísa öndverðir gegn þeim breytingum sem þar verður að gera og verja núverandi fyrirkomulag með kjafti og klóm.
Hingað til hafa lögmenn verið svolítið sér á báti, viljað hefja sig dulítið upp.
En ef málið er skoðað betur þá á þessi stétt ekki lítinn þátt í mótun ráðherraræðisins.
Lögmenn hafa verið þar allt um kring, eins þegar kemur að klækjastjórnun banka og stærri fyrirtækja þá er aldrei langt í lögmanninn.
Samt reynir stéttin sem slík að halda lágum prófíl og vera í baklandinu.
Þar sem mikil spilling er viðtekin venja, myndast goggunarröð þeirra sterku.
Það er eins og í hernum tvær línur upp.
Önnur kemur þér í þokkalega þægilega stöðu á endanum en ekkert meir.
Hin kemur þér til æðstu metorða.
Sama munstur virðist vera meðal lögmanna, fróðlegt að skoða ferla einstaklinga innan kerfisins, engar tilviljanir þar.
Spillt ?
Allavega í lagi að rugga þessum bát og sjá hvaða umræða verður úr.
