Kannski er kominn tími til að lattefólkið svari fyrir sig. Lattefólkið ætti þó kannski fremur að kallast espressofólkið, því bak við þetta býr hin ítalska aðferð til að laga kaffi.
Reyndar er þetta ekki bara íslenskt, ég sá um daginn vitnað í norskt blað þar sem var talað um fólkið „ved latte borderne i Oslo„.
Fólkið á lattestöðunum í Osló.
Og líklega er lattedrykkjan komin frá Bandaríkjunum, þótt upprunalega sé espressokaffið frá Ítalíu. Kaninn hefur alltaf drukkið lapþunnt kaffi – og nú með ókjörum af mjólk.
Málið er að uppáhellingur er svo skelfilega vondur oft og einatt. Við Íslendingar drekkum mikið kaffi, og það gera Norðmenn líka. Það er hægt að tala um kaffiþamb hjá þessum þjóðum.
Uppáhellingurinn er oft súr og á það til að standa lengi. Víða fær maður kaffi sem er lagað í stórum dunkum í lítravís. Hráefnið hefur líka einatt verið skrítið. Bragakaffi var einu sinni drukkið um allt land – ef menn smökkuðu það nú myndu þeir finna að það er varla á bragðið eins og kaffi. Svo komu Gevalia og Merrild. Það var aðeins skárra, en ekki gott.
Loks héldu innreið sína staðir eins og Kaffitár og Te & kaffi. Við það snarbatnaði kaffimenningin, þótt báðum þessum kaffikeðjum hætti til að nota of mikla mjólk að hætti Bandaríkjamanna.
Það gefur náttúrlega auga leið að bragð af kaffibaunum nýtur sín ekki sérlega vel þegar er sjóðheitt vatn er látið renna í gegnum þær stundarkorn. Ítalska espresso aðferðin, sem hefur breiðst út um heiminn, felst í því að pressa kaffið undir miklum þrýstingi og ná þannig hámarksbragði úr því. Ítalskt kaffi hefur fremur beiskan keim en súran.
Þórdís Lóa Þórhallsdóttir er athafnakona, ættuð úr Þingeyjarsýslu, sem talar um kaffidrykkju Íslendinga í viðtali við Vikublaðið á Akureyri. Sjáum hvað Þórdís hefur að segja:
„Það kemur á daginn að Lóu finnst íslenski kaffiuppáhellingurinn, langstaðinn stundum og súr í munni, vera lýti á íslenskri ferðaþjónustu. Hún saknar þess að aukinn metnaður verði lagður í kaffisopann hérlendis. „Ég er alltaf á ferðinni að leita uppi staði sem bjóða upp á annað kaffi en uppáhelling. Þar er mikið verk óunnið, en samt hafa orðið framfarir á skömmum tíma.“
Um frumkvöðla norðanlands í kaffimálum nefnir Lóa staði eins og Bláu könnuna á Akureyri og kaffihúsið í Eymundsson. „Það er nefnilega ekki lengur hægt að tala bara um að 101-íbúarnir í Reykjavík séu lattelepjandi, nú er landið allt að verða þannig!“ Sárlega vantar þó enn gott kaffi milli Akureyrar og Reykjavíkur að Lóu sögn. Á þeirri leið eru mest megnis vegasjoppur sem ekki flagga verulegum metnaði ef undan er skilið kaffihús á Blönduósi sem erfitt er að halda úti á vetrum. „Vegasjoppurnar standa sig ekki í kaffinu. Þarna er tækifæri til að búa til nýtt og skemmtilegt konsept.“
Segir Þórdís.
Þessi orð hennar – og þessi skrif – munu þó ekki breyta þeirri skoðun margra að lattefólkið sé sérstakur þjóðflokkur í landinu, heldur lítt marktækur og að það sé óþjóðlegt að drekka annað en uppáhelling, súran og langstaðinn, og helst mikið af honum.
Stílhreinn og fagur ítalskur bolli af espresso. Beiskur fremur en súr.
