Hilmar Þór Hilmarsson, prófessor við Háskólann á Akureyri, telur að árásir Ísraela á orkuvinnviði í Íran séu stórhættulegt athæfi sem geti haft alvarlegar afleiðingar fyrir alla heimsbyggðina:

„Nú berast fréttir af árásum Ísraela á eitt stærsta gassvæði heimsins í Íran. Þetta svæði, þ.e. Pars-gassvæðið er í Persaflóanum á milli Íran og Katar. Sameinuðu arabísku furstadæmin og Katar fordæma árásir á gassvæðið og óttast eðlilega viðbrögð frá Íran. Hagkerfi Katar er aðallega knúið áfram á gasútflutningi.

Bandaríkjamenn og Ísraelar hafa hingað til forðast árásir á olíu- og gasvinnslu í Íran af ótta við að Íranar myndu svara fyrir sig í sömu mynt með eldflauga- og drónaárásum á olíu- og gasframleiðslu í nágrannaríkjum sínum í Persaflóanum.

Þessi þróun er mjög alvarleg, ekki bara fyrir ríkin við Persaflóa heldur allt heimshagkerfið. Það kom í sjálfu sér ekki svo mikið á óvart að Íran réðist á herstöðvar Bandaríkjanna í ríkjunum við Persaflóa, en að ráðast á gas eða olíuinnviði er alvarlegt mál. Þessir innviðir eru líka á stórum svæðum og erfitt að verja þá.“

Stríðið kemur NATO ekki við

Hilmar telur kröfur Trumps um aðstoð NATO við stríðsreksturinn í Íran vera óraunhæfar:

„Donald Trump hefur varað við því að framtíð NATO sé slæm ef bandamenn aðstoða ekki við að tryggja að Hormússund sé opið. Samt er erfitt að sjá hvað þetta stríð kemur NATO við enda langsótt að Íran hafi ógnað öryggi NATO fyrir utan það að NATO er varnarbandalag en ekki árásarbandalag. NATO ríki Evrópu hvorki vilja né geta tekið þátt í hernaðinum gegn Íran. Þeirra áhyggjuefni er stríðið í Úkraínu sem ekki sér fyrir endann á og Bandaríkin hafa dregið sig að mestu út úr.

Eflaust telur Trump að hann eigi inni hjá NATO ríkjum Evrópu vegna aðstoðarinnar við Úkraínu. Þó NATO hafi aðstoðað Úkraínu mikið er rétt að halda því til haga að stríðið þar kemur  NATO ekki beint við vegna þess að Úkraína er ekki í NATO. Það stafar af því að aldrei hefur náðst samstaða um aðildina innan NATO.

Auk þess má halda því til haga að það var George W. Bush, þáverandi forseti Bandaríkjanna, sem hafði forystu um að ályktað yrði á leiðtogafundi NATO Í Búkarest árið 2008 að Úkraína gengi í NATO. Kanslari Þýskalands og forseti Frakklands vöruðu við þessu en urðu undir í því máli. Öllum er svo kunnugt um afleiðingarnar. Svo hefur Donald Trump sagt að Úkraína geti gleymt NATO aðild og það eftir 18 ára setu landsins í biðsölum NATO í Brussel.“

Hilmar bendir á að Trump sækist eftir bættum samskiptum við Rússa og hringi reglulega í Pútín. Rússar græði á ástandinu í Miðausturlöndum með aukinni olíusölu:

„Í núverandi ástandi vill Trump eins mikla olíu á markaðinn og hægt er og þess vegna hefur hann aflétt refsiaðgerðum á Rússland sem græðir á aukinni olíu og gassölu. Trump vill stuðla að stöðugleika á markaðnum eftir því sem hægt er. Indland kaupir rússneska olíu sem aldrei fyrr. Heyrst hefur að þess tekjuaukning Rússlands vegna ástandsins nemi um 150 milljónum Bandaríkjadala á dag. Mér skilst að Íran sé enn að flytja út olíu í gegnum Hormússund til Indlands og Kína. Hin löndin við Persaflóann geta þetta ekki.“

„Auðvitað ergir þetta NATO ríki Evrópu og ESB en Trump hefur litlar mætur á þessum löndum og stofnunum. Segir að NATO sé úrellt stofnun og að ESB hafi verið stofnað til að skaða Bandaríkin.“

Erfitt að sjá fyrir sér stríðslok

Hilmar segir að Trump vilji vinna einhliða og beita miklu herafli Bandaríkjanna. „Hann vill ekki alþjóðastofnanir eða alþjóðalög sem þvælast fyrir honum. Hann lítur á hefðbundna bandamenn með tortryggni og telur þá hafa farið illa með Bandaríkin með sníkjum sínum sem nú skulu enda. T.d. með 5% af vergri landsframleiðslu til varnarmála sem flest NATO ríki hafa engin efni á, en líka með því að draga þessi ríki inn í allskonar mál, nú átök við Íran og hernaðaraðgerðir við Persaflóann. Sennilega hefur Trump þó upprunalega talið að hægt yrði að sigra Íran fljótt með loftárásum sem myndu svo leiða til stjórnarskipta í landinu,“ segir Hilmar og telur að það verði miklum vandkvæðum bundið að binda endi á stríðið við Íran. Sennilega sé það þó vilji Bandaríkjaforseta:

„Ég sé ekki hvernig stríði Bandaríkjanna og Ísrael við Íran getur lokið með samningum á næstunni. Íranar munu gera kröfu um að refsiaðgerðum verði aflétt. Jafnvel fara fram á stríðsskaðabætur. Hvernig á svo að tryggja að ekki verði önnur loftárás á Íran? Það er ekkert traust til staðar á milli aðila. Alþjóðalög skipta litlu máli við svona aðstæður. Þó að þetta líti ekki vel út vonar maður samt að Bandaríkin, Ísrael og Íran átti sig á því að það tjón sem allt heimshagkerfið getur orðið fyrir vegna þessara átaka sé það mikið að best sé að hætta þessum átökunum og setjast við samningaborðið. Ég er ekki bjartsýnn en ég held að Donald Trump vilji nú finna leið til að ljúka þessu stríði.“