Guðrún Karls Helgudóttir, biskup Íslands, segir Þjóðkirkjuna hafa tekið miklum breytingum á undanförnum árum og lært af erfiðum málum í fortíðinni. Hún leggur áherslu á að kirkjan þurfi að standa með fólki, axla ábyrgð og bregðast við þegar áföll eða brot koma upp.
„Kirkjan hefur lært af sögunni og ég er nokkuð viss um að það munu koma upp mál. Það er bara þannig í mannlegu samfélagi,“ segir Guðrún. Hún segir þó að viðbrögð kirkjunnar séu í dag allt önnur en áður og að skýrari verkferlar og ábyrgð hafi verið innleidd. „Það er ekki í boði að þjóna í Þjóðkirkjunni og vera uppvís að ósæmilegri hegðun og hvað þá kynferðislegri áreitni eða ofbeldi.“
Guðrún segist í viðtali við Þorstein Einarsson á Karlmennskan lengi hafa upplifað misræmi milli þeirrar kirkju sem hún þekkir og þeirrar myndar sem birtist í umræðu og fjölmiðlum, sérstaklega þegar deilur um hjónaband samkynhneigðra stóðu sem hæst.
„Mér hefur lengi vel þótt svona umræðan um þetta oft vera svolítið óréttlát og óvægin gagnvart kirkjunni,“ segir hún og bætir við að hún hafi síðar áttað sig á áhrifum embættis síns: „Fólk hlustar mest á það sem biskupinn segir. Það er bara þannig og núna skil ég það betur.“
Hún bendir á að innan kirkjunnar hafi lengi verið víðtækur stuðningur við réttindi hinsegin fólks. „Við vorum yfir 100 prestar sem skrifuðum undir að við studdum hjónaband samkynhneigðra,“ segir hún.
Ein stærsta breytingin, að mati Guðrúnar, er að prestar eru ekki lengur embættismenn heldur starfsmenn Þjóðkirkjunnar, með sambærileg réttindi og skyldur og á öðrum vinnustöðum.
„Kirkjan þarf til dæmis að geta losað sig við mig ef að ég myndi fara yfir mörk hjá einhverjum. Það er bara þannig,“ segir hún.
Hún bendir á að áður fyrr hafi staðan verið flóknari þar sem prestar voru jafnvel æviráðnir og skort hafi skýra verkferla. Í dag sé hins vegar til staðar óháð teymi sem rannsakar mál og gerir fólki kleift að leita réttar síns utan hefðbundinna kerfa.
Guðrún undirstrikar að þó mál leiði ekki til ákæru þýði það ekki sjálfkrafa að ekkert hafi átt sér stað. „Þó svo að það sé ekki ákært þá þýðir það ekki endilega að viðkomandi sé saklaus,“ segir hún og bætir við: „Ef það er fleiri en ein kona sem að ásakar, þá er nú ólíklegt að það sé ekkert þarna að baki.“ Hún segir mikilvægt að taka slík mál alvarlega og meta hvert tilfelli sérstaklega, með hagsmuni þolenda að leiðarljósi.
Í umræðu um gildi og afstöðu kirkjunnar segir Guðrún mikilvægt að greina á milli íhaldssemi og óréttlætis.
„Það er allt í lagi að vera íhaldssöm,“ segir hún, en bætir við: „En það er eitt að vera íhaldssöm, það er annað að koma illa fram og vera óréttlát gagnvart til dæmis konum, samkynhneigðu fólki, trans fólki og öðrum minnihlutahópum. Það er bara ekki í lagi.“
Að hennar mati snýst þetta ekki um trúarlega afstöðu eina og sér heldur um grundvallarsýn á fólk og mannréttindi.
Guðrún segist vilja skilja eftir kirkju sem fólk upplifir sem jákvætt og heilbrigt afl í samfélaginu. „Að fólk hugsi um kirkjuna sem jákvætt afl í samfélaginu, stað þar sem gott er að leita og sem stendur fyrir eitthvað heilbrigt og gott,“ segir hún.
Hún vonast jafnframt til að hennar eigin arfleifð verði sú að hún hafi verið „réttlát, sanngjörn og góður trúarleiðtogi“.
