fbpx
Föstudagur 23.febrúar 2024
Fréttir

Einar ómyrkur í máli: „Ég þekki eng­an sem komst al­heill frá þessu“

Ritstjórn DV
Fimmtudaginn 30. nóvember 2023 10:00

Ekki missa af Helstu tíðindum dagsins í pósthólfið þitt

Lesa nánar

„Við minn­umst þeirra sem börðust fyr­ir að fá að elska. Við minn­umst þeirra sem dóu í leit sinni að ást,“ segir Einar Þór Jónsson, framkvæmdastjóri HIV Ísland, í aðsendri grein í Morgunblaðinu í dag.

Einar rifjar upp að um þessar mundir eru fjörutíu ár liðin frá fyrsta HIV-smitinu á Íslandi, en á morgun, 1. desember, er alþjóðlegi alnæmisdagurinn.

„Þá ger­um við upp bar­átt­una við þenn­an skæða sjúk­dóm, fögn­um þeim sigr­um sem hafa unn­ist í barátt­unni, minn­umst þeirra sem hafa lát­ist og hugs­um til þeirra sem lifa með sjúk­dómn­um frá degi til dags. Á liðnu ári voru 39 ein­stak­ling­ar ný­skráðir með HIV á Íslandi.“

Mannorðslausir og án tækifæra

Einar segir að minnast megi al­næm­is­far­ald­urs­ins á Vest­ur­lönd­um sem „kyn­vill­ingaplág­unn­ar“ sem varpaði kast­ljósi á for­dóma gagn­vart ýms­um minni­hluta­hóp­um, þá sér­stak­lega homm­um.

„Hat­urs­ins sem þeir máttu þola og fram­kom­unn­ar í þeirra garð sem var fyr­ir neðan all­ar hell­ur. Það var gríðarlega mik­ill ótti í sam­fé­lag­inu. Það var ótti í gay-sam­fé­lag­inu sem hafði af­drifa­rík áhrif og setti mark á framtíðina. Mótaði mögu­leika sam­kyn­hneigðra manna til lífs og ásta,“ segir hann og er ómyrkur í máli.

„Kyn­vill­ing­ar. Marg­ir mann­orðslaus­ir, hús­næðis­laus­ir, at­vinnu­laus­ir og án tæki­færa. Við vor­um menn sem þóttu með siðferðis­kennd­ina á lægra plani en aðrir. Við vor­um jafn­vel um tíma tald­ir líf­fræðilega öðru­vísi, með annað kerfi. Til­vera okk­ar ögraði ríkj­andi gild­is­mati,“ segir hann og bætir við að það hafi verið dauðadómur að fá þessa skelfilegu veiru.

Þótti í lagi að segja hvað sem er við okkur

„Útskúf­un sam­fé­lags­ins var fang­elsið sem við vor­um látn­ir bíða í fram að lífs­lok­um. Höfn­un á öll­um sviðum og okk­ur neitað um ást og rétt til ást­ar. Menn í þess­um aðstæðum fóru að haga sér eft­ir áliti sam­fé­lags­ins. Sam­fé­lagið mót­ar ein­stak­ling­inn og það mótaði líka okk­ur homm­ana, hvernig við ætt­um að vera. Hvaða hlut­verk við ætt­um að leika. Það þótti í lagi að segja hvað sem er við okk­ur. Gera hvað sem var við okk­ur.“

Einar segir að á fyrstu al­næm­is­ár­un­um hafi sumar fjöl­skyld­ur reynt að styðja sína en aðrar ekki.

„Enn aðrar lokuðu sína inni í her­bergi. Svo dóu þeir. Við stóðum á hriplek­um fleka. Við strák­arn­ir. Og elsku stelp­urn­ar; Vé­dís heit­in, Hrafn­hild­ur heit­in. Og dug­lega Lauf­ey.“

Hann segir að veiran hafi fellt marga tugi sem voru í blóma lífs­ins en hvetur okkur einnig til að hugsa til allra þeirra sem flúðu land og áttu misgóða ævi víða um lönd. „Kær­ur. Hót­an­ir. Lög­regl­an. Kirkj­an, stofn­an­ir og kerfið brugðust okk­ur og við vor­um skil­in eft­ir. Ég þekki eng­an sem komst al­heill frá þessu.“

Samstaða, skilningur og stuðningur

„Við trú­um því að sýnileiki hinseg­in fólks hafi auk­ist með þess­um ósköp­um og vakn­ing orðið í mann­rétt­inda­mál­um. Fólk sýndi í verki að það vildi sýna sam­stöðu, skiln­ing og stuðning. Fjöl­skyld­ur og vin­ir hlúðu að sín­um, þess naut ég og marg­ir aðrir. Þúsund þakk­ir fyr­ir það. Al­næmi jók nefni­lega sýnileika og hug­rekki ein­stak­linga, það var engu að tapa en allt að vinna.“

Einar segir að nú minn­umst við þeirra sem lát­ist hafa úr al­næmi.

„Dóu jafn­vel áður en fólk áttaði sig og steig inn. Áður en því raun­veru­lega fannst við eiga skilið að fá hjálp. Við minn­umst þeirra sem börðust fyr­ir að fá að elska. Við minn­umst þeirra sem dóu í leit sinni að ást.“

Athugasemdir eru á ábyrgð þeirra sem þær skrá. DV áskilur sér þó rétt til að eyða ummælum sem metin verða sem ærumeiðandi eða ósæmileg. Smelltu hér til að tilkynna óviðeigandi athugasemdir.

Fleiri fréttir

Mest lesið

Nýlegt

Fréttir
Fyrir 15 klukkutímum

Guðrún á von á verulegri fækkun hælisleitenda – „Kannski 500 á ári“

Guðrún á von á verulegri fækkun hælisleitenda – „Kannski 500 á ári“
Fréttir
Fyrir 15 klukkutímum

Hafa náð sátt um forsenduákvæðin

Hafa náð sátt um forsenduákvæðin
Fréttir
Í gær

Fyrrum framkvæmdastjóri Píeta segir þörf á löggjöf um frjáls félagasamtök – „Syngja oft hin fínustu félög sitt síðasta eða missa sjarmann“

Fyrrum framkvæmdastjóri Píeta segir þörf á löggjöf um frjáls félagasamtök – „Syngja oft hin fínustu félög sitt síðasta eða missa sjarmann“
Fréttir
Í gær

Banaslys á Djúpavogi – Ökumaður vinnuvélar sá ekki fram fyrir sig

Banaslys á Djúpavogi – Ökumaður vinnuvélar sá ekki fram fyrir sig
Fréttir
Í gær

Inga harðorð og segist vera einn fárra þingmanna sem viðurkennir þetta

Inga harðorð og segist vera einn fárra þingmanna sem viðurkennir þetta
Fréttir
Í gær

Segir líklegt að Rússar ráðist á Ísland komi til átaka: „Engar líkur á að Rússar myndu líta framhjá því“

Segir líklegt að Rússar ráðist á Ísland komi til átaka: „Engar líkur á að Rússar myndu líta framhjá því“