Robert Harris er vinsæll höfundur góðra afþreyingarbóka sem oft hafa að geyma merkilegan fróðleik. Hann varð fyrst frægur fyrir Fatherland, bók þar sem útgangspunkturinn var að nasistar hefðu unnið stríðið og Hitlers-Þýskaland stæði enn árið 1963.
Svo hefur hann skrifað bækur eins og Pompei, tvö rit um rómverska stjórnmálamanninn Cicero, og svo bók sem greinilega var byggð á Tony Blair og nefndist Ghost. Eftir henni gerði Polanski kvikmynd.
Nú hefur Harris skrifað bók sem fær fjarskalega góðar viðtökur. Hún heitir An Officer and a Spy og fjallar um Dreyfus-málið sem skók Frakkland í kringum aldamótin 1900. Flestir vita svosem hvernig þessi saga endaði, en Harris tekst að gera hana mjög spennandi.
Við fylgjumst með herforingjanum og leyniþjónustumanninum Georges Picquart, en það var hann sem kom upp um samsærið um að sakfella Dreyfus. Þar er við ýmislegt að etja, hroka makráðra hershöfðingja og stjórnmálamanna sem vilja ekki viðurkenna mistök og gyðingahatur sem mjög var kynt undir á þessum árum.
Sjálfur hef ég lesið talsvert um Dreyfus–málið, enda er þetta sérlega heillandi saga – um saklausan mann sem var dæmdur og settur í einangrunarvist á Döflaeyju. Mátti hírast þar meðan smátt og smátt gekk allt af göflunum vegna hans heima í Frakklandi. Fylkingunum sem laust saman voru kallaðar dreyfussinnar og and-dreyfussinnar; það eimdi eftir af þessu langt fram á tuttugustu öldina í Frakklandi, í gegnum fyrri heimsstyrjöldina og allt til tíma Vichy-stjórnarinnar þeirri seinni.
Hvergi hef ég séð gerða jafn skýra grein fyrir málinu og í þessari sögulegu skáldsögu Roberts Harris. Það má jafnvel segja að fyrst núna hafi ég nálgast það að skilja ýmsar flækjur þess. Og kannski er ýmislegt í þessari sögu sem er umhugsunarvert í nútímanum – þegar er rík tilheiging til að fórna réttvísinni í nafni þjóðaröryggis.
Alfred Dreyfus sviptur liðsforingjatign og heiðri á Invalides-torgi í París 5. janúar 1895. Þar hefst bók Roberts Harris. Eitt af því sem er merkilegt í Dreyfus-málinu er hlutur almenningsálitsins sem í fyrstu var mjög á móti Dreyfus. Það hafði sín áhrif að hann var gyðingur. Undir myndinni stendur Le traitre – Svikarinn. Áhorfendur hrópuðu ókvæðisorð eins og „Drepum gyðinginn!“
Það var Georges Picquart sem elti uppi sannleikann í Dreyfus-málinu. Hann er söguhetjan í bók Roberts Harris. Picquart trúði fyrst á sekt Dreyfus, en komst á snoðir um að málið byggði á samsæri. Hann hafði manndóm til að fylgja þessu eftir, þótt yfirmenn hans reyndu að þagga málið niður. Dreyfus var loks sýknaður og fékk uppreisn æru.
