Sextíu og átta kynslóðin er öðru nafni kölluð baby boomers.

Eftir lok styrjaldarinnar varð mikil barneignasprengja á Vesturlöndum. Að loknum hildarleiknum höfðu menn hugsjónir um að búa til gott og réttlátt samfélag þar sem börn lifðu við öryggi.

Líklega hefur jöfnuður sjaldan verið meiri á Vesturlöndum en á árunum frá 1945 og áratugina þar á eftir. Það voru byggð upp samfélög sem voru sósíaldemókratísk að miklu leyti, með almannatryggingum, almennri menntun og heilbrigðisþjónustu.

Þeir sem leiddu þessa þróun voru stjórnmálamenn úr flokkum sósíaldemókrata eða kristilegra demókrata; munurinn var í raun ekki svo mikill. Konrad Adenauer, De Gaulle, Attlee. Þeir voru óvinir kommúnista, en þeir vissu að til að stemma stigu við útbreiðslu hans yrðu þeir að svara kröfum um félagslegan jöfnuð og réttlæti.

Stjórnmálamennirnir sem endurreistu lýðræðið í Evrópu eftir stríðið eru að mörgu leyti hinir merkustu í sögunni. Lýðræði í Evrópu var langt í frá sjálfgefið.

Í Bandaríkjunum var gullöld á tíma Eisenhowers. Verkamenn komust í slíkar álnir að þeir gátu eignast hús og bíla. Nokkru síðar komst til valda vinstrisinnaðasti forseti í sögu Bandaríkjanna, Lyndon B. Johnson. Johnson setti fram stefnu sína í hugsjónapakka sem nefndist The Great Society. Fátækt skyldi útrýmt, allir skyldu fá tækifæri til að mennta sig og aðgang að heilbrigðisþjónustu.

Það var í tíð Johnsons að stærstu skrefin voru stigin til að afnema kynþáttamisrétti í Bandaríkjunum.

Á móti þessu samfélagi reis 68 kynslóðin á sínum tíma. Það var sumpart vegna leiða eða spennufíknar, sumpart vegna þess að áhrif marxískrar hugmyndafræði voru útbreidd í heiminum – hugmyndin um sósíaliskt samfélag var ekki dauð – sumpart vegna þess að þessum mikla fjölda ungmenna – fyrstu kynslóðinni á Vesturlöndum í langan tíma sem ólst upp við frið – fannst foreldrar sínar vera stífir, íhaldssamir og efnishyggjusinnaðir.

Ein orsökin var líka yfirfullir skólar. Börnum hafði fjölgað, tækifæri til menntunar voru önnur en áður – skólakerfið réði ekki almennilega við þessa miklu fjölgun. Upphafið að stúdentabyltingunni í París voru þrengsli í háskólanum í Nanterre.

Mesta útrás fékk unga fólkið í andstöðu við Vietnamstríðið sem að sönnu var mikill harmleikur. Þessi styrjöld og mótmælin gegn henni eyðilagði Johnson forseta – það var kaldhæðni örlaganna að repúblikaninn Nixon tók við af honum. Svo komst í tísku að droppa út í hassvímu við undirleik rokktónlistar. Þjóðfélagið var nógu umburðarlynt til að til að rúma það allt.

Það var svo síðar að 68 kynslóðin reyndist algjör ofjarl foreldra sinna í efnishyggju. Það er önnur saga. En það er sorglegt að hún reis upp gegn samfélagi sem hafði ríkar hugsjónir um jöfnuð og réttlæti.