Það kemur afar lítið út úr umræðu um heilbrigðismálin ef á að fara að deila um hvaða ríkisstjórn er verst við spítalana.

Staðreyndin er sú að heilbrigðiskerfið hefur lengi verið að sigla inn í kreppu – og fyrir því eru nokkrar meginástæður.

Alls staðar í heiminum reyna menn að stemma stigu við útgjöldum til heilbrigðismála. Ef ekki farið að gát, geta þau vaxið mjög hratt á skömmum tíma. Kröfurnar verða sífellt meiri, það koma fram dýr lyf, tækin verða sífellt flóknari og dýrari.

Hér á Íslandi hefur verið rekin stefna sem byggir á mikilli miðstýringu í heilbrigðiskerfinu. Hún á rót nokkuð langt aftur í tímanum, allt frá árum ríkisstjórna Sjálfstæðis- og Framsóknarflokks á árunum upp úr 1995.

Kórónan á þessari stefnu átti að vera bygging nýja Landspítalans. Nú virðast menn hafa horfið frá henni, að minnsta kosti í bili. Og þá er eins og stefnuleysið sé algjört.

Á að láta nægja að lappa upp á gamla spítalann, á að snúa við og fara út í að efla sjúkrastofnanir úti á landi? Hvað með heilsugæsluna, hversu lengi ætla menn að sætta sig við ófremdarástandið sem þar ríkir og lýsir sér í því að mikill fjöldi fólks hefur ekki heimilislækni?

Kristján Þór Júlíusson heilbrigðisráðherra hefur nefnt að rétt sé að nota kosti einkarekstrar í heilbrigðiskerfinu, en það virðist vera hálfgert bannorð. Samt er ekki verið að ræða um annað en að ríkið sé áfram kaupandi þjónustunnar. Þetta fyrirkomulag er til hér á landi, en í nágrannalöndum það útbreitt, og það í löndum sem halda uppi sterku velferðarkerfi.

Það er enginn að tala um kerfi þar sem fólk getur „keypt sig fram fyrir“.

Hinn megin vandinn tengist svo almennu ástandi í samfélaginu, það eru ekki til nógir peningar. Ísland er láglaunaland í samanburði við nágrannaþjóðir og það bitnar ekki síður á læknum en öðrum. En lækna er ekki hægt að setja í átthagafjötra og í raun er ekki hægt að álasa þeim fyrir að leita betri lífskjara erlendis eða snúa ekki heim að sérnámi loknu. Það verður hver að eiga við sig.

En eins og segir í upphafi greinarinnar, þetta er ekki nýr vandi og engin leið að kenna einni ríkisstjórn eða einstökum stjórnmálamönnum um, heldur hafa menn verið ófærir um að móta alvöru stefnu í heilbrigðismálum sem gæti dugað til framtíðar.