Nefnd um eftirlit með lögreglu hefur lokið frumkvæðisathugun á öryggi gagna í vörslu lögreglu. Niðurstöðurnar eru meðal annars þær að öryggi vistunar gagna á sameiginlegu netdrifi lögregluembætta landsins sé ófullnægjandi en á drifinu hafa verið geymd viðkvæm rannsóknargögn. Var ráðist í athugunina eftir að Kveikur afhjúpaði á síðasta ári umfangsmiklar njósnir fyrirtækisins PPP sem stýrt var af tveimur fyrrum starfsmönnum embættis sérstaks saksóknara, sem síðar var breytt í héraðssaksóknara. Í umfjöllunin kom einnig fram að aðstandendur fyrirtækisins hafi verið reknir frá embættinu vegna gruns um að hafa stolið viðkvæmum rannsóknargögnum. Voru njósnirnar sagðar á vegum kaupsýslumannsins Björgólf Thors Björgólfssonar sem sagði hins vegar að hann hefði ekki veitt samþykki sitt fyrir þeim starfsaðferðum sem PPP beitti og hafi talið sig vera að kaupa löglega þjónustu.
Nefndin ákvað að ráðast í athugunina í kjölfar þáttarins og þá sérstaklega með vísan til þess að þar hefði komið fram að viðkvæmum gögnum hafi verið stolið frá lögreglu og sérstökum saksóknara. Markmið athugunarinnar hafi verið að skoða hvort meðferð gagna hjá lögregluembættunum væri fullnægjandi til að koma í veg fyrir að gagnaleki gæti átt sér stað og ef svo væri ekki, kanna til hvaða ráðstafana unnt væri að grípa.
Með bréfi til allra lögregluembætta landsins auk héraðssakóknara óskaði nefndin eftir upplýsingum um varðveislu gagna, eyðingu þeirra, bæði að því er varðaði öll gögn sem vörðuðu rannsóknir sakamála, þar með talið vinnugögn auk allra gagna sem aflað var á grundvelli dómsúrskurða eða með samþykki.
Vörnum/tæknilausnum til að koma í veg fyrir afritun gagna.
Upplýsingum um skrásetningu á hvenær og hvaða starfsmenn lögreglu hafi opnað, skoðað eða breytt skjölum sem vörðuðu rannsóknir sakamála.
Einnig upplýsingum um hvernig embættin tryggðu að uppflettingar í málaskrá lögreglu væru ávallt rekjanlegar til einstakra lögreglumanna og væri einungis beitt í lögmætum tilgangi.
Einnig óskaði nefndin eftir öllum verklagsreglum um allt þetta.
Svör bárust frá embættunum og niðurstöður nefndarinnar eru þær að gagnaöryggi og rekjanleiki í bæði málaskrá lögreglu og því kerfi sem vistar stafræn sönnunargögn sé ásættanlegt. Það sama eigi hins vegar ekki við um sameiginlegt netdrif lögregluembætta landsins.
Málaskrá lögreglu sé aðgangsstýrð og rekjanleg, auk þess sem reglulegt eftirlit virðist vera með uppflettingum lögreglumanna í kerfinu. Með vísan til þeirra upplýsinga sem nefndinni bárust frá lögregluembættum landsins og héraðssaksóknara gerir nefndin ekki athugasemdir við gagnaöryggi og rekjanleika í kerfinu. Nefndin tekur þó undir tillögu lögreglustjórans á Norðurlandi eystra um að koma upp uppflettigluggum í málaskránni, þar sem starfsmenn séu krafðir skýringa á uppflettingum sínum á málum sem þeir séu ekki skráðir á. Þá telur nefndin tækifæri til aukinnar skilvirkni og gagnaöryggis með því að samtengja betur málaskrána og önnur kerfi sem lögreglan notar eins og því sem vistar ljósmyndir. Þá væru rafrænar undirskriftir á skýrslum innan málaskrár lögreglu til þess fallnar að auka skilvirkni í störfum lögreglu.
Aðgangi að kerfi sem visti stafræn sönnunargögn sé stýrt þannig að lögreglumenn sjái aðeins eigin upptökur en starfsmenn lögregluembætta í rannsóknardeild og á ákærusviði, yfirlögregluþjónn og lögreglustjóri geti þó séð allar upptökur. Ítarleg aðgerðaskráning sé á þeim aðgerðum sem framkvæmdar séu innan kerfisins sem hægt sé að rekja þær til einstakra starfsmanna. Búkmyndavélakerfi hafi verið tekið í notkun samhliða rafvarnarvopnum. Allar upptökur kerfisins færist sjálfkrafa inn á kerfi sem visti stafræn sönnunargögn og sé tengt við málaskrá lögreglu. Það myndefni sem skilgreint sé sem sönnunargagn færist sjálfkrafa inn á málaskránna með hlekk inn á kerfið. Nefndin gerir ekki athugasemdir við gagnaöryggi og rekjanleika í kerfinu.
Nefnd um eftirlit með lögreglu telur hins vegar brýna þörf á að bæta öryggi vistunar gagna inni á sameiginlegu svæði lögregluembættanna þar sem m.a. séu geymd viðkvæm rannsóknargögn. Nefndin telur að varsla þeirra gagna sem þar séu vistuð sé ófullnægjandi. Samkvæmt upplýsingum frá ríkislögreglustjóra sé vinna yfirstandandi við að koma upp nýju kerfi sem taki við af svæðinu. Nefndin hvetur ríkislögreglustjóra til að hraða þeirri vinnu, til að tryggja megi með fullnægjandi hætti öryggi gagna, rekjanleika og aðgangsstýringu hjá öllum lögregluembættum landsins.
Segir nefndin að upplýsingar sem henni bárust, beri með sér að ákveðna yfirsýn virðist skorta yfir gagnakerfi lögreglu. Ítrekað hafi þurft að kalla eftir nánari útskýringum á margvíslegum þáttum kerfanna sem ekki hafi virst liggja ljósir fyrir. Þá sé varðveislutími gagna í sumum kerfum á reiki og jafnvel mismunandi á milli embætta. Loks virðist embættin vinna með mismunandi hætti með gögn á fyrrnefndu sameiginlegu svæði.
Ríkislögreglustjóri hafi sett einstaka verklagsreglur um varðveislutíma gagna o.fl. en þó sé þörf á frekari samræmingu með uppfærslu á fyrirliggjandi verklagsreglum og setningu nýrra sem gildi þvert á öll embætti lögreglu, m.a. um gagnaöryggi og varðveislutíma gagna. Nefndin ítrekar að það sé í verkahring ríkislögreglustjóra að setja slíkar samræmdar reglur samkvæmt lögreglulögum.
Nefndin segir að í ljósi alls þessa séu ákveðnir vankantar á gagnaöryggi hjá embættum lögreglu sem þurfi að bregðast við. Yfirstandandi sé umbótavinna varðandi gagnaöryggi og aðgerðaskráningar á fyrrnefndu sameiginlegu svæði á vettvangi ríkislögreglustjóra. Sú vinna hafi farið af stað í kjölfar frumkvæðisathugunar nefndarinnar. Fleiri embætti séu einnig í umbótavinnu þar á meðal lögreglustjórinn á höfuðborgarsvæðinu, lögreglustjórinn á Suðurlandi og lögreglustjórinn í Vestmannaeyjum. Afar brýnt sé að þeirri vinnu verði hraðað. Til þess þurfi fjármagn en samkvæmt upplýsingum frá ríkislögreglustjóra séu kerfisuppfærslur og innleiðing nýrra kerfa háðar sértekjum frá lögregluembættunum.
Nefndin telur þetta fyrirkomulag fela í sér ófyrirsjáanleika og valda töfum og vekur athygli dómsmálaráðuneytisins á því.
Nefndin fer að lokum fram á að vera upplýst um þær umbætur sem verði á kerfum lögreglu sem og setningu og uppfærslu verklagsreglna.
