Meirihluti skóla-og frístundaráðs Reykjavíkur hefur vísað frá tillögu Dagbjartar Freyju Gígju fulltrúa í ungmennaráði Kjalarness um að sjálfsvörn verði kennd í öllum unglingadeildum grunnskóla borgarinnar. Í tillögunni var meðal annars vísað til aukins ofbeldis meðal ungmenna og lýst yfir áhyggjum af því. Meirihlutinn vísaði aftur á móti meðal annars til þess að sjálfsvörn sé ekki hluti af aðalnámskrá.
Tillagan var lögð fyrir borgarstjórn í síðasta mánuði sem vísaði henni til meðferðar hjá skóla- og frístundaráði. Gekk tillagan út á að borgarstjórn fæli skóla- og frístundasviði að innleiða kennslu í grunnþáttum sjálfsvarnar fyrir nemendur í unglingadeild í öllum grunnskólum Reykjavíkur eigi síðar en á haustönn 2027.
Í greinargerð með tillögunni segir:
„Síðustu ár hefur ofbeldishegðun meðal ungs fólks aukist á Íslandi. Vopnaburður hefur vaxið og algengt er að slagsmál séu tekin upp og þeim síðan dreift á samfélagsmiðlum. Okkar tilfinning er sú að ungt fólk verði meira vart við ofbeldið heldur en fullorðnir sem detta ekki inn í sama algóriþma og unglingar á samfélagsmiðlum. Við erum hrædd við aukna tíðni ofbeldis og teljum okkur oft ekki örugg og þá sérstaklega ekki þegar við erum ein á ferð. Af þessum sökum leggur ungmennaráð Kjalarness til að Reykjavíkurborg bregðist við með því að sjá nemendum á unglingastigi í grunnskólum Reykjavíkur fyrir kennslu í grunnþáttum sjálfsvarnar.“
Í minnisblaði Steins Jóhannssonar sviðsstjóra skóla- og frístundasviðs borgarinnar segir meðal annars um tillöguna að í menntastefnu borgarinnar sé lögð rík áhersla á þætti sem styðji við markmið sjálfsvarnar í víðum skilningi. Þar sé kveðið á um innleiðingu á námsáætlun í kyn- og kynjafræðslu frá leikskóla til 10. bekkjar. Jafnréttisskólinn þrói námsefni sem leggi áherslu á aldursviðeigandi fræðslu sem meðal annars miði að því að efla félags- og tilfinningafærni og samskipti.
Börn og ungmenni í Reykjavík (6–18 ára) geti nýtt frístundakortið, sem sé 75.000 króna árlegur styrkur, til að stunda sjálfsvarnarnámskeið eða bardagaíþróttir hjá viðurkenndum félögum.
Aðgerðir Reykjavíkurborgar byggi á þeirri sýn að ofbeldisvarnir séu samþættar daglegu starfi í skólum og frístundum. Með því að efla félags- og tilfinningafærni, tryggja
markvissa kyn- og kynjafræðslu og hvetja til þátttöku í skipulögðu íþróttastarfi í gegnum frístundakortið séu stigin mikilvæg skref í átt að því að mæta óskum ungmenna um aukið öryggi og sjálfsvörn.
Meirihluti skóla- og frístundaráðs, sem samanstendur af Helgu Þórðardóttur formanni, frá Flokki fólksins, Ellen Jacqueline Calmon og Sabine Leskopf frá Samfylkingunni og Stefáni Pálsson frá Vinstri grænum, vísaði tillögunni frá og rökstuddi það með bókun þar sem vísað er að mestu leyti í áðurnefndar upplýsingar úr minnisblaði Steins. Þó er bætt við að kennsla í sjálfsvörn sé ekki hluti af aðalnámskrá grunnskóla og að nýlega hafi meirihlutinn lagt fram tillögu um breytingar á reglum um frístundakort þannig að heimilt verði að nýta það til að greiða fyrir styttri námskeið eða sumarnámskeið. Slíkt fyrirkomulag eigi að gefa ungmennum aukið tækifæri til að velja fleiri námskeið.
Fulltrúar minnhlutans, Árelía Eydís Guðmundsdóttir úr Framsóknarflokknum, Friðjón R. Friðjónsson Sjálfstæðisflokki og Jóhanna Dýrunn Jónsdóttir úr Viðreisn sátu hjá við afgreiðslu málsins.
Jóhanna Dýrunn lagði fram bókun þar sem hugmyndinni var fagnað en lýst yfir skilningi á viðbrögðum skóla- og frístundasviðs. Sagði Jóhanna nokkuð ljóst að stór meirihluti ungmenna nýti frístundastyrkinn þegar í dag. Hér væri tækifæri til að hlusta á öflugar raddir ungmenna og mögulega opna umræðuna í gegnum lífsleikni jafnt sem íþróttir. Sagðist Jóhanna hafa skilning á að erfitt gæti verið að innleiða sjálfsvörn í alla skóla en hér væri sannarlega tækifæri til að hlusta og opna dyr. Þegar litið væri til aukinnar áhættuhegðunar sem hafi mikið birst síðastliðin misseri væri mikilvægt að skoða allar leiðir til að bæta líf ungmenna.
Ragnheiður Andrésdóttir áheyrnarfulltrúi Reykjavíkurráðs ungmenna í skóla- og frístundaráði lagði fram bókun þar sem hún sagði það leiðinlegt að tillögunni hefði verið hafnað. Ofbeldi hjá ungmennum hafi aukist gífurlega síðustu ár og kennsla í sjálfsvörnum væri mikilvægur liður í að sporna gegn því. Aðrir mikilvægir liðir væru öruggt og styðjandi skólaumhverfi, valdefling ungmenna og þjálfun í félagsfærni. Segir að lokum í bókun Ragnheiðar:
„Það að geta varið sig getur komið sér vel í aðstæðum þegar erfitt er að komast í burtu. Á meðan það er ekki kennt í grunnskólum þá munu einungis sum en ekki öll geta varið sig á öruggan hátt. Reykjavíkurborg er nú þegar að fara í góðar aðgerðir en það er alltaf hægt að gera betur.“
